mantiqning asosiy tushunchalari

PPT 32 pages 6.1 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.1 MB

File type PPT

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

urdu pedagogika reja: 1. mantiq tushunchasi va unga xilma-xil yondoshuv: obyektiv mantiq, subyektiv mantiq. mantiq tafakkur shakllari va qonunlarini o‘rganuvchi fan sohasi sifatida. 2. tafakkur qonunlari, ularning mazmuni va to‘g‘ri fikr yuritishdagi ahamiyati. tafakkur shakllari: tushuncha, hukm va xulosa. 3. tushuncha - predmetlarning umumiy, muhim belgilarini aks ettiruvchi mantiqiy shakl. 4. hukm tafakkur shakli sifatida. hukmning tarkibi va xususiyatlari. 5. xulosa chiqarishning umumiy mantiqiy tavsifi. xulosa chiqarishning tuzilishi. mantiq. tafakkur shakllari: tushuncha, hukm va xulosa. adabiyotlar: 1. sharipov m. mantiq. – toshkent: 2003 2.davronov z., shermuhamedova n, qahharova m, nurmatova m, husanov b, sultonova a. falsafa. – toshkent: tmu, 2019 3.madaeva sh. shermuhamedova n. va boshqalar. falsafa – o‘quv qo‘llanmasi. – toshkent: 2019 4.saifnazarov i. muxtorov a., sultanov t., usmonov f. falsafa. darslik. – t.: innovatsion rivojlanish nashriyot – matbaa uyi, 2021.-424 b. 5.shermuhamedova n. falsafa. – toshkent: idris abdurauf nashr, 2021. 667-b tayanch tushunchalar. mantiq - tafakkur qonunlari, shakllari …

2 / 32

ning diqqat markazida muhokamani to’g’ri qurish bilan bog’liq qoidalar va mantiqiy amallar yotadi. formal mantiqga to’g’ri tafakkur shakllari qonunlarini o’rganuvchi falsafiy fan deb ta’rif berish mumkin. unda asosiy e’tibor mazmunga emas, shaklga qaratiladi. dialektik mantiq, formal mantiqdan o‘laroq tafakkurni uning mazmuni va shakli birgaligida hamda taraqqiyotida olib o‘rganadi. dialektik mantiq — inson tafakkurining rivojlanishi qonuniyatlari toʻgʻrisidagi taʼlimot, mantiq fanining alohida sohasi. dialektik mantiq ilmiga oid bilimlar antik davr faylasuflari: geraklit, platon, aristotel taʼlimotlarida mavjud edi. biroq ijtimoiy tafakkurdagi baʼzi cheklanishlar tufayli formal mantiq fikrlash va bilim jarayonida hukmron mavqeni egallab keldi. faqat xvii asrlardan boshlab, tabiatshunoslikda roʻy bergan keskin yuksalish natijasida formal mantiq bilish ehtiyojlarini qondira olmay qoldi. natijada, bilish jarayonida yangicha tafakkur metodlari va tamoyillari (f.bekon, dekart, leybnits va boshqalar) asoslab berila boshlandi. matematik mantiq esa tafakkurni matematik metodlar yordamida tadqiq etadi. u hozirgi zamon matematikasining muhim yo’nalishlaridan biri bo’lib, tafakkurni mantiqiy hisoblash deb ataladigan yuqori darajada formallashgan sistemada …

3 / 32

voqelik tafakkurda, idrok va tasavvurgina nisbatan chuqurroq va toʻlaroq aks etadi. biz sezgi, idrok vositasi bilan bilib olishimiz mumkin boʻlmagan narsa yoki hodisalarni, narsa yoki hodisalarning xususiyatlarini, ularning bogʻlanish va munosabatlarini tafakkur vositasi bilan bilib olamiz. tafakkur — inson miyasining alohida funksiyasi. uning nerv fiziologik asosi birinchi va ikkinchi signal sistemalarining oʻzaro munosabatidan iborat. tafakkur jarayonida insonda fikr, mulohaza, gʻoya, faraz kabilar vujudga keladi va ular shaxsning ongida tushunchalar, hukmlar, xulosalar shaklida ifodalanadi (qarang ong). tafakkur til va nutq bilan chambarchas bogʻliq ravishda namoyon boʻladi. fikrlash faoliyati nutq shaklida namoyon boʻladi. nutq aloqasi jarayonida insonning hissiy mushohada doirasi kengayib qolmay, orttirilgan tajriba boshqa kishilarga ham beriladi. inson oʻzining tafakkuri, nutqi hamda ongli xatti-harakati bilan boshqa mavjudotlardan ajralib turadi. u fikr yuritish faoliyatida oʻzida aks ettirgan, idrok qilgan, tasavvur etgan narsa va hodisalarning haqiqiyligini aniqlaydi, hosil qilingan hukmlar, tushunchalar, xulosalar chin yoki chin emasligini belgilab oladi. inson tafakkuri orqali voqelikni umumlashtirib, …

