yusuf bolasog‘uniy hayoti

PPTX 23 стр. 2,1 МБ Бесплатная загрузка

23 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,1 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 23

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 23

презентация powerpoint reja: mavzu:yusuf xos hojib hayoti va ijodi 2.yusuf xos hojibning hayot yoʻllari 3.,,qutadgʻu bilig "asari yozilishi 1.qoraxoniylar davri va yusuf bolasogʻuniy yusuf bolasog‘uniy yettisuv o‘lkasidagi kuzo‘rda (bolasog‘un) shahrida 1021-yilda dunyoga keladi. bolasog‘un hozirgi qirg‘iziston hududidagi chu daryosi vodiysida, aniqrog‘i hozirgi bishkek (qadimda pishpek – a.n.) shahridan taxminan 150-200 km janubi-sharq, issiqko‘lning g‘arbiy sohilidan 100-150 km shimoli-g‘arb tomonida joylashgan. o‘sha davrda yettisuv va sharqiy turkiston o‘lkalari turkiy qarluq qabilasidan chiqqan qoraxoniylar sulolasi qo‘l ostida edi. bu sulola vi-ix asrlarda hukm surgan buyuk turk xoqonligining davomchilari bo‘lib, ix asr o‘rtalaridan boshlab davlatni boshqarib keldilar.x asr boshlarida abdulkarim sotuq bug‘raxon (924-955) islom dinini qabul qildi va shu bilan turkiy elatlar ham uzil-kesil islom mintaqa madaniyatiga qo‘shildi. x asr oxiriga kelib, somoniylar tanazzulga yuz tutgach, qoraxoniylar movarounnahrni to‘liq egalladi qoraxoniylar poytaxti dastlab koshg‘ar bo‘lib, keyinchalik u bolasog‘un, keyin o‘zgan va yana koshg‘arga ko‘chganligi tarixiy ma’lumotlarda qayd etilgan. yusuf xos hojib haqida ma’lumotlar …

2 / 23

nasining barcha asosiy ilmlarini atroflicha oʻrgangan, arab va fors tillarini mukammal bilgan. mahmud koshgʻariy kabi turkiy tilning mavqeini oshirish, uning madaniyadabiy hayotdan oʻziga munosib oʻrin egallashi uchun kurashgan. tugʻilgan yili - 1019yil vafot etgan yili -1077yil 1069-70-yillarda yozib tugallangan "qutadgʻu bilig" („saodatga boshlovchi bilim“) asari qoraxoniylar davlatining mustahkam qaror topishiga xizmat qilgan nizomnomadir. uch nusxasi (vena, qohira va namangan) mavjud. nisbatan toʻligʻi namangan nusxasi boʻlib, 1923-yili fitrat tomonidan qoʻlga kiritilgan, u oʻr fa shi da saqlanadi. 6520 baytdan iborat, masnaviy (yaʼni aruzning „mutaqoribi musammani mahzuf“) vaznida yozilgan. „shohnoma“ kabi mutaqorib vaznida yozilgan va „turkiy shohnoma“ nomi bilan shuhrat qozongan (73 bob, 6520 bayt va toʻrtliklardan iborat). yusuf xos hojibning „qutadgʻu bilig“ („saodatga yoʻllovchi bilim“, 1069—70) asari islomiy turkiy adabiyotni boshlabgina bermay, uni yangi taraqqiyot bosqichiga ham koʻtardi. u nafaqat turkiy xalqlar adabiyoti anʼanalari, balki qardosh xalqlar, jumladan, forsiy adabiyot tajribalarini ham ijodiy oʻzlashtirgan holda yaratilgan. qutadgʻu bilig“ — xi asr …

3 / 23

mil inson va ilm maʼrifat targʻiboti asardagi toʻrt ramziy qahramon kuntugʻdi (adolat), oytoʻldi (baxt), oʻgdulmish (aql) va oʻzgʻurmish (qanoat) timsollari orqali ifoda qilingan. bundan tashqari, shoir qadim turk yozma adabiyoti, turkiy xalklar og‘zaki ijodini ham yaxshi bilgan, shu muhitda tarbiya topgan. shoir turkiy elatlarning qadimiy qo‘shnilari xitoy, mo‘g‘ul, hind, eroniy xalqlar madaniyati, yunon falsafasi va o‘sha davr ma’naviy hayotining boshqa jihatlari haqida mukammal ma’lumotga ega bo‘lgan. asar mazmuni, tili va uslubidan kelib chiqib aytish mumkinki, yusuf xos hojib arab va fors tillarini mukammal bilgan, bu tillardagi diniy, ilmiy, badiiy adabiyot bilan chuqur tanish bo‘lgan. afsuski, bizgacha shoirning yagona dostonidan boshqa asari yetib kelmagan. ammo aniq aytish mumkinki, hech qaysi ijodkor ilk ijodini 6,5 ming baytga yaqin yirik doston yozishdan boshlamaydi. masalan, amir xisrav dehlaviy birinchi yirik dostonini boshlaganda ikki devon tuzgan va ular tarkibida bir qator kichik masnaviylari bor edi. yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” (“saodatga yo‘llovchi bilim”) asarining bizning …

