ekologiya fanining maqsadi va vazifalari

PPTX 35 pages 3.4 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

prezentatsiya powerpoint i . ekologiya fanining predmeti, maqsadi va vazifalari reja: 1-. kirish. ekologiyaning umumiy masalalari 2-. ekologiya fanining predmeti va vazifalari, rivojlanish tarixi 3-.ekologiyaning boshqa fanlar bilan bog‘liqligi va vazifalari 1-. kirish. ekologiyaning umumiy masalalari atrof-muhitni sog‘lomlashtirish, aholini ichimlik suvi, ekologik toza oziq mahsulotlari bilan ta’minlash, biologik xilma-xillikni asrash, iqlim o‘zgarishlarining oldini olish dolzarb muammolar hisoblanadi va ularni ijobiy hal qilish insoniyatning kelgusi taraqqiyotini belgilaydi. hozirgi mavjud ekologik muammolarni o‘rganish, ularni tushunib etish va zarur tadbirlarni amalga oshirishda ishtirok etish uchun har bir inson koinot, quyosh, er, notirik va tirik tabiatning uyg‘unligi to‘g‘risidagi bilimlarga ega bo‘lishi lozimdir. quyosh, yulduzlar va ularning to‘plamlari-galaktikalar biz yashaydigan koinotni tashkil qiladi. koinot-bu bizni o‘rab turadigan olam, quruqlik va dengizdagi tirik va notirik tabiat, masalan, kit va bakteriya, yo‘l chetidagi tosh va guldagi shudring tomchisidir. tartiba solingan koinot kosmos deb yuritiladi. hozirgi zamon fani koinotni taxminan o‘n besh milliard yil oldin «katta portlash» natijasida …

2 / 35

hisoblanadi va bosotsial mohiyatga egadir. eng so‘nggi ilmiy tadqiqotlar bo‘yicha hozirgi insoniyat yagona genotipik asosga ega bo‘lib, taxminan 150 ming yil oldin yagona erkak va ayolning genotiplaridan kelib chiqqan(akimova,1998). er insonlarga omonatga berilgan va undagi hayot sharoitlarini bor go‘zalligi, mukammalligi bilan avlodlar uchun saqlab qolish muqaddas vazifadir. insoniyatning rivojlanish tarixi tabiiy sharoitlarga moslashish, yangi erlarni ochish, tabiiy boyliklarni topish va o‘zlashtirishdan iborat bo‘lgan. taraqqiyotning dastlabki bosqichida aholi sonining o‘sishi oziq-ovqat etishmasligi, yirtqich hayvonlar, iqlim sharoitlari kabi omillar ta’sirida cheklangan. “tabiat-jamiyat» tizimining evolyusion rivojlanishi tarixida beshta ijtimoiy-ekologik bosqichni ajratish mumkin“tabiat-jamiyat» tizimining evolyusion rivojlanishi tarixida beshta ijtimoiy-ekologik bosqichni ajratish mumkin 1. uzoq vaqt davomida insonlar tayyor mahsulotlarni termachilab va ov bilan kun kechirganlar. insonlar tabiiy sharoit va oziq-ovqatning mavjudligiga to‘la qaram bo‘lgan. 40 ming yil oldin er yuzida aholi soni 10 mln. kishidan ortgan. keyingi 30 ming yil davomida mehnat va ov qurollarini takomillashtirish, hayvonlarni xonakilashtirish, ayrim o‘simliklarni etishtirish bilan insoniyat ovqat …

3 / 35

an avvalgi asarlarda qadimgi rim va yunonistonda vujudga kelgan. bu davrga kelib tabiatga inson ta’sirining kuchayishi - o‘rmonlarning kesilishi, erlarning sho‘r bosishi, dastlabki cho‘llashish vaziyatlari kuzatilgan. antropogen ta’sir natijasida, ayrim hayvon turlari qirilib ketgan, alohida noyob o‘simlik va hayvon turlari muhofaza qilingan. bu agrar bosqich deb yuritiladi. keyinchalik insonlarning atrof tabiiy muhitga ta’siri kuchayib borgan. 3. o‘rta asrlarga kelib aholi soni 500 mln. kishidan ortgan. o‘rta osiyoda dastlabki ekologik bilimlar vujudga kelgan. evropada uyg‘onish davrida ekologik bilimlar rivojlangan. xyiii asrning oxirlarida, 1784-yilda bug‘ mashinasining ixtiro qilinishi bilan insoniyat tarixidagi industrial bosqich boshlangan. bu davrga kelib inson xilma-xil tabiiy resurslardan foydalana boshlagan, antropogen modda almashinuvining ko‘lami oshgan. 4. xix asrda aholi soni 1 mlrd. kishidan oshgan, tabiiy resurslarni qazib olish va ishlatish hajmi o‘sgan, ayrim o‘simlik va hayvon turlari qirilib ketgan. atrof-muhitning ifloslanishi kuchaya boshlagan. xix asrning ikkinchi yarmidan jamiyat tarixidagi texnogen bosqich ajratiladi. 1864-yili aqshda geograf-olim g.marsh(1801-1882)ning «inson va tabiat …

