massivlar va ularning ishlatilishi

DOC 27 pages 1.0 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOC

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

mutaxassislik masalarini yechishda massivlardan foydalanish 3.5.1. massivlar kundalik hayotimizda ko’p turdagi jadvallardan foydalanamiz: dars jadvali, shaxmat yoki futbol o’yinlari bo’yicha musobaqa jadvali, pifagor(karra) jadvali, kelishiklar jadvali, coha masalalarida ishlatiladigan ma’lumotlarining jadvallari va boshqalar. jadvalni tashkil etuvchi ma’lumotlar uning elementlari deb ataladi. c++ dasturlash tilida jadvaldagi ma’lumotlarni ifodalash, umuman bir turdagi bir necha o’zgaruvchini ta’riflab guruhlash, hamda shu ma’lumotlar bilan ishlash qulay bo’lishi uchun massiv tushunchasi kiritilgan. xotirada ketma-ket (regulyar) joylashgan bir xil turdagi qiymatlarga massiv deb ataladi. odatda massivlarga zarurat, katta hajmdagi, lekin cheklangan miqdordagi va tartiblangan turdagi qiymatlarni qayta ishlash bilan bog`liq masalalarni yechishda yuzaga keladi. faraz qilaylik, talabalar guruhining reyting ballari bilan ishlash masalasi qo`yilgan. unda guruhning o`rtacha reytingini aniqlash, reytinglarni kamayishi bo`yicha tartiblash, konkret talabani reytingi haqida ma’lumot berish va boshqa masala ostilarini yechish zarur bo`lsin. qayd qilingan masalalarni yechish uchun berilganlarning (reytinglarning) tartiblangan ketma-ketligi zarur bo`ladi. bu yerda tartiblanganlik ma’nosi shundaki, ketma-ketlikning har bir qiymati o`z …

2 / 27

a-ketligini reyting deb nomlab, undagi qiymatlariga 1 reyting1 , 2 reyting2,…,reyting n ko`rinishida murojaat qilish mumkin. odatda berilganlarning bunday ko`rinishiga massivlar deyiladi. massivlarni matematikadagi sonlar vektoriga o`xshatish mumkin, chunki vektor ham o`zining individual nomga ega va tuzilma fiksirlangan miqdordagi bir turdagi qiymatlardan - sonlardan iboratdir. demak, massiv - bu fiksirlangan miqdordagi ayrim qiymatlarning (massiv komponentalari) tartiblangan majmuasidir. barcha komponentalar bir xil turda bo`lishi kerak va bu tur komponent turi yoki massiv uchun asos tur deb nomlanadi. yuqoridagi keltirilgan misolda reyting - haqiqiy turdagi vektor deb nomlanadi. dasturda ishlatiladigan har bir konkret massiv o`zining individual nomiga ega bo`lishi kerak. bu nomni to`liq o`zgaruvchi deyiladi, chunki uning qiymati butun massiv bo`ladi. massivning har bir komponentasi massiv nomi, hamda kvadrat qavsga olingan va komponent selektori deb nomlanuvchi indeksni ko`rsatish orqali oshkor ravishda belgilanadi. murojaat sintaksisi: [ ]. massivni tashkil etgan o’zgaruvchilar uning elementlari deb ataladi. elementning tartib nomerini ko’rsatuvchi kattalik shu elementning indeksi …

3 / 27

ymatlari aniqlanmagan. bu elementlarga o`rta qavslar orqali boshlang'ich qiymatlarni berishimiz mumkin: int mas [4] = {1,2,3,4}; masalan, a[10], x[100], b[123] bir o’lchovli massivlarlar dasturda quyidagicha tavsiflanadi: # include using namespace std; int main() { int a[10]; double x[10x10]; bool b[123]; return 0; } c++ da massiv elementlari 0-indeksdan boshlanadi. bu ko`rinishga xususiy o`zgaruvchi deyiladi, chunki uning qiymati massivning alohida komponentasidir. bizning misolda reyting massivining alohida komponentalariga reyting[1], reyting[2],…, reyting[n] xususiy o`zgaruvchilar orqali murojaat qilish mumkin. boshqacha bu o`zgaruvchilarni indeksli o`zgaruvchilar deyiladi. umuman olganda indeks sifatida ifoda ishlatilishi mumkin. ifoda qiymati massiv komponentasi nomerini aniqlaydi. ifodaga o`zgaruvchi ham kirishi mumkinki, o`zgaruvchi qiymatini o`zgarishi bilan murojaat qilinayotgan massiv komponentasi aniqlovchi indeks ham o`zgaradi. shunday qilib, dasturdagi bitta indeksli o`zgaruvchi orqali massivning turli komponentalarini belgilash mumkin. masalan, reyting[i] o`zgaruvchisi orqali i o`zgaruvchining qiymatiga bog`liq ravishda reyting massivining turli (barcha) komponetalariga murojaat qilish mumkin. shuni qayd qilish kerakki, aksariyat hollarda massiv indeksi sifatida butun …

4 / 27

ssivni uzunligi dastur bajarilish jarayonida aniqlanib, u dinamik xotiradagi ayni paytda bo`sh bo`lgan adreslarga joylashadi. masalan, int m[6]; ko`rinishida e’lon qilingan bir o`lchamli massiv elementlari xotirada quyidagicha joylashadi: m => m[0] m[1] m[2] m[3] m[4] m[5] massivning i elementiga m[i] yoki *(m+i) – ko`rinishda murojaat qilish mumkin. massiv uzunligini sizeof(m) amali orqali aniqladi. massiv e’lonida uning elementlariga boshlang`ich qiymatlar berish (inisializasiyalash) mumkin. massivni bir necha variantlar bilan inisializatsiyalash mumkin. 1) o`lchami ko`rsatilgan massiv elementlarini to`liq inisializatsiyalash: int t[5]={-10,5,15,4,3}; bunda 5 ta elementdan iborat bo`lgan t nomli bir o`lchamli massiv e’lon qilingan va uning barcha elementlariga boshlang`ich qiymatlar berilgan: t[0]=-10; t[1]=5; t[2]=15; t[3]=4; t[4]=3; 2) o`lchami ko`rsatilgan massiv elementlarini to`liqmas inisializasiyalash: int t[5] = {-10,5,15} bu yerdafaqat massivning boshidagi uchta elementiga boshlang`ich qiymatlar berilgan. shuni aytib o`tish kerakki, massivni boshidagi yoki o`rtadagi elementlariga qiymatlar bermasdan, uning oxiridagi elementlarga boshlang`ich qiymat berish mumkin emas. agarda massiv elementlariga boshlang`ich qiymat berilmasa, unda kelishuv …

5 / 27

$ning oxiriga ‘\0‘ //belgisi qo`shiladi char str[]={‗a‘,‘b‘,‘c‘,‘d‘}; // yuqoridagi satrning boshqacha yozilishi. masala. bir oylik kundalik harorat berilgan, oy uchun o`rtacha haroratni hisoblash dastursi: void main() { const int n=30; int temp[n]; int i,s,temp_o`rtacha; cout > temp[i]; } for (i=0,s=0; i [ ] [ ] masalan, 10 satr va 20 ustundan iborat haqiqiy sonlar massivini aniqlaylik: float a[10][20]; massiv elementlariga murojaat qilish uchun nomdan keyin kvadrat qavsda har bir o`lcham uchun indeks yozilishi kerak, masalan b[i][j][k]. bu elementga vositali murojaat ham qilish mumkin va uning variantlari: *(*(*(b+i)+j)+k) yoki *(*(b[i]+j)+k) yoki *(b[i][j] +k); 3.5.3. dinamik massivlar bilan ishlash statistik massivlarning kamchiliklari shundaki, ularning uzunligi oldindan ma’lum bo`lishi kerak, undan tashqari uzunlik berilganlarga ajratilgan xotiraning o`lchami bilan chegaralangan. ikkinchi tomondan, yetarlicha katta o`lchamdagi massiv e’lon qilib, konkret masala yechilishida ajratilgan xotira to`liq ishlatimasligi mumkin. bu kamchiliklarni dinamik massivlar foydalanish orqali bartaraf etiladi. ikki o`lchovlik dinamik massivni tashkil qilish uchun uni quyidagicha e’lon …$

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "massivlar va ularning ishlatilishi"

mutaxassislik masalarini yechishda massivlardan foydalanish 3.5.1. massivlar kundalik hayotimizda ko’p turdagi jadvallardan foydalanamiz: dars jadvali, shaxmat yoki futbol o’yinlari bo’yicha musobaqa jadvali, pifagor(karra) jadvali, kelishiklar jadvali, coha masalalarida ishlatiladigan ma’lumotlarining jadvallari va boshqalar. jadvalni tashkil etuvchi ma’lumotlar uning elementlari deb ataladi. c++ dasturlash tilida jadvaldagi ma’lumotlarni ifodalash, umuman bir turdagi bir necha o’zgaruvchini ta’riflab guruhlash, hamda shu ma’lumotlar bilan ishlash qulay bo’lishi uchun massiv tushunchasi kiritilgan. xotirada ketma-ket (regulyar) joylashgan bir xil turdagi qiymatlarga massiv deb ataladi. odatda massivlarga zarurat, katta hajmdagi, lekin cheklangan miqdordagi va tartiblangan turdagi qiymatla...

This file contains 27 pages in DOC format (1.0 MB). To download "massivlar va ularning ishlatilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: massivlar va ularning ishlatili… DOC 27 pages Free download Telegram