4 / 23

lgan islom ma’naviyatining badiiy-falsafiy, ijtimoiy ,ahloqiy qomusidir. asar qahramonlari – elig – kuntug‘di – adolatli, insofli hukmdor, oyto‘ldi – donishmand, tadbirli, tarjibali alloma, murakkab xarakterli shaxs, yurt, jamiyatga foydasi tegishini o‘ylab poytaxtga keladi va musofirparvar ko‘salish yordamida eligning xos hojibi ersig bilan tanishib, u tufayli kuntug‘di saroyiga kirib boradi. elig bilan tanishadi. elig va oyto‘ldi orasida ko‘p suhbatlar bo‘lib o‘tadi. ular bir-birining botiniy qiyofasi, fe’l-atvorlarini yaxshi o‘rganib, asta-sekin umumiy til topishadi, orada ba’zi ginaxonliklar ham bo‘lib o‘tadi. oyto‘ldining xastaligi va o‘limi, unga elig va o‘gdulmishning qayg‘urishi, hamdardligi juda tabiiy, hayotiy kechinmalarda tasvirlanadi. o‘gdulmish aql timsoli bo‘lgani bilan, u avval o‘zini yosh yigitlarga xos tutadi. elig unga qancha pand-nasihatlar beradi, tarbiyalaydi. o‘zg‘urmish bilan bo‘lgan keyingi suhbatlar ta’sirida o‘gdulmishning ongi o‘zgarib, rivojlanib boradi. u ma’lum vaqt o‘zg‘urmish ta’sirida tavba-tazarruga berilib, moddiy dunyo tashvishlaridan o‘zini olib qochmoqchi bo‘ladi. ammo o‘zg‘urmish va kunto‘ldi uni bu niyatdan qaytaradi, el-yurt tashvishi bilan yashashga undaydi. shoir aql …

5 / 23

oto‘g‘ri talqin qilish oqibatidir. sharq adabiyotining tengsiz yozma obidasi “qutadg‘u bilig” (“saodatga eltuvchi bilim”) asarining yaratilganiga 952 yil to‘ldi. “qutadg‘u bilig” – ota-bobolarimizning komil inson haqidagi qarashlari, davlat va jamiyat boshqaruvi, bilim o‘rganishning ahamiyati, axloq va odob masalalari, falsafiy qarashlari, o‘g‘il-qiz tarbiyasi, kishining ichki ma’naviy olami, uning fazilatlari to‘g‘risidagi kuzatuvlarini o‘zida jamlagan noyob asar. u qadimgi turkiy yozma adabiyotining bebaho yodgorligidir. o‘rta asrlarda uning ta’sirida turkiy adabiyotdagina emas, butun musulmon sharq adabiyotida ko‘plab asarlar yaratilgan. “qutadg‘u bilig” dunyo olimlarining doimiy e’tiborida bo‘lib, o‘zbek, turk, rus, qozoq, qirg‘iz, ozarbayjon, turkman, uyg‘ur, ingliz, nemis tillarida ilmiy tarjimalari va tadqiqotlari nashr etilgan. 2019-yilni yunesko tomonidan “xalqaro “qutadg‘u bilig” yili” deb e’lon qilindi. 2020-yil 27-28-noyabrda toshkent davlat sharqshunoslik universitetida ushbu buyuk yozma yodgorlikning 950 yilligi munosabati bilan “jahon turkologiyasining buyuk obidasi “qutadg‘u bilig” va uni o‘rganishning dolzarb masalalari” mavzuida xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazildi. jahon turkologiyasida asarga ilk turk didaktik dostoni sifatida yondashish mavjud (iosif …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yusuf bolasog‘uniy hayoti"

презентация powerpoint reja: mavzu:yusuf xos hojib hayoti va ijodi 2.yusuf xos hojibning hayot yoʻllari 3.,,qutadgʻu bilig "asari yozilishi 1.qoraxoniylar davri va yusuf bolasogʻuniy yusuf bolasog‘uniy yettisuv o‘lkasidagi kuzo‘rda (bolasog‘un) shahrida 1021-yilda dunyoga keladi. bolasog‘un hozirgi qirg‘iziston hududidagi chu daryosi vodiysida, aniqrog‘i hozirgi bishkek (qadimda pishpek – a.n.) shahridan taxminan 150-200 km janubi-sharq, issiqko‘lning g‘arbiy sohilidan 100-150 km shimoli-g‘arb tomonida joylashgan. o‘sha davrda yettisuv va sharqiy turkiston o‘lkalari turkiy qarluq qabilasidan chiqqan qoraxoniylar sulolasi qo‘l ostida edi. bu sulola vi-ix asrlarda hukm surgan buyuk turk xoqonligining davomchilari bo‘lib, ix asr o‘rtalaridan boshlab davlatni boshqarib keldilar.x asr boshlarid...

Этот файл содержит 23 стр. в формате PPTX (2,1 МБ). Чтобы скачать "yusuf bolasog‘uniy hayoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yusuf bolasog‘uniy hayoti PPTX 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram