muhammad xorazmiy hayoti va faoliyati

PPTX 19 pages 2.6 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

prezentatsiya powerpoint mavzu: muhammad xorazmiy hayoti va faoliyati rejasi: 1. muhammad xorazmiyning yoshlik davri va u haqida chet el olimlarining fikrlari 2. muhammad xorazmiyning fan olamiga kirib kelishi va «bayt ul hikmada»gi faoliyati 3. muxammad xorazmiydan bizlarga qolgan meros va hozirgi kundagi xorazmiy merosining ahamiyati xorazm fan olamiga ko’pgina mutafakkirlarni etkazib bera olgan diyor bo’lib, bu haqida xorazmshunos olim s.p.tolstov shunday deydi: “qadimiy xorazm fanining sharq fani tarixidagi o’rni juda muhim. xorazmning islomgacha bo’lgan antik va afrig’iy davrini ozgina bilamiz. ammo madaniy va moddiy yodgorliklarni astoydil tahlil qilib ayta olamizki, xorazmda aniq fanlar – geometriya, tirigonometriya, astronomiya, topografiya, ximiya, minerologiya va tabiy fanlar o’sha davrdayoq yuksak darajada taraqqiy etgan. xorazm keyinchalik arab xalifaligi tarkibiga kiritilgach, xorazmlik olimlar tez orada shuhrat qozonganlar va “arab fani” deb atalgan fanning yaratuvchilari orasida eng ilg’or o’rinni egallaganlar”. bo’lg’usi olim bolalik va o’smirlik yillarida boshlang’ich ta’limni vatanida olib, arab, fors, hind va yunon tillarini qunt …

2 / 19

a tarjima qilindi va yirik rasadxona qurilishi boshlab yuborildi. dunyoning turli burchaklariga ilmiy ekspeditsiyalar tashkil qilindi, al-ma’mun bu ilmiy markazda va xalifalikdagi barcha fanlar rahbari qilib vatandoshimiz muhammad ibn muso al-xorazmiyni tayinladi. al-xorazmiy matematika, geometriya, astronomiya, tarix, geografiya va boshqa fanlarga doir ko’plab risolalar yozgan.bizgacha allomaning 20-ga yaqin asari etib kelgan. ularni quyida sanab o’tamiz: – “al-kitob al-muxtasar fi hisob al-jabr val-muqobala” (“aljabr va almuqobala hisobi haqida qisqacha kitob”) al-xorazmiyning bu asari nomidan “algebra” atamasi paydo bo’lgan. risola xii asrdayoq lotin tiliga tarjima qilinib, “algorithmi” risolasi nomi bilan butun evropaga tarqalgan. muhammad al xorazmiyning matematika bo’yicha yozgan risolalari: “kitob al jabr val muqobala”, ”hind hisobi haqida qisqacha kitob”, “astronomik jadvallar”, “kitobul suratul arz” . “hind hisobi haqida qisacha kitob” asarlari yevropada hind pozitsion sistemasining tarqalishida muhim rol o’ynadi. fan tarixchisi adam mets iborasi bilan aytganda “musulmon renessansi” deb atalgan fan tarixidagi bu hodisa birinchi o’rinda xorazmiy nomi va uning jasorati …

