xotira

PPTX 29 стр. 395,0 КБ Бесплатная загрузка

29 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 395,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 29

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 29

слайд 1 mavzu: xotira o'qituvchi: m.tayirov reja: 1.xotira haqida tushuncha. 2.xotiraning nerv-fiziologik asosi. 3.xotira nazariyalari. 4.xotira jarayonlari va turlari 5.xotiraning rivojlanishi tayanch tushunchalar: assotsiativ nazariya, bixeviorizm, psixoanaliz, so'z mantiq xotirasi, obrazli xotira, mexanik xotira, xissiyot xotirasi, kasbiy xotira. xotira odamning xayoti va faoliyatida juda muhim ahamiyatga ega . xotira – shaxs psixik hayotini belgilab beruvchi xususiyat. faqat xotira insoniylik madaniyatining yo'qolib ketmasligiga, tafakkurimizning tadbiq etilishiga va tuyg‘ularimizning kechishiga ko'mak beradi. bosh miya po'stlog‘ida paydo bo'ladigan tashqi olam obrazlariizsiz yo'qolib ketmaydi. ular uzoq vaqt davomida saqlanib qoladigan iz qoldiradilar. psixikamizdagi xotira ularning zahirasi bo'lib xizmat qiladi. unda kechadigan barcha jarayonlar mnemik jarayonlar deb ataladi (yunonchadan «mnema» - xotira). shunday qilib, xotira – bu inson tomonidan o'tmish tajribasini esda olib qolish, saqlash va keyinchalik eslashning psixik jarayoni. inson hayotida xotiraning o'rni beqiyosdir. xotirasiz inson «abadiy go'daklik holatida» qolgan bo'lar edi (ivan mixaylovich sechenov). lev semyonovich rubinshteyn ta’kidlaganidek: “xotirasiz daqiqa mavjudotlari bo'lar edik. …

2 / 29

iyosdir. biz xotiramizning mavjudligiga shukronalar aytmog‘imiz lozim . 2.xotiraning nerv-fiziologik asosi. xotiraning nerv-fiziologik asosida bosh miya po'stida hosil bo'ladigan shartli reflekslar, turli assotsiativ bog’lanishlar yotadi. lekin, odam esda olib qolish paytida assotsiatsiyalar hosil bo'lganligini mutlaqo sezmaydi. har xil assotsiatsiyalarning hosil bo'lganini odam keyinchalik biror narsani esga tushirish paytida bo'ladi. xotiraning nerv-fiziologik mexanizmlari xususida to'xtalar ekanmiz, so'nggi yillarda texnikaning g’oyat tez rivojlanishi natijasida turli esda olib qoluvchi apparatlarga bo'lgan ehtiyoj benihoya ko'payib ketganligini ta’kidlash joiz. o'tkazilgan tekshirishlarga ko'ra, biror narsa esda olib qolinganda, asosan nerv hujayralarining (neyronlarning) dendrit shoxlari tarkibida o'zgarish yuzaga keladi. ular qandaydir boshqacharoq tuzilishga kirib oladilar. dendritlar tuzilishidagi hosil bo'lgan o'zgarish darrov o'tib ketadigan bo'lmay, ancha mustahkam bo'ladi. shu sababli esda olib qolgan narsa uzoq vaqt xotirada saqlanib turadi. 3.xotira nazariyalari. xotiraning ilk psixologik nazariyalaridan biri xvii asrda yuzaga kelgan, birinchi bo'lib xviii-xix asrlarda angliya va germaniyada ishlab chiqilgan assotsiativ nazariya hisoblanadi. bu nazariyaga asosan xotira o'xshashligi, vaqt …

3 / 29

mashindi. aynan, geshtaltning shakllanish qonunlari ushbu nazariya vakillari (v.vundt, e.b. titchener va boshqalar)ning fikriga ko'ra, xotirani belgilab beradi. bu nazariya tarafdorlarining asosiy fikri shundan iboratki, esda olib qolish va eslashda ma’lumot, odatda, assotsiativ asosda tarkib topgan elementlarning tasodifiy to'plami emas, balki, yaxlit tuzilma sifatida namoyon bo'ladi. keyinchalik geshtalt nazariyasi ham qator qiyinchiliklar, xususan, inson xotirasining filogenez va ontogenezda shakllanishi va rivojlanishining murakkab muammosi bilan to'qnash keldi. bu bilan xotira genezisi haqidagi masala ustidagi bahslar o'z nihoyasiga etdi. bixeviorizm va psixoanaliz vakillari ham xotira genezisi haqida qoniqarli javob topa olmadilar. bixeviorizmchilarning xotira yuzasidan qarashlari assotsianistchilarning qarashlari bilan mos kelgan edi. ular o'rtasidagi yagona farq bixeviorizmchilarning materialni esda olib qolishdagi yordamning o'rnini alohida ta’kidlab, o'rganish jarayonlarida xotira faoliyatini o'rganishga katta e’tibor qaratgan edilar (d.uotson, e.torndayk). lekin bixeviorizmchilar insondagi ongli faoliyat va shaxs xususiyatlarining yordamga bog‘liqligini chetlab o'tdilar. xotira hodisalarining shaxsga bog‘liqligi zigmunt freyd tomonidan ko'rsatib o'tilgan edi. uning fikriga ko'ra, insonning ong …

