o'quv-uslubiy ko'rsatma "estetika fanidan amaliy mashg'ulotlar uchun"

DOC 56 pages 447.5 KB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 447.5 KB

File type DOC

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi namangan muhandislik-texnologiya instituti «ijtimoiy fanlar» kafedrasi estetika fanidan amaliy mashg'ulotlar uchun o'quv-uslubiy ko'rsatma namangan – 2022 ushbu o'quv-uslubiy ko'rsatma o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan kelgan namunaviy dastur asosida tayyorlangan bo'lib, talabalarga falsafa fanidan amaliy mashg'ulotlarga tayyorgarlik ko'rishga oid uslubiy maslahatlarni o'z ichiga olgan. tuzuvchilar: kattta o'qituvchi h.qipchaqov taqrizchi: dots.m.alixanov ushbu o'quv-uslubiy ko'rsatma kafedraning 7-sonli yig'ilishida muxokama qilindi estetikaga kirish inson ma'naviy olamini aql, ixtiyor, hissiyot tashkil etib, aqlni mantiq fani, ixtiyorni axloqshunoslik fani, hissiyotni estetika fani o'rganadi. estetika hissiy idrok etish nazariyasi bo'lib, uni «go'zallik falsafasi» yoki «san'at falsafasi» ham deb ataladi. «estetika» atamasi buyuk olmon faylasufi aleksandr baumgarten (1714—1762) tomonidan ilmiy muomalaga kiritilgan bo'lsa ham, uning tamal toshlari qadimgi misr, yunon va rim mutafakkirlari tomonidan qo'yilgan. «go'zallik falsafasi» faqat san'atdagi go'zallikni emas, balki tabiat, jamiyat va insondagi go'zallikni ham o'rganadi. shuningdek, ulug'vorlik, fojiaviylik, kulgililik, mo''jizaviylik, uyg'unlik, noziklik …

2 / 56

a soladi, unga hayrat bilan tikilar ekansiz, qalbingizni nafosat zavqi qamrab oladi. lekin xuddi shunday balandlikdagi kimyoviy korxona mo'risidan zavqlanolmaysiz. yoki yonbag'irdan turib, toqqa tikilsangiz nafosat zavqini tuyasiz, ammo xuddi shunday balandlikdagi shahar chetida to'plangan axlat «tog'i»ga qarab zavqlanmaysiz. chunki minorai kalon me'morlik san'atining shoh asari sifatida go'zallik qonuniyatlari asosida bunyod etilgan, tog' esa tabiat yaratgan ulug'vor go'zallik. zavod mo'risida ham, axlat «tog'»ida ham hajm, miqdor boru, lekin go'zallik etishmaydi. minora bilan tog'dagi hajmni salobatga aylantiruvchi unsur go'zallikdir. fojeaviylikda ham go'zallikning ishtirokini ko'rish mumkin. masalan, buyuk rus adibi lev tolstoyning «urush va tinchlik» romanidagi austrlitsdagi rus va frantsuz qo'shinlari to'qnashuvidan so'ng, jang maydonida yarador bo'lib yotgan knyaz andrey bolkonskiyni eslang: bir qo'lida bayroq dastasini ushlagancha ko'm-ko'k maysada moviy osmonga qarab yotgan, oppoq mundirli bayroqdor zobitning tepasiga kelgan napoleon uni o'lgan deb o'ylab, bu manzaradan hayratlanib deydi: «mana bu go'zal o'lim!». bu erda asar qahramonining o'limi fojeaviylik, o'limning qahramonlikka aylanishi ulug'vorlik; …

3 / 56

fasini o'taydi, insonni go'zallikni sevishga o'rgatadi, go'zallikni ardoqlashga da'vat etadi, inson axloqini go'zallashtiradi. estetikaning falsafiy mohiyati uning san'at asarlariga yondoshuvida anglashiladi. ma'lumki, har bir san'atshunoslik ilmi o'z tadqiqot ob'ektiga nazariy, tarixiy, tanqidiy yondashadi. masalan, adabiyot nazariyasi faqat adabiyotga xos bo'lgan badiiy qonuniyatlar, badiiy qiyofa yaratish usuli va vositalarini o'rganadi. adabiyot tarixi muayyan tarixiy-badiiy jarayonlar orqali badiiy adabiyotning rivojlanish qonuniyatlarini ochib beradi. adabiy tanqid adabiy-badiiy ijodning zamonaviy jarayonlarini tadqiq etadi va yangi asarni baholaydi, asar ijodkorining ijodiy rivojlanishini kuzatadi. estetikada tadqiqot ob'ektiga yondoshuv faqat nazariy jihatdan amalga oshirilib, tarix ham, tanqid ham nazariyaga bo'ysundiriladi. masalan, san'at asarining mavjud bo'lishi uchun to'rt shart – unsur zarur: ijodkor – badiiy asar – badiiy asarni idrok etuvchi – vositachi; yoki: yozuvchi – roman – kitobxon – tanqidchi. adabiyotshunoslik bularning har birini alohida o'rganadi, masalan, yozuvchi odil yoqubov ijodiy faoliyati haqida adabiy portret alohida, uning «ulug'bek xazinasi» romani to'g'risida tadqiqiy maqola alohida, zamonaviy kitobxonning didi, …

