kompleksonlar va ularning ishlatilishi

PPTX 35 pages 883.2 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 883.2 KB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg’ona davlat universiteti tabiy fanlar fakulteti kimyo yo‘nalishi 22.53-guruh talabasi g’aniyeva adibaning « kompleksonlar va ularning ishlatilishi » mavzusidagi o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg’ona davlat universiteti tabiy fanlar fakulteti kimyo yo‘nalishi 22.53-guruh talabasi g’aniyeva adibaning « kompleksonlar va ularning ishlatilishi » mavzusidagi ilmiy rahbar: o‘runova ozoda farg‘ona – 2024 kurs ishi kirish. o'zbekiston respublikasi prezidenti shavkat mirziyoyev 24 fevral kuni kimyo sanoatini isloh qilish bo'yicha istiqbolli rejalar hamda joriy yilda amalga oshiriladigan asosiy vazifalar muhokamasiga bag'ishlangan yig'ilish o'tkazdi. so'nggi yillarda sohani modernizatsiya qilish, moliyaviy-iqtisodiy sog'lomlashtirish va yuqori qo'shilgan qiymatli kimyoviy mahsulotlar nomenklaturasini kengaytirish bo'yicha ko'plab chora-tadbirlar amalga oshirildi. tarmoq korxonalarining rentabelligini ko'tarish maqsadida bozor mexanizmlari joriy etilib, narxni shakllantirish tartibi butunlay qayta ko'rib chiqildi. natijada kimyo tarmog'i o'tgan yilni 2018 yilga nisbatan 2,3 barobar ko'p foyda bilan yakunladi. kompleks birikmalarni analizda ishlatilishi. kompleks birikmalarning xossalaridan barqarorligi va boshqalar …

2 / 35

qismga musbat zaryatlangan ligantlar bilan bog`langan kompleks xosil qiluvchining (odatta bu metal iondir) bo`lishi kompleks xosil qiluvchining atrofida ligantlarning malum barqaror fazoviy geometriya joylashishi masalan: kompleks tarkibiy qismlari ni (nh3)6(oh)2 ni(nh3)2+ni2+, nh3, oh- [ co(nh3)6]so4 [co(nh3)6]2+,co2+,nh3,so42- kompleks birikmalar va ularning xossalari koordinatsion birikmalar deb tarkibida metal atomi (yoki ioni) bilan bogʻlangan ligand tutgan kompleks tuzilishga ega moddalarga aytiladi. “koo” – birgalikda, “ordinata” - tartibli degan ma’noni anglatadi. dastlabki kompleks birikmalar xviii asr boshlarida ma’lum boʻlsa, ular haqidagi nazariya keyinroq paydo boʻldi. 1893-yili shveytsariyalik kimyogar alfred verner kobalt (iii) tuzlarining ammiak bilan birikmalarini oʻrganadi va fanga kompleks birikmalar tushunchasini kiritadi. cocl3·6nh3 zargʻaldoq-sariq cocl3·5nh3 pushti cocl3·4nh3 yashil cocl3 · 3nh3 yashil kompleks birikmalar izomeriyasi. komplekslarning ba’zi muhim analitik xossalari .optik xossalari . moddalarning optik xossalariga asoslangan juda ko’p analiz metodlari mavjud .metal shakllarini aniqlashda talab etilgan optik xossalarini namoyon etuvchi shakl bo’lib , ularning komplekslarni hizmat qiladi . komplekslarning ikki muhim optik …

3 / 35

a, merkurimetriya, ftorometriya va boshqa usullarga bolinadi. bu usullar orasida kompleksonometrik usullar eng ko‘p tarqalgan va ular boshqa usullarga ko‘ra talaygina afzalliklarga ega. bular qatoriga hosil bo‘ladigan komplekslarning barqarorligi kompleksonlarning nisbatan arzonligi va eng muhimi xavfsizligi singarilar kiradi. komplesonometriya komplekslar hosil qilish reaktsiyalariga asoslangan. reaktsiyalar orasida titirimetriyada noorganik ligantlar ishtirokida simob galogenidlar, alyuminiy oztoridlar, tsirkoniy, toriy ftoridlar va og’ir metallar( nikel, kobolt, rux va boshqalar) tsionidlar hosil qilish reaktsiyalari ham qo’llaniladi. merkuriymetriya, oztoridonimetriya, va tsianidometriya ligantlar ana shunday komplekslar hosil qilishga asoslangan. polidentat organik reagentlarni qo’llash bilan titirlash kompleksonometriya deyiladi. komplekslarni analitik organik reagentlarni qo’llanilishi 1945 yilda g.shvartsenbax va uning shogirtlari tomonidan birinchi bo‘lib amalga oshirilgan. xozirga kelib bu metod juda yaxshi rivojlandi va takomillashdi xamda amalda keng qo’llanib kelinmoqda. analiz mohiyati kompleksonometriya- titirlash metodi bo’lib aniqlanadigan ionlarni (yoki qismlarni) bazi organik reagetlar bilan kompleks birikmalar xosil qilashiga asoslangan . metallarning ionlari amalda komplekslar bilan darxol birikib doimiy tartibli suvda …