4 / 35

n. asosiy mineral xom-ashyo resurslarining etishmovchiligi, isrofgarchilik bilan o‘zlashtirilishi noxush ijtimoiy-siyosiy va ekologik oqibatlarga sabab bo‘lgan. xx asrning ikkinchi yarmiga kelib hayot sharoitlarining yaxshilanishi, fan-texnika inqilobi aholi sonining keskin ortishi-«demografik portlash»ga olib keldi. er yuzi aholisi sonining keskin o‘sishi odamlar o‘rtacha umr davomiyligining ortishi, oziq maxsulotlari bilan ta’minlanishining yaxshilanishi, ayrim kasalliklarning tugatilishi, bolalar o‘liminig kamayishi va boshqalar bilan bog‘liqdir. 5. aholi sonining o‘sishi, tabiatga ta’sirning kuchayishi natijasida mahalliy, regional, dunyo miqyosidagi global ekologik muammolar kelib chiqdi. yadro energiyasidan keng foydalanila boshladi. inson kosmosga chiqib, oyni zabt etdi. jamiyat taraqqiyotining noosfera(“noos”-aql, “sfera”-qobiq) bosqichiga o‘ta boshladi. sayyoramizning hayot qobig‘i-biosferaning barqarorligiga jiddiy putur etdi. o‘rmonlarning maydoni qisqardi, cho‘llashish, turlar sonining keskin kamayishi, atrof-muhitning kuchli ifoslanishi avj oldi. 1960-yillarda global ekologik inqiroz belgilari namoyon bo‘ldi va unga qarshi uyushgan jamoatchilik harakati vujudga keldi. rivojlangan davlatlarda qonunlar qabul qilindi, ko‘plab ekologik halqaro tashkilotlar tuzildi, atrof-muhit muammolari bo‘yicha konferensiyalar o‘tkazildi, konvensiyalar imzolandi. bevosita insonning yashash muhitini …

5 / 35

6 mlrd. kishidan oshdi va kuniga o‘rta hisobda 250 ming kishiga ko‘paymoqda xxi asrga kelib tabiat va jamiyat o‘rtasidagi ziddiyatlar kuchayib bormoqda. agar yaqin o‘n yilliklar ichida tegishli chora-tadbirlar ko‘rilmasa umumsayyoraviy miqyosda ekologik halokat muqarrar bo‘lib qolishi mumkin. atrof-muhit muammolarini o‘rganish va hal qilish jarayonida ekologiyaning tabiiy, aniq va ijtimoiy fanlar bilan integratsiyasi(birlashishi) amalga oshdi. ekologiyaning o‘rganish predmeti kengayib ketdi va «tabiat va jamiyat o‘zaro aloqadorligining umumiy qonuniyatlari to‘g‘risidagi fan»ga aylanib bormoqda. hozirda ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish masalalarini qamrab oladigan, keng ko‘lamli makroekologiya shakllanmoqda(reymers, 1992; akimova, xaskin, 1998). u nazariy ekologiya, bioekologiya, geoekologiya, inson ekologiyasi va amaliy ekologiyani o‘z ichiga oladi(1-rasm). ekologiya deyilganda ko‘chalarni toza tutish, suvlarni muhofaza qilish, havoni ifloslanishdan saqlash tushunilmaydi. ekologiya- hayot jarayonlarini, insonning atrof-muhiti muammolarini o‘ziga xos uslublarda tadqiq qiladigan mustaqil fandir. zamonaviy ekologiyaning metodik asosini tizimli yondashish, tabiatdagi kuzatuvlar, eksperiment va modellashtirish tashkil qiladi. ekologiya ham tabiiy, ham ijtimoiy(gumanitar) fan hisoblanadi. hozirgi zamon …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya fanining maqsadi va vazifalari"

prezentatsiya powerpoint i . ekologiya fanining predmeti, maqsadi va vazifalari reja: 1-. kirish. ekologiyaning umumiy masalalari 2-. ekologiya fanining predmeti va vazifalari, rivojlanish tarixi 3-.ekologiyaning boshqa fanlar bilan bog‘liqligi va vazifalari 1-. kirish. ekologiyaning umumiy masalalari atrof-muhitni sog‘lomlashtirish, aholini ichimlik suvi, ekologik toza oziq mahsulotlari bilan ta’minlash, biologik xilma-xillikni asrash, iqlim o‘zgarishlarining oldini olish dolzarb muammolar hisoblanadi va ularni ijobiy hal qilish insoniyatning kelgusi taraqqiyotini belgilaydi. hozirgi mavjud ekologik muammolarni o‘rganish, ularni tushunib etish va zarur tadbirlarni amalga oshirishda ishtirok etish uchun har bir inson koinot, quyosh, er, notirik va tirik tabiatning uyg‘unligi to‘g‘risid...

This file contains 35 pages in PPTX format (3.4 MB). To download "ekologiya fanining maqsadi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya fanining maqsadi va v… PPTX 35 pages Free download Telegram