4 / 56

ir qilinganidan keyingina uni baholash mumkin. go'zallik o'zini harakatsiz ham namoyon etaveradi. tarixiy obidalar hech qachon harakat qilmaydi, lekin go'zallik sifatida mavjud, harakatsizligidan uning go'zalligiga putur etmaydi. deylik, samarqandga «sayohat»ga bordingiz. agar estetikadan bexabar bo'lsangiz, shohi zinda yoki go'ri amir maqbarasining gumbaziga, registon maydonidagi madrasalar yonida qad ko'targan minoralarga, peshtoqlaridagi ko'hna arabiy yozuvlarga qiziqib qaraysiz, mamnuniyat hosil qilasiz. nafosat ilmidan xabardor bo'lsangiz, madrasa va minoralarning nafaqat chiroyi, balki gumbaz alloh go'zalligining ramzi, minoralar – yaratuvchi qudratining timsoli, allohning yagonaligi, birligi, g'urur va faxr ramzi, naqshlar – inson qalbiga alloh go'zalligini singdiruvchi va islom mazmun-mohiyati, xotirjamlik, ruhiy osoyishtalik, cheksizlikning yorqin ifodasi, naqshdagi gulsafsar – osoyishtalik, umrboqiylik, to'lqinsimon gul poyasi – boylik va farovonlik, navda va yaproqlar – navqironlik, yasharish, oq rang – baxt, omad, tinchlik, yashil rang – iymon, e'tiqod, qizil rang – shodlik, yoshlik ramzi, madrasa peshtoqlaridagi go'zal yozuv-oyatlar alloh sifatlarining timsoli ekanini eslaysiz va taassurotingiz kuchayadi, mushohadaga berilasiz va …

5 / 56

turgan muhitni himoya qilish vazifalarini bajarishda faol ishtirok etmoqda. erkin, demokratik jamiyatning har bir a'zosi go'zallikni chuqur his etadigan, uni asrab-avaylaydigan nafis did egalari bo'lishlari lozim. ayniqsa, yoshlarning go'zallik va nafosat tarbiyasiga alohida e'tibor berish zamonning dolzarb talabi bo'lib, «kadrlar tayyorlash milliy dasturi»da belgilangan uzluksiz ta'limni tashkil etish va rivojlantirish tamoyillaridan biri ham «ta'limning ijtimoiylashuvi, ya'ni ta'lim oluvchilarda estetik boy dunyoqarashni hosil qilish, ularda yuksak ma'naviyat, madaniyat va ijodiy fikrlashni shakllantirish»dir. estetik tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari 1. estetik tafakkurning paydo bo'lishi, shakllanishi va taraqqiyot bosqichlarini o'rganish – estetika tarixining asosiy maqsadi sifatida. 2. qadimgi dunyo mumtoz estetikasi. suqrot va aflotunning estetik qarashlari. arastuning estetik ta'limoti. 3. o'rta asrlar musulmon sharqi estetikasi. 4. amir temur va temuriylar davri – o'rta asrlar musulmon sharqi san'ati taraqqiyotining oltin davri sifatida. 5. evropa ma'rifatparvarlari estetikasi. xviii asr oxiri va xix asr boshlaridagi olmon mumtoz estetikasi. noratsional estetik yo'nalishlarning qaror topishi. eng yangi davr estetikasi. …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'quv-uslubiy ko'rsatma "estetika fanidan amaliy mashg'ulotlar uchun""

o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi namangan muhandislik-texnologiya instituti «ijtimoiy fanlar» kafedrasi estetika fanidan amaliy mashg'ulotlar uchun o'quv-uslubiy ko'rsatma namangan – 2022 ushbu o'quv-uslubiy ko'rsatma o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan kelgan namunaviy dastur asosida tayyorlangan bo'lib, talabalarga falsafa fanidan amaliy mashg'ulotlarga tayyorgarlik ko'rishga oid uslubiy maslahatlarni o'z ichiga olgan. tuzuvchilar: kattta o'qituvchi h.qipchaqov taqrizchi: dots.m.alixanov ushbu o'quv-uslubiy ko'rsatma kafedraning 7-sonli yig'ilishida muxokama qilindi estetikaga kirish inson ma'naviy olamini aql, ixtiyor, hissiyot tashkil etib, aqlni mantiq fani, ixtiyorni axloqshunoslik fani, hissiyotni estetika fani o'rga...

This file contains 56 pages in DOC format (447.5 KB). To download "o'quv-uslubiy ko'rsatma "estetika fanidan amaliy mashg'ulotlar uchun"", click the Telegram button on the left.

Tags: o'quv-uslubiy ko'rsatma "esteti… DOC 56 pages Free download Telegram

o'quv-uslubiy ko'rsatma "estetika fanidan amaliy mashg'ulotlar uchun"

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "o'quv-uslubiy ko'rsatma "estetika fanidan amaliy mashg'ulotlar uchun""

Similar files