falsafa

PPTX 28 pages 3.8 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.8 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

презентация powerpoint 6-mavzu: bilish falsafasi gnoseologiya (emistemologiya) ning mazmuni va mohiyati. bilishning asosiy turlari va shakllari. hissiy, empirik, nazariy, mantiqiy bilish darajalari, ularning o‘ziga xosligi va aloqadorligi. bilishda haqiqat va amaliyot uyg‘unligi. ilmiy bilish va uning metodlari. foydalanish uchun adabiyotlar 1. davronov z., shermuhamedova n, qahharova m, nurmatova m, husanov b, sultonova a. falsafa. – toshkent: tmu, 2019 2. madayeva sh. shermuhamedova n. va boshqalar. falsafa – o‘quv qo‘llanmasi. – toshkent: 2019 3. saifnazarov i. muxtorov a., sultanov t., usmonov f. falsafa. darslik. – t.: innovatsion rivojlanish nashriyot – matbaa uyi, 2021.-424 b. shermuhamedova n. falsafa. – toshkent: idris abdurauf nashr, 2021. 667-b nazarov q. falsafa asoslari. toshkent: 2018. 380-b tayanch tushunchalar: bilish, gnoseologiya, epistemiologiya, hissiy bilish, ratsional bilish, tushuncha, hukm, aqliy xulosa, intuitiv bilish, haqiqat, amaliyot, ilmiy bilish. bu hikmatga amal qiling! dars shiori: har qo‘lingni siqqan bilan do‘st, har joningni siqqan bilan dushman bo‘lma. jaloliddin rumiy inson o‘zining …

2 / 28

’limotni boyitib, uni sub’ektning ob’ektga munosabati deb ta’rifladilar. dekartning so‘zlariga ko‘ra, sub’ekt – bu bilish harakatining sohibi bo‘lgan shaxsdir, fikrlovchi «men» dir. ob’ekt – bu sub’ektning bilish faoliyati yo‘naltirilgan narsadir, ya’ni bizni qurshab turgan butun olamdir. bilish ob’ekti bilish vaziyatida bevosita berilgan emas, u ijtimoiy amaliyotning rivojlanish darajasi bilan belgilanadi, determinatsiyalanadi. bilish sub’ekti ham o‘zining bilish faoliyati keng amalga oshiriladigan konkret ijtimoiy-tarixiy vaziyat orqali belgilanadi. binobarin, bilishning o‘zi ham ijtimoiy tabiatga ega, uni ijtimoiy amaliyot belgilab beradi. dunyoni bilib bo‘ladimi yoki yo‘qmi, agar bilib bo‘lsa, bu bizning ongimizda qanday aks etadi, degan masala hamisha falsafiy fikrni qiziqtirib kelgan. bilish nazariyasi, yoki gnoseologiya (yunoncha – bilish haqidagi ta’limot) – falsafiy ta’limotlarning ajralmas qismidir. gnoseologiya sub’ektning bilish faoliyatining prinsiplari, qonuniyatlari, shakllari, bosqichlari va darajalarini, shuningdek, shu prinsip va qonunlardan kelib chiqadigan, haqiqiy bilimga erishilishini ta’minlaydigan talablar va mezonlarni o‘rganadi. bilish nazariyasi bilish jarayonining oddiy, kundalik darajasini ham, bilishning umumiy ilmiy shakllari va …

3 / 28

hilaridan biri pirron (eramizdan oldingi taxminan 365-275 yillar) hissiy idrokni ishonchli deb hisoblagan (masalan, agar biron narsa sub’ektga achchiq yoki shirin tuyulsa, shu haqidagi fikr haqiqat bo‘ladi, yanglishuv esa, uningcha sub’ekt bevosita hodisadan mohiyatni, ob’ekt asosini bilishga o‘tmoqchi bo‘lganda paydo bo‘ladi). uning fikricha, ob’ekt haqidagi har qanday da’voga uning mazmuniga zid bo‘lgan da’voni qarama-qarshi qo‘yish mumkin. demak skeptik uzil-kesil hukmlardan tiyilib turmog‘i lozim. sinopalik diogen va empirik shunga o‘xshash g‘oyalarni yoqlab chiqdilar. ular bilish faoliyatida, shuningdek kundalik hayotda ham sub’ekt o‘z sog‘lom fikriga tayanmog‘i kerak deb hisoblaganlar. o‘rta asrlar davrida skeptitsizm g‘oyalari g‘arbda ham (per abelyar), sharqda ham (al-g‘azzoliy) rivoj topdi. masalan, al-g‘azzoliy bunday degan: «oxirigacha bilishga ojizlik ham bilishdir; kishilarga uni bilish yo‘lini faqat uni bilishga ojizlik orqali yaratib bergan zotga sharaflar bo‘lsin». yangi zamon falsafasida skeptitsizm pozitsiyasini d. yum izchilik bilan himoya qilib chiqdi. d.yum tashqi dunyoning realligini shubha ostiga oldi. faqat o‘z sezgilarimizning realligiga shubhalanish mumkin emas, …