4 / 32

umumlashtirish darajasiga, muammoni yechish vositasi xususiyatiga, holatlarning inson uchun yangiligi, shaxsning faollik koʻrsatish darajasiga koʻra bir necha turlarga (koʻrgazmali harakat, koʻrgazmali obrazli, amaliy, nazariy, ixtiyoriy, ixtiyorsiz, mavhum, ijodiy va hokazo) ajratib tadqiq qilinadi. ijtimoiy hayotda, taʼlim jarayoni va ishlab chiqarish.da odamlar oʻrtasidagi aloqa va munosabatlar ham tafakkur yordamida namoyon boʻladi. jamoada tanqidiy qarash, oʻzini oʻzi tanqid, baholash, tekshirish, oʻzini oʻzi tekshirish, nazorat qilish, oʻzini oʻzi nazorat qilish, guruhiy mulohaza yuritishdan iborat tafakkur sifatlari vujudga keladi. insonning inson tomonidan idrok kilinishi ham tafakkur bilan uzviy aloqadadir. ijodiy ishlar, kashfiyotlar, ixtirolar, takliflar tafakkurning mahsuli hisoblanadi. psixologiya tafakkurning filogenetik (insoniyat paydo boʻlishi davri), ontogenetik (kishi umri davomida) bilishga oid tarixiy jihatlarini ham oʻrganadi. hozirgi zamon fanining juda koʻp murakkab masalalari tafakkurdagi mantiqiy jarayonlarni yanada chuqurroq oʻrganishni taqozo etmoqda. taqqoslash-yordamida predmetlar o’zaro solishtirilib, ularning umumiy tamonlari va farq qiluvchi individual belgilari aniqlanadi. analiz yordamida predmet fikran uni tashkil qiluvchi qismlarga ajratiladi. sintez- analizga teskari …

5 / 32

trakt tushunchalarda esa predmetning belgilari undan fikran ajratib olinib, alohida aks ettiriladi. nisbatsiz tushunchalar nisbatan mustaqil , alohida mavjud bo’lgan predmetlar aks etadi. nisbatdosh tushunchalar esa zaruriy ravishda bir-birlarini mavjud bo’lishini taqozo etadi. masalan ,,o’qituvchi va o’quvchi’’, ,,sabab va oqibat’’. ba’zi hollarda ijobiy va salbiy tushunchalar farqlanadi. masalan, ,,yaxshi odam’’ ijobiy, ,,yomon odam’’ salbiy tushunchalardir. sezgi — olamdagi narsa va hodisalar ayrim xossalarining miyadagi taxlili. materiyaning sezgi aʼzolariga taʼsir koʻrsatib, bosh miya poʻstlogʻi nerv markazini qoʻzgʻatishi asosida paydo boʻladi. sezgi dunyoni bilishning birinchi bosqichi va tarkibiy qismidir. sezgilar asosida hissiy bilishning idrok, tasavvur kabi shakllari yuzaga keladi. tashqi qoʻzgʻovchilarning oʻziga xos xususiyatlariga qarab, barcha sezgilar tana sezgisi (tuyish), koʻrish sezgisi, eshitish sezgisi, hid bilish sezgisi, taʼm bilish sezgisi va boshqa turlarga boʻlinadi. sezgi fizik, fiziologik, psixologik jarayonlarda paydo boʻladi. fizik jarayonda har qanday narsa va hodisalar sezgi aʼzolariga taʼsir etib, tegishli sezuvchi nervning chekka uchlarini qoʻzgʻaydi. fiziologik jarayonda qoʻzgʻalish nervning …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiqning asosiy tushunchalari"

urdu pedagogika reja: 1. mantiq tushunchasi va unga xilma-xil yondoshuv: obyektiv mantiq, subyektiv mantiq. mantiq tafakkur shakllari va qonunlarini o‘rganuvchi fan sohasi sifatida. 2. tafakkur qonunlari, ularning mazmuni va to‘g‘ri fikr yuritishdagi ahamiyati. tafakkur shakllari: tushuncha, hukm va xulosa. 3. tushuncha - predmetlarning umumiy, muhim belgilarini aks ettiruvchi mantiqiy shakl. 4. hukm tafakkur shakli sifatida. hukmning tarkibi va xususiyatlari. 5. xulosa chiqarishning umumiy mantiqiy tavsifi. xulosa chiqarishning tuzilishi. mantiq. tafakkur shakllari: tushuncha, hukm va xulosa. adabiyotlar: 1. sharipov m. mantiq. – toshkent: 2003 2.davronov z., shermuhamedova n, qahharova m, nurmatova m, husanov b, sultonova a. falsafa. – toshkent: tmu, 2019 3.madaeva sh. shermuhamedova n. ...

This file contains 32 pages in PPT format (6.1 MB). To download "mantiqning asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiqning asosiy tushunchalari PPT 32 pages Free download Telegram