4 / 29

ti esda olib qolish zarur bo'lgan materialni u yoki bu darajada kengroq ma’noli tuzilmalarga birlashtiradigan mazmun bog‘lovchilarining mavjudligi yoki mavjud emasligiga bevosita bog‘liq holatda bo'ladi (a. bine, k. byuler). esda olib qolish va eslashda matnning ma’noga ega bo'lgan mazmuni ifodalanadi. inson xotirasining faoliyat sifatida o'rganilishiga dastlab fransiyalik olimlarning, xususan, p.janening ishlari sabab bo'ldi. u birinchilardan bo'lib, xotirani materialni esda olib qolish, qayta ishlash va saqlashga yo'naltirilgan harakatlar tizimi sifatida ta’rifladi. so'ngra u a.n.leontev, a.r.luriya, p.i.zinchenko, a.a.smirnov va boshqalar kabi mashhur psixologlar tomonidan ishlab chiqildi. 4.xotira jarayonlari va turlari xotira asosiy jarayonlari tafovvut qilinadi: esda olib qolish, esda tushirish yodga olish) va unutish.bu jarayonlar bir-biri bilan bog’liq bo'lib bir qadar shartli ravishda bir-biridan ajratiladi. esda saqlash – bu idrok qilingan ma’lumotni eslab qolish va esda saqlash jarayoni. bu jarayonning kechish darajasiga ko'ra, eslab qolish ikki turga bo'linadi: ko'zlanmagan (ixtiyorsiz) va ko'zlangan (ixtiyoriy). ixtiyorsiz esda olib qolish – bu hech qanday vositalarsiz …

5 / 29

a – bu boshdan kechirilgan sezgi va emotsional holatga nisbatan xotira. hissiyotlar doimo ehtiyoj va qiziqishlarimizning qanday qoniqtirilayotgani, atrof-olam bilan munosabatlarimiz qanday amalga oshirilayotgani haqida xabar berib turadilar. obrazli xotira – bu tasavvurlar, tabiat va hayot manzaralari, shuningdek, ovoz, hid, ta’mlarga nisbatan bo'lgan xotira. u ko'rish, eshitish, tuyish, hid bilish va ta’m bilish bilan bog‘liq bo'ladi. ba’zan eydetik xotira – ba’zi individlarning(eydetiklar) avval idrok qilingan jism va sahnalar o'ta to'laqonli va obrazini esda saqlash va eslash qobiliyatiga ega bo'lgan odamlar uchrab turadi. eydetik obrazlar jismning mavjud emasligida yuzaga kelib, oddiy tasavvurga xos bo'lmagan izchil ko'rgazmalilik xususiyatiga ega bo'lishi bilan tasavvurlarga o'xshash bo'ladi. so'z-mantiqiy xotira fikrlar, tushunchalarni esda olib qolish, saqlash va eslashda ifodalanadi. so'z-mantiqiy (semantik, verbal) xotira yordamida inson aqliy qobiliyati axborot bazasi hosil bo'ladi, ko'pchilik fikrlash operatsiyalari (o'qish, hisob va h.k.) amalga oshiriladi. so'z-mantiqiy xotirada muhim o'rinni ikkinchi xabar tizimi egallaydi. uzoq muddatli xotira – materialni chegaralanmagan vaqt oralig‘ida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 29 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xotira"

слайд 1 mavzu: xotira o'qituvchi: m.tayirov reja: 1.xotira haqida tushuncha. 2.xotiraning nerv-fiziologik asosi. 3.xotira nazariyalari. 4.xotira jarayonlari va turlari 5.xotiraning rivojlanishi tayanch tushunchalar: assotsiativ nazariya, bixeviorizm, psixoanaliz, so'z mantiq xotirasi, obrazli xotira, mexanik xotira, xissiyot xotirasi, kasbiy xotira. xotira odamning xayoti va faoliyatida juda muhim ahamiyatga ega . xotira – shaxs psixik hayotini belgilab beruvchi xususiyat. faqat xotira insoniylik madaniyatining yo'qolib ketmasligiga, tafakkurimizning tadbiq etilishiga va tuyg‘ularimizning kechishiga ko'mak beradi. bosh miya po'stlog‘ida paydo bo'ladigan tashqi olam obrazlariizsiz yo'qolib ketmaydi. ular uzoq vaqt davomida saqlanib qoladigan iz qoldiradilar. psixikamizdagi xotira ularning z...

Этот файл содержит 29 стр. в формате PPTX (395,0 КБ). Чтобы скачать "xotira", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xotira PPTX 29 стр. Бесплатная загрузка Telegram