mатематик моделлаштириш ва хисоблаш эксперименти

DOC 52,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1352365337_32447.doc кириш www.arxiv.uz режа: 1. физиканинг чизикли математик моделларини тадкикод килиш. 2. чизикли эмас параболик масалаларни ечишнинг чекли айирмали усуллари фан ва техникада аввалдан реаль объектларнинг моделлари,ходисаларни моделлаштириш илмий гипотезаларни текшириш ва экспериментал материаллар олиш учун кулланилиб келмокда.бунга мисол тари3асида авиасозлик со8асини олиш мумкин.бу ерда янги машина яратишда конструкторлик ва проектлик ишларнинг ахамиетли элементларидан бири сифатида унинг шаклини танлаш, аэродинамик тавсифини оптималлаштиришни курсатиш мумкин.бу буйича тамомланган назарий ишлар йук булиб, уни экспериментал тадкикотлар билан тулдиришга тугри келади. аммо, хакикий самолетлар билан тажриба утказиш мак-садга тугри келмайди, чунки бундай тажриба кимматга тучиши ва учувчи учун хавли булиши аник. мана шундай холларда бизга моделлар ердам беради. хакикий самолет ва унинг кичик нусхаси хаво окимида бир хил аэродинамик конунларга буйсинади.шу сабабдан бу физик моделни урганиш оркали хакикий самолетнинг аэродинамик сифатларини хисоблаб топилади. шундай килиб модель бу факат ташки томаннан объектга ухшашлик эмас, унинг асосий хоссаларини узида мужассамлантирувчи ва харакати буйича объект билан бир …
2
амалар) куринишинда берилган булиб уларни тузиш ва ечиш жараенини математик моделлаштириш деб атаймиз. бу тенгламалар физик конунларнинг(моддаларнинг сакланиш конуни, энергия сакланиш конуни ва х.) математика тилида езилишидан келиб чикади. математик моделлаштиришни яхши тучунтириш учун куйидаги мисолни курайлик. маълум баландликтан ерга ташланган тошнинг харакати моделини курайлик. тошнинг ерга тушиш сабабининг илмий асосини инглиз олими и.ньютон илк бор узининг бутундуне тортилиш конунин очиш натижасида курсатиб берган. у конун куйидагича езилади # бу ердаю_m_ ва _m__ тош ва ер массалари,_r_-тортилувчи жисмлар орасидаги масофа,__g_- доимий. агар биз тош устидаги тажрибамизни ер бетига якин баландликларда утказсак у холда _r=r3_. агар тошга куч таъср килса у холда унинг харакати ньютоннинг иккинчи конуни буйича тасвирланади ma = f бу ерда m - тош массаси. тошнинг ерга тушишини курсатувчи физик ходисанинг содда математик моделини ушбу икки конун тулик аниклайди. уни олиш учун икки формулани тенглаштирамиз ma = g (mm3)/ r32 , яъни хамма жисмлар бир хил тезланиш билан …
3
ва парашют билан тушаетган адамни кузатсак бу моделга тугри келмаслигини курамиз. чунки улар доимий тезлик билан ерга тушади. демак берилган моделимиз барча ходисаларни уз ичига ола алмайди, бу дегани модел универсал эмас. бу ерда хавонинг каршилиги хисобга олинмаган, агар хамма ходисаларни уз ичига оладиган математик моделни тузган билан у мураккаб булиб уни еча олмаслигимиз мумкин. лекин хаетта бунака мураккаб моделларни ечишга зарурат тугула бермайди. чунки купчилик факторлар ахамиетга эга эмас булиб, бирнечта асосий микдорлар билан иш куриш мумкин. шунинг учун математик модел тузиш пайтида кайси факторлар асосий, кайсилари иккинчи даражали эканлигини ажратиш мухим ахамиет касб этади. юкорида каралган моделимизда хавонинг каршилигини хисобга олмаса булади, унинг таъсири моделга жуда кам, шунинг учун моделимиз лабораторик экспериментларга мос келди. яна шуни айтиш керакки математик модел тузишда баъзи шартларнинг бажарилиши талаб килинади. шундай килиб хулоса килиб айтганимизда математик модел тузиш бу унинг факат тенгламасини физиканинг чизикли математик моделларини тадкикод килиш. таянч сузлар: ( математик …
4
монидан курсатилди. энди биз математика билан физика фанлари кушилишидан фойда булган фан математик физика фани моделларини урганишни караймиз.ушбу фан мисолида математик усулларнинг физикада кулланилиши яккол куринади.аввалдан маълум хар кандай физик ходисалар ва жараенларни урганиш унинг содда чизикли моделини урганишдан бошланади.чунки чизикли моделларни урганиш асон булиб,бундай моделлар ердамида жараеннинг еки объектнинг 8аракатини,ахволини кузатиш натижаларини олдиннан айтиш мумкинчилигига эга буламиз.яъни чизикли моделлар хатти харакати натижалари олдиннан маълум,бу унинг хусусиятидан келиб чикади.лекин хар кандай мураккаб жараенларни чизикли моделлар ердамида урганиш тула маълумот олишга мумкинчилик бермайди.факат биз объектнинг,жараеннинг асосий хоссалариниурганишга мувофик буламиз.яъни чизикли моделлар объект хакида дастлабки маълумотларни олишга мумкинчилик беради.агар объект хакида тула тасаввурга эга булиш учун,унинг чизикли эмас моделларини урганишга тугри келади.мисол тарикасида куйидаги математик моделни курайлик. газлар динамикасида содда математик модел тарикасида газларнинг чизикли кучиш тенгламасини курсатиш мумкин бу ерда u(x,t) функцияси t вактда-ги x нуктадаги амплитуда микдорини аниклайди,a-мусбат доимий тебраниш тез-лиги маъносини англатади. чунки физик микдорлар масалангазнинг зичлиги бир нуктада …
5
им булади.бу хосса чизикли моделларнинг умумий ечимини яхши урганилган хусусий ечимлар йигиндиси сифатида топишга ижозат беради. чизикли эмас моделлар учун бу принцип ишламайди,шу сабабдан чизикли холдаги ечимларни тузиш усулларини бу ерда куллаб булмайди. шундай килиб чизикли эмас масалалар урганиш ва ечишда катта кийинчиликлар тугдириши мумкин.аналитик усуллар эса бу ерда иш бермайди.аналитик усуллар билан охиригача ечилган чизикли эмас масалаларни бармок билан санаб курсатса булади,улар жуда оз.шунинг учун бундай масалаларни ечишга хисоблаш усулларини кулланиш мумкин.иккинчи томоннан хозирги замон фан ва техника масалалари асосан чизикли эмас масалалардан тошкил топган.демак бу масалаларни ечишда факат хисоблаш экспериментин кулланиш натижасида ижобий натижа олиш мумкинлигига яна бир исбот.бунга яна бир далил келтириш мумкин.олдинлари конструкторлар тамонидан янги машиналар лойихасиникуришда олдинги машиналар параметрларини хисобга олган холда уларни озгина узгартириш натижасида лойиха тузиш усули мавжуд эди.чунки параметрлар кийматини озгина узгартириш чизикли эмас моделлар тавсифига унчалик таъсир курсатмайди.лекин параметрларга етарли фарк килувчи узгартиришлар киритилганда бу усулни куллаб булмайди ва бундай холларда …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mатематик моделлаштириш ва хисоблаш эксперименти"

1352365337_32447.doc кириш www.arxiv.uz режа: 1. физиканинг чизикли математик моделларини тадкикод килиш. 2. чизикли эмас параболик масалаларни ечишнинг чекли айирмали усуллари фан ва техникада аввалдан реаль объектларнинг моделлари,ходисаларни моделлаштириш илмий гипотезаларни текшириш ва экспериментал материаллар олиш учун кулланилиб келмокда.бунга мисол тари3асида авиасозлик со8асини олиш мумкин.бу ерда янги машина яратишда конструкторлик ва проектлик ишларнинг ахамиетли элементларидан бири сифатида унинг шаклини танлаш, аэродинамик тавсифини оптималлаштиришни курсатиш мумкин.бу буйича тамомланган назарий ишлар йук булиб, уни экспериментал тадкикотлар билан тулдиришга тугри келади. аммо, хакикий самолетлар билан тажриба утказиш мак-садга тугри келмайди, чунки бундай тажриба кимматга туч...

Формат DOC, 52,5 КБ. Чтобы скачать "mатематик моделлаштириш ва хисоблаш эксперименти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mатематик моделлаштириш ва хисо… DOC Бесплатная загрузка Telegram