xotira

PPTX 14 стр. 2,8 МБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

mavzu: xotira mavzu: xotira reja: 1.xotira haqida umumiy tushuncha 2.xotiraning turlari 3.xotira jarayonlari. xotira — idrok etilgan narsa va hodisalarni yoki oʻtmish tajribalarni esda qoldirish va zarur boʻlganda tiklashdan iborat psixik jarayon. xotira eng yaxshi damlarni esda qoldiradi. u nerv sistemasi xususiyatlaridan biri boʻlib, tashqi olam voqealari va organizm reaksiyalari haqidagi axborotni uzoq saqlash hamda uni ong faoliyatida va xulq, xatti harakat doirasida takroriy qobiliyatida namoyon boʻladi. xotira individning oʻz tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi. xotira haqidagi dastlabki ilmiy qarashlar sharq mutafakkirlari va yunon faylasuflari (aristotel va boshqalar) da uchraydi. xususan, farobiy xotiraga bilishdagi aqliy jarayonning tarkibiy qismi sifatida qarab, xotirani faqat insonga emas, hayvonga ham xos xususiyat ekanini alohida taʼkidlagan. xotiraning fiziologik asosi bosh miya yarim sharlari poʻstlogʻining muvaqqat bogʻlanishi (qarang assotsiatsiya) va ularning keyingi faoliyatidan iborat. xotira koʻlami, axborotlarning uzoq vaqt va mustahkam saqlanishi, shuningdek, muhitdagi murakkab signallarni …

2 / 14

lari, uning ehtiyoji, qiziqishlari, odati, feʼl-atvori va shu kabilar bilan uzviy bogʻliq. xotira – shaxs psixik hayotini belgilab beruvchi xususiyat. uning ahamiyati o‘tmish voqealarini qayd etish bilan cheklanmaydi. axir hozirgi zamondagi hech qanday harakatni jarayonlardan tashqarida tasavvur qilib bo‘lmaydi; eng oddiy psixik aktning sodir bo‘lishida har bir elementni keyingisiga bog‘lash uchun esda saqlab qolish katta ahamiyatga ega. bunday bog‘lanishga layoqatsiz bo‘lgan insonning rivojlanishi mumkin emas. faqat xotira insoniylik madaniyatining yo‘qolib ketmasligiga, tafakkurimizning tadbiq etilishiga va tuyg‘ularimizning kechishiga ko‘mak beradi. bosh miya po‘stlog‘ida paydo bo‘ladigan tashqi olam obrazlariizsiz yo‘qolib ketmaydi. ular uzoq vaqt davomida saqlanib qoladigan iz qoldiradilar. psixikamizdagi xotira ularning zahirasi bo‘lib xizmat qiladi. unda kechadigan barcha jarayonlar mnemik jarayonlar deb ataladi (yunonchadan «mnema» - xotira). shunday qilib, xotira – bu inson tomonidan o‘tmish tajribasini esda olib qolish, saqlash va keyinchalik eslashning psixik jarayoni. inson hayotida xotiraning o‘rni beqiyosdir. xotirasiz inson «abadiy go‘daklik holatida» qolgan bo‘lar edi (i.m. sechenov). s.l. …

3 / 14

-fiziologik mexanizmlarini psixolog va fiziologlardan tashqari injenerlar, bioximiklar, genetiklar hamda kibernetiklar tomonidan o’rganilishiga olib keldi. natijada xotiraning nerv fiziologik mexanizmlarini tushuntiruvchi bir qancha yangi nazariyalar maydonga keldi. ana shunday nazariyalardan eng muhimi molekulalarning o’zgarishi bilan bog’liq bo’lgan bioximik nazariyadir. bu nazariyaga ko’ra biror narsani esda olib qolish va esda saqlab turish maxsus tuzilishni o’zgarishi bilan bog’liqdir. o’tkazilgan tekshirishlarga ko’ra, biror narsa esda olib qolinganda, asosan nerv hujayralarining (neyronlarning) dendrit shoxlari tarkibida o’zgarish yuzaga keladi. ular qandaydir boshqacharoq tuzilishga kirib oladilar. dendritlar tuzilishidagi hosil bo’lgan o’zgarish darrov o’tib ketadigan bo’lmay, ancha mustahkam bo’ladi. shu sababli esda olib qolgan narsa uzoq vaqt xotirada saqlanib turadi. xotiraning psixik jarayon sifatida o‘ziga xos xususiyati uning atrof-olamni bevosita aks ettirishga yo‘nalmaganligi, moddiy jismlar va hodisalar bilan ish eritmasligidan iborat. jismlar olamini aks ettirish idrok va tafakkurda amalga oshiriladi. xotira qabul qilingan obraz va tushunchalarni «ikkinchi aks ettirish» bilan ish ko‘radi. har bir bilish jarayoni uzluksiz …

