shaxsning ijtimoiy nazorati

PPTX 30 pages 475.2 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 475.2 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

ijtimoiy psixologiya va xavfsizlik muammolari shaxs shakllanishiga ta`sir etuvchi ijtimoiy nazorat shakllari. shaxsning ijtimoiylashuvi. shaxsning ijtimoiy ustanovkalari. reja: ijtimoiy nazorat tushunchasi ekspektatsiya, me’yor va sanksiyalar ijtimoiylashuv va ijtimoiy ustonovka ijtimoiy nazorat — bu shaxsning xulqiga, qadriyatlariga, tasavvurlariga va ustanovkalariga nisbatan jamiyatdagi guruhlarning yoki jamoatchilikning ta’siridir. ijtimoiy nazoratga; ekspektatsiya, me’yor sanksiyalar kiradi ekspektatsiya — aynan shaxsga nisbatan atrofdagilarning kutish shaklidagi talablaridir. ijtimoiy me’yor — ma’lum vaziyatlarda shaxsning nima deyishi, o‘ylashi, his qilishi, nima qilishini ko‘rsatuvchi namunalar yig‘indisidir. ijtimoiy sanksiyalar — ijtimoiy nazoratning muhim vositalaridan biri sifatida shaxsga nisbatan qo‘llaniladigan ta’sir choralaridir. shaxs tomonidan qo‘llaniluvchi barcha me’yorlar 2 guruhga bo‘linadi: noijtimoiy me’yorlar ijtimoiy me’yorlar 1. noijtimoiy me’yorlarni bajarish odamga o‘z faoliyatida texnika yutuqlaridan, tabiiy va sun’iy obyektlardan foydalanishga imkon yaratadi va shu bilan birga buni nazorat qiladi. ularga texnika, qishloq xo‘jaligi, iqlim bilan bog‘liq, fiziologik, biologik, fizik, ximik, sanitar-gigiyenik kabi me’yorlar taalluqli. texnik va boshqa noijtimoiy me’yorlarga rioya etmaslik tabiat kuchi yoki …

2 / 30

rtidir. ijtimoiy me’yorlarni 3 asosga ko‘ra tasniflash mumkin ijtimoiy sanksiya — bu jamiyatdagi me’yorlarni jamiyat a’zolari tomonidan bajarilishi yoki bajarilmasligiga nisbatan boshqa bir kishilar tomonidan bildiriladigan jazolash yoki rag‘batlantirish yo‘llaridir. sanksiyalarni bu ma’noda ijobiy yoki salbiy sanksiyalarga ajratish mumkin. masalan, ijtimoiy me’yorlar bajarilgan holatda ijobiy sanksiyalar qo‘llanilsa, me’yorga amal qilinmaganda salbiy sanksiyalar qo‘llaniladi. shaxs jamiyatdagi mavjud biror turdagi me’yorni buzganda o‘ta qattiq sanksiyalar — davlatdan quvg‘in qilish, o‘lim jazosi, qamoq jazosi kabilar qo‘llaniladi. sanksiyalarning eng og‘iri tabu (axloqiy me’yorlarga qaraganda ancha jiddiy taqiq) va yuridik qonunlarni (masalan: odam o‘ldirish, davlat sirlarini sotish) buzishga nisbatan qo’llanilsa, eng yumshog‘i — guruhiy me’yorlarning, shu jumladan oilaviy me’yorlarning (ro‘mol o‘ramaslik) alohida ko‘rinishlarini buzish kiradi olimlar tomonidan sanksiyaning verbal va noverbal turlari ajratilgan. bundan tashqari yana to‘rt turi ajratilgan bo‘lib, ular: pozitiv, negativ, formal, noformal. ular yana to‘rt tipdagi uyg‘unlikni namoyon etadi. pozitiv (ijobiy) negativ (salbiy) pozitiv (ijobiy) negativ (salbiy) rasmiy rasmiy-pozitiv sanksiyalar (r+) jamoatchilik …

3 / 30

‘lida og‘ir yuk bilan bir yosh o'smir bolaning oldiga keldi. bola esa ayolni ko‘ra turib unga joy bermadi. bunday holda siz: a) e'tibor bermayman (bu holatga aralashmayman) b) bolaga o‘qrayaman yoki ichimda uni yoqlamay o‘tiraveraman d) bolaga tanbeh beraman (so‘zlar orqali) yoshi, millati va jinsi turlicha bo‘lgan 25 ta odamga ushbu so'rovnoma bilan murojaat qilingan. uning natijalari quyidagi diagramma orqali ko‘rsatiladi so'rov 12—55 yosh orasidagi shaxslarda o‘tkazilgan va bunda «e’tibor bermayman» degan javobni asosan 18—20 yoshdagilar berishgan. bu natijadan ikki xil xulosa chiqarish mumkin: 1. bu yoshdagilarning ko‘pchiligi ijtimoiy me’yorlardan biri bo‘lgan kattalarga joy berish me’yorsiga amal qilmaydilar. 2. bu yoshdagilar ushbu me’yorga amal qilsalar-da, o‘z tengdoshlariga tanbeh berishga o‘zlarini haqli emas, deb hisoblaydilar. zero, bu yoshlar oralig‘ida «har kim o‘z faoliyati uchun o‘zi javobgar, o‘ziga o‘zi mas’ul» degan qoida mavjud bo‘ladi. aksariyat katta yoshdagilar me’yorga amal qilmaslikka nisbatan albatta qandaydir verbal yoki noverbal shakldagi sanksiya turini qo‘llashini aytganlar. ijtimoiylashuv …