4 / 35

rda h+ ionlari ajiraladi. h+ ionlari kontsentrattsiyasini alkalimetrik yo’l bilan aniqlab aniqlanadigan kation miqdorini aniqlash mumkin. bunda ekvivalent nuqtani kislata-asos indikatorlar yordamida topish mumkin kompleksonometrik titirlashda ekvivalent nuqtani fizik-kimyoviy usullar(spektrofotometrik, amperometrik, potentsiometrik) bilan ham topish mumukin. ekvivalent nuqtani topish uchun metalloxrom indikatorlar deb ataladigan, organik bo'yoqlar oilasiga mansub moddalar ishlatiladi. bu indikatorlar yorqinligi yuqori rang hosil qilganligi uchun 10 -6 - 10-7 m konsentrasiyagacha o‘z rangini saqlaydi. bunday indikatorlarga erioxrom qora t, mureksid, kalmagit, ksilen sarig'i va boshqalar kiradi. qora erixrom t (c20h12n3o7sna) indikatorining anioni qisqartirib hjnd2- xolida yoziladi, u ishqoriy muhitda ko’k rangli bo’ladi. u indikator metall kationi bilan qizil-vino rangli kompleks birikma xosil qiladi. me2+ + hjnd2- ↔ mejnd- +h+ ko’k qizil bu trilon-b eritmasi bilan tasirlashganda [mejnd- ] kompleks buziladi. metal kationi trilon –b bilan bog’lanib mustaxkam kompleks xosil qiladi, indikator anioni ajiralib chiqib to’planib eritmani ko’k ranga bo’yaydi. mejnd - + [h2tr]2- → [metr]2- + hjnd2- …

5 / 35

arquydagilardir: komplkeson i nitriltiriatsetat kislota. / ch2cooh hooc—ch2--n ch2cooh komplekson ii - etilendiamintetraatsetat kislota . (edta) hooc—ch2 ch2—cooh n—ch2—ch2—n hooc—ch2 ch2—cooh komplekson iii (trilon b) etilendiamintetraatsetat (edta) kislataning 2 almashilgan natriyli tuzi. hooc—ch2 ch2—coona n—ch2—ch2—n naooc—ch2 ch2—cooh kompleksonlar molekulasida bir qancha funkuianal guruxlar bo’lib ular kompleksning markaziy ioni bilan bir necha kordinattsion bog’lar yordamida bog’lanishi mumikn. komplekslar ichida amalda eeng ko’p qo’llaniladigani bu komplekson iii trilon-b xisoblanadi. trilon-b ko’pgina kationlar bilan mustahkam bog’lanib suvda eruvchan ichkikompleks tuzlari xosil qiladi. kation bilan trilon-b shrtasidagi bog’ karboksil gurux tarkibidagi vodorodning almashinishi va azot atomlaridagi taqsimlanmay qolgan juft elektronlar (donor) hisobiga sodir bo’ladi. buni quydagi sxema bo’yicha yozish mumkin: hooc—ch2 ch2—coona n—ch2—ch2—n +me2+ → naooc—ch2 ch2—cooh → me ooc—ch2 ch2--coona n—ch2—ch2—n +2h+ naooc—ch2 ch2—coo me bu moddaning ionlanish konstantasi katta bo‘lib, metallar bilan hosil qilgan kompleksining barqarorligi metallaming xususiyatiga bog‘liq. ichki kompleksning hosil bo‘lishida metall ioni karboksil gruppadagi vodorod atomining o‘mini egallaydi, azot …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompleksonlar va ularning ishlatilishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg’ona davlat universiteti tabiy fanlar fakulteti kimyo yo‘nalishi 22.53-guruh talabasi g’aniyeva adibaning « kompleksonlar va ularning ishlatilishi » mavzusidagi o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg’ona davlat universiteti tabiy fanlar fakulteti kimyo yo‘nalishi 22.53-guruh talabasi g’aniyeva adibaning « kompleksonlar va ularning ishlatilishi » mavzusidagi ilmiy rahbar: o‘runova ozoda farg‘ona – 2024 kurs ishi kirish. o'zbekiston respublikasi prezidenti shavkat mirziyoyev 24 fevral kuni kimyo sanoatini isloh qilish bo'yicha istiqbolli rejalar hamda joriy yilda amalga oshiriladigan asosiy vazifalar muhokamasiga bag'ishlangan yig'ilish o'tkazdi. so'nggi yillarda sohani modernizatsiy...

This file contains 35 pages in PPTX format (883.2 KB). To download "kompleksonlar va ularning ishlatilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: kompleksonlar va ularning ishla… PPTX 35 pages Free download Telegram