4 / 28

tidan bilib bo‘lmaydi, deb da’vo qilgan. narsalarning mohiyatini hech nima bilan payqab, ilg‘ab bo‘lmaydi. bilish sub’ekti bo‘lgan odam faqat hodisalar va jarayonlar sirtida yotgan bilan kifoyalanadi, faqat hodisa, «biz uchun narsa» («vesh dlya nas») bilan ish ko‘radi. «biz uchun narsa» bizga «o‘zida narsalar» haqida hech nima demaydi. dunyo inson uchun «o‘zida narsalar» ning bilib bo‘lmas siri bo‘lib qoladi, shuning uchun bu falsafa agnostitsizm nomini oldi (yunoncha, a – inkor, gnostos – bilib bo‘ladigan). agnostitsizm – bu shunday ta’limotki, unga ko‘ra dunyo haqida haqiqiy, ishonchli bilimlarga erishib bo‘lmaydi. agnostitsizm bilishni faqat biluvchi aqlning faoliyati deb biladi. materialistlar kantni u «o‘zida narsalarni» e’tirof etgani holda ularni bilib bo‘lmaydi deb e’lon qiladi, deb tanqid qilsalar, idealistlar uni u sub’ektdan tashqarida va unga bog‘lik bo‘lmagan holda allaqanday sirli «o‘zida narsalarni» e’tirof etadi, deb tanqid qiladilar. agar kant nazdida «o‘zida narsa» ni mutlaqo bilib bo‘lmasa, hozirgi zamon materialistlari uni hali bilib olinmagan narsadir, lekin bu …

5 / 28

adqiqotchi ularga zarur korrelyasiya qilmog‘i lozim. biroq bu agnostitsizmning tantanasini bildirmaydi, balki bizning bilish usullarimiz, metodlarimiz, vosita va shakllarimiz doimiy takomillashtirilib turishga muhtoj ekanligini ko‘rsatadi. bizni qurshab turgan dunyoni bilish mumkin, bilish esa – sub’ektning haqiqatni anglash va uni o‘z amaliy, yaratuvchilik, o‘zgartiruvchilik faoliyatida qo‘llash maqsadida tashqi dunyoni ongli ravishda aks ettirishidir. hissiy bilish. har qanday narsani, har qanday predmet yoki hodisani bilish fikr hissiy idrokdan predmetning mohiyati tomon boradigan jarayondir. hissiy bilim, jonli mushohada insonning qurshab turgan dunyo bilan bevosita aloqasi shaklidir. hissiy anglash tashqi ta’sir energiyasining ong faktiga aylanishidan boshqa narsa emas. usiz biz borliqning hech qanday shakllari haqida hech nima bila olmaymiz. biz jonli mushohada yordamida atrofdagi vokelikning turli xossalari va tomonlarini bilib olamiz, lekin birgina hissiy obrazlar bilan ularning mohiyatini anglab ololmaymiz. bunga sabab, eng avvalo, inson sezgi a’zolarining tabiiy cheklanganligidir. masalan, odamning ko‘zi elektromagnit to‘lqinlarning butun spektrini to‘lik idrok eta olmaydi, uelektromagnit to‘lqinlar spektrining infraqizil, …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa"

презентация powerpoint 6-mavzu: bilish falsafasi gnoseologiya (emistemologiya) ning mazmuni va mohiyati. bilishning asosiy turlari va shakllari. hissiy, empirik, nazariy, mantiqiy bilish darajalari, ularning o‘ziga xosligi va aloqadorligi. bilishda haqiqat va amaliyot uyg‘unligi. ilmiy bilish va uning metodlari. foydalanish uchun adabiyotlar 1. davronov z., shermuhamedova n, qahharova m, nurmatova m, husanov b, sultonova a. falsafa. – toshkent: tmu, 2019 2. madayeva sh. shermuhamedova n. va boshqalar. falsafa – o‘quv qo‘llanmasi. – toshkent: 2019 3. saifnazarov i. muxtorov a., sultanov t., usmonov f. falsafa. darslik. – t.: innovatsion rivojlanish nashriyot – matbaa uyi, 2021.-424 b. shermuhamedova n. falsafa. – toshkent: idris abdurauf nashr, 2021. 667-b nazarov q. falsafa asoslari. toshk...

This file contains 28 pages in PPTX format (3.8 MB). To download "falsafa", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa PPTX 28 pages Free download Telegram