4 / 30

o‘ziga bog‘liq bo‘lmagan holda his-tuyg‘ularini namoyon qilishi yoki o‘zi bilmagan holda harakat qilishidir, desak bo‘ladimi? bu savolga ustanovkalar haqidagi ilmiy ma’lumotlarni bilish asosida javob berishga harakat qilamiz. «ijtimoiy ustanovka» tushunchasining fanga kiritilishi amerikalik sotsiologlar u. tomas va f. znanetskiylarning yuqorida qayd etilgan asari bilan bog’liq. ustanovka — insonning o‘zi bilmagan holda yon-atrofidagi insonlar va voqelikni baholashi va ularga nisbatan munosabat bildirishidir. ustanovka — bu faoliyatga mustaqil tayyorlikdir. ustanovka — insonning ichki o‘ziga xos tuyg‘ularini namoyon etishga ruhan tayyorlik holatidir. keyinchalik g‘arb va aqsh olimlari tomonidan ijtimoiy ustanovka tushunchasi «attitude» — «attityud» so‘zi bilan ifodalanib, ijtimoiy psixologiya va sotsiologiya fanlarining ilmiy kategoriyasi sifatida kiritilgan. 1935-yilda g.ollport «ehtimol attityud tushunchasi, hozirgi zamon amerika ijtimoiy psixologiyasi uchun eng zarur va xarakterli tushunchadir» «attitude» atamasi o'zbek tiliga tarjima qilinganda «yaroqlilik» yoki «moslik» degan ma’noni bildiradi. «attitude» so‘ziga yana bir ta’rif quyidagicha: «individ tomonidan ijtimoiy obyektning qimmatini, mazmun-mohiyatini, ma’nosini psixologik his qilish»dir. «attitude» ko‘pchilik tadqiqotchilar …

5 / 30

issiy-emotsional baholash bolib, obyektga nisbatan yoqtirish yoki yoqtirmaslik tarzidagi hissiyotlar kiradi. konativ qism — xulq-atvor bilan bog‘liq qism bo‘lib, unga obyektga nisbatan amalga oshiriladigan xatti-harakatlar, aynan xulq-atvor ko‘rinishlari kiradi. xulq-atvor komponenti o‘z ichiga obyektga nisbatan real (inson tomonidan bajarilayotgan) yoki potensial (shaxs bajarishga tayyor bo‘lgan) xatti-harakatlarni qamrab oladi. agressiya borasidagi nazariyalar birinchi nazariya agressiyaga aloqador eng birinchi va balki eng mashhur nazariy tushunchaga asosan bunday fel-atvor o‘z tabiatiga ko‘ra ko‘p jihatdan instinktivdir. bu yondashuv juda keng tarqalgan bo’lib, unga ko‘ra insonda genetik va konstitutsional jihatdan shunday harakatlar «programmalashtirilgan»ligi tufayli uning xulq-atvorida agressiya sodir bo’ladi. misol: u. makdaugoll, z. freyd, g. marrey va boshqa olimlarning «inson va hayvonlarda agressiyaning tug‘ma instinkti mavjud bo‘ladi» degan qarashlaridir ikkinchi nazariya agressiv xulq-atvor xususidagi ikkinchi nuqtayi nazar l. berkovichning ijtimoiy bilish nazariyasida keltiriladi. unga ko‘ra, maqsadga yo‘naltirilgan faoliyat davomida vujudga keladigan to‘siq shaxsda agressiv xatti-harakatlarni hosil qiladi uchinchi nazariya nihoyat, agressiv xulq-atvorning kelib chiqish sabablari …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxsning ijtimoiy nazorati"

ijtimoiy psixologiya va xavfsizlik muammolari shaxs shakllanishiga ta`sir etuvchi ijtimoiy nazorat shakllari. shaxsning ijtimoiylashuvi. shaxsning ijtimoiy ustanovkalari. reja: ijtimoiy nazorat tushunchasi ekspektatsiya, me’yor va sanksiyalar ijtimoiylashuv va ijtimoiy ustonovka ijtimoiy nazorat — bu shaxsning xulqiga, qadriyatlariga, tasavvurlariga va ustanovkalariga nisbatan jamiyatdagi guruhlarning yoki jamoatchilikning ta’siridir. ijtimoiy nazoratga; ekspektatsiya, me’yor sanksiyalar kiradi ekspektatsiya — aynan shaxsga nisbatan atrofdagilarning kutish shaklidagi talablaridir. ijtimoiy me’yor — ma’lum vaziyatlarda shaxsning nima deyishi, o‘ylashi, his qilishi, nima qilishini ko‘rsatuvchi namunalar yig‘indisidir. ijtimoiy sanksiyalar — ijtimoiy nazoratning muhim vositalaridan biri sifat...

This file contains 30 pages in PPTX format (475.2 KB). To download "shaxsning ijtimoiy nazorati", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxsning ijtimoiy nazorati PPTX 30 pages Free download Telegram