3 / 19

lgan eng yaxshi olim va tarjimonlar ham ishlaganlar. dastlabki maʼlumotni xiva shahrida olgan va yetuk olim boʻlib shakllangan. bunda arab istilosidan soʻng muayyan darajada saqlanib qolgan qadimgi xorazm fani anʼanalari asosiy rol oʻynagan. xalifa norun ar rashidning oʻgʻli va uning xurosondagi voliysi al maʼmun huzuriga – marvga taklif etilgan. 819-yilda bagʻdodni egallagan al maʼmun markaziy osiyolik olimlardan muhammad al-xorazmiy, ahmad al fargʻoniy, nabash al nosib marvaziy, abul abbos javhariy va boshqalarni oʻzi bilan olib ketib, oʻziga xos ilmiy jamoa tashkil etgan. bu jamoa fan tarixidagi dastlabki rosmana akademiya deb qaraladigan ilmiy muassasa – «bayt ul nikmat» («donishmandlik uyi»)ning asosini tashkil etgan. bu akademiyada xorazmiy yetakchi olim va ilmiy rahbar boʻlgan. u shu davrdan boshlab bagʻdodda al maʼmun (813–833), soʻng al moʻtasim (833–842), al vosiq (842–847) xalifaligi davrlarida yashab ijod etgan. xorazmiy qalamiga mansub 20 dan ortiq asarlarning faqat 10 tasi bizgacha yetib kelgan. bular “aljabr va al-muqobala hisobi haqida qisqacha …

4 / 19

qtiradi, aks holda natija xato chiqadi, deydi u. risolaning boshlanishida xorazmiy undagi masalalar oʻz davrining amaliy talablariga javob sifatida vujudga kelganligini qayd qiladi. xorazmiyning arifmetik risolasi xii asrdayoq ispaniyada seviliyalik ioann tomonidan qayta ishlangan. keyinchalik to yangi davrgacha ovroʻpo olimlari xorazmiy risolasini qayta-qayta ishlaganlar, u asosida darsliklar yozganlar. bu qayta ishlangan nusxalar va darsliklarning nomida “algorizm kitobi” degan ibora boʻlgan. xorazmiyning “kitob surat ul-arz” asari koʻp olimlar tomonidan oʻrganilgan. lekin asar shu paytgacha toʻla ravishda birorta hozirgi zamon tiliga tarjima qilinmagan. 1983 yili olimning 1200 yillik yubileyi munosabati bilan bizda bu asarning oʻzbekcha tarjimasi xorazmiyning “tanlangan asarlari” tarkibida chop etildi. xorazmiyning yuqorida keltirilgan asarlariyoq u fanning qator tarmoqlarining asoschisi boʻlganligini koʻrsatadi. uning gʻoyalari matematika va astronomiyaning oyoqqa turishi va rivojlanishiga sabab boʻldi. hozirgi davrda uning xizmatlari jahon afkor ommasi tomonidan eʼtirof etilgan. xorazmiy asarlari dunyoning turli kutubxonalarida saqlanadi. turli gʻarb va sharq tillariga tarjima etilgan. u oʻz asarlari, ixtirolari bilan …

5 / 19

muhammad xorazmiy hayoti va faoliyati - Page 5

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muhammad xorazmiy hayoti va faoliyati"

prezentatsiya powerpoint mavzu: muhammad xorazmiy hayoti va faoliyati rejasi: 1. muhammad xorazmiyning yoshlik davri va u haqida chet el olimlarining fikrlari 2. muhammad xorazmiyning fan olamiga kirib kelishi va «bayt ul hikmada»gi faoliyati 3. muxammad xorazmiydan bizlarga qolgan meros va hozirgi kundagi xorazmiy merosining ahamiyati xorazm fan olamiga ko’pgina mutafakkirlarni etkazib bera olgan diyor bo’lib, bu haqida xorazmshunos olim s.p.tolstov shunday deydi: “qadimiy xorazm fanining sharq fani tarixidagi o’rni juda muhim. xorazmning islomgacha bo’lgan antik va afrig’iy davrini ozgina bilamiz. ammo madaniy va moddiy yodgorliklarni astoydil tahlil qilib ayta olamizki, xorazmda aniq fanlar – geometriya, tirigonometriya, astronomiya, topografiya, ximiya, minerologiya va tabiy fanlar o’s...

This file contains 19 pages in PPTX format (2.6 MB). To download "muhammad xorazmiy hayoti va faoliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: muhammad xorazmiy hayoti va fao… PPTX 19 pages Free download Telegram