4 / 14

yan materialni esda olib qolish oldindan maqsad qilib qoʻyiladi; ixtiyorsiz xotirada bunday maqsad boʻlmaydi — biror faoliyatda (mas, mehnat jarayonida yoki kim bilandir suhbatlashib turilganda) oʻz-oʻzidan esda saqlab qolinadi. barqarorligi jihatdan ixtiyoriy xotira ixtiyorsiz xotiradan samaraliroq. . fanda xotira bilan bogʻliq ravishda unutish masalasini oʻrganishga ahamiyat berilmoqda. „normal“ unutishni psixik kasalliklardagi xotira buzilishidan farq qilmoq kerak. bu kasalliklarda xotira susayishi (gipomneziya), yoʻqolishi (amneziya) yoki bir tomonlama kuchayishi (gipermneziya) kuzatiladi. baʼzi kasalliklarda u sifat jihatdan buziladi: bemorga boʻlmagan voqealarni goʻyoki oʻz boshidan kechirgandek tuyuladi, yoki qachonlardir boʻlib oʻtgan voqealarni kecha yoki bugun roʻy bergan deb oʻylaydi (konfabulyatsiya, psevdoreminssensiya), bunday soxta xotiralar kishida jiddiy ruhiy xastaliklar oqibatida kelib chiqadi. bunday kasalliklarga bosh miya qon tomirlari aterosklerozi, shikastlanish, miyaga qon quyilishi holatlari, ogʻir zaharlanishlar oqibati (mas, alkogolizmda uchraydigan psixoz) va shu kabilar kiradi. xotira buzilganda uni keltirib chiqaruvchi asosiy kasallikni davolashga eʼtiborni qaratish kerak. sensorli xotira sensorli xotira ma’lumotlarning taassurotlarini eslab qolishga yordam …

5 / 14

dagi sensorli xotira taxminan ikki soniya davom etadi. qisqa muddatli xotira qisqa muddatli xotira - inson xotirasining bir turi, bunda siz ozgina ma’lumotlarga ega bo‘lishingiz mumkin. axborotni bir martalik idrok bilan saqlash davomiyligi bir necha soniyada baholanadi. qisqa muddatli xotira asosiy yoki faol deb ham ataladi. qisqa muddatli va uzoq muddatli xotira bir-biriga qarama-qarshidir, ular axborotni saqlash vaqtida farqlanadi. qisqa muddatli xotira miqdori juda cheklangan va u o‘rtacha 7 +/- 2 ta xotirani saqlaydi. qisqa muddatli xotiraning kengligi o‘ziga xos bo‘lib, butun hayot davomida davom etib keladi. qisqa muddatli xotira juda ko‘p ma’lumotni qayta ishlashga qodir bo‘lib, unda ortiqcha moddalar yo‘q qilinadi. uzoq muddatli xotira uzoq muddatli xotira rasmlarning izlarini juda uzoq vaqt saqlashi mumkin va ularni keyinchalik kelajakdagi faoliyatida qo‘llashga imkon beradi. bu ruhiy jarayonning o‘ziga xos turlari mavjud: biologik, epizodik, assotsiativ, reproduktiv, rekonstruktiv, avtobiografik. biologik yoki genetika deb ham ataladi. chunki bu irsiyatning mexanizmi. inson avvalgi davrlarda evolyutsiya …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xotira"

mavzu: xotira mavzu: xotira reja: 1.xotira haqida umumiy tushuncha 2.xotiraning turlari 3.xotira jarayonlari. xotira — idrok etilgan narsa va hodisalarni yoki oʻtmish tajribalarni esda qoldirish va zarur boʻlganda tiklashdan iborat psixik jarayon. xotira eng yaxshi damlarni esda qoldiradi. u nerv sistemasi xususiyatlaridan biri boʻlib, tashqi olam voqealari va organizm reaksiyalari haqidagi axborotni uzoq saqlash hamda uni ong faoliyatida va xulq, xatti harakat doirasida takroriy qobiliyatida namoyon boʻladi. xotira individning oʻz tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi. xotira haqidagi dastlabki ilmiy qarashlar sharq mutafakkirlari va yunon faylasuflari (aristotel va boshqalar) da uchraydi. xususan, farobiy xotiraga bilishda...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPTX (2,8 МБ). Чтобы скачать "xotira", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xotira PPTX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram