gnoseologiya (emistemologiya)

PPT 55 стр. 6,5 МБ Бесплатная загрузка

55 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 6,5 МБ

Тип файла PPT

Страницы 55

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 55

powerpoint presentation toshkent tibbiyot akademiyasi ijtimoiy fanlar kafedrasi f.f.n., dotsent f.s.atamuratova 1. gnoseologiya (emistemologiya) ning mazmuni va mohiyati. 2. bilishning asosiy turlari va shakllari. hissiy, empirik, nazariy, mantiqiy va intuitiv bilish darajalari, ularning o'ziga xosligi va aloqadorligi. 3. haqiqat tushunchasi, uning shakllari. 4. bilishda haqiqat va amaliyot uyg'unligi. 5. ilmiy bilish va uning metodlari. inson o'zining bevosita borligini, mavjudligini uni qurshab turgan dunyo bilan doimiy aloqada amalga oshiradi. «bilish tadqiqot sifatida mavjud narsani hisobotga jalb etadi». m.xaydegger sofistlar va sokrat dunyoqarashining asosiy masalasini insonning tabiatga, sub'ektning ob'ektga, tafakkurning borliqqa munosabati masalasi sifatida ilk bor ta'riflab bergan edilar. f.bekon va r.dekart bilish to'g'risidagi ta'limotni boyitib, uni sub'ektning ob'ektga munosabati deb ta'rifladilar. sub'ekt – bu bilish harakatining sohibi bo'lgan shaxsdir, fikrlovchi «men» dir. ob'ekt – bu sub'ektning bilish faoliyati yo'naltirilgan narsadir, ya'ni bizni qurshab turgan butun olamdir. bilish nazariyasi (yunoncha – bilish haqidagi ta'limot) bilish jarayoni bilish sub'ekt ob'ektni shakllantiradi, shuning uchun …

2 / 55

lardan tiyilib turmog'i lozim. al-g'azzoliy bunday degan: «oxirigacha bilishga ojizlik ham bilishdir; kishilarga uni bilish yo'lini faqat uni bilishga ojizlik orqali yaratib bergan zotga sharaflar bo'lsin». yum dunyoni bilish mumkinligini inkor etibgina qolmasdan, balki, shu bilan birga, sub'ektning hissiy taassurotlari doirasidan tashqarida biron-bir real narsaning mavjudligi to'g'risidagi masalani ochiq qoldirdi. kantning transtsendental idealizmi agnostitsizm dunyo inson uchun «o'zida narsalar» ning bilib bo'lmas siri bo'lib qoladi «o'zida narsalarni» printsip jihatidan bilib bo'lmaydi inson fakat «biz uchun narsa» bilan ish ko'radi. konventsionalizm ilmiy nazariyalar va tushunchalar tashqi dunyoning, uning tomonlari va xossalarining real tafsifi emas, balki olimlar o'rtasidagi kelishuv mahsulidir. anri puankare (1854—1912) frantsuz matematigi va faylasufi itr bilish sub'ekti bilan ob'ekt orasida ko'pincha vositachi pribor, tadqiqot qurilmasi turadi bizni qurshab turgan dunyoni bilish mumkin badiiy-obrazli bilim diniy-mifologik bilim bilim shakllari kundalik bilim ilmiy bilim kundalik bilim - kundalik faoliyat jarayonida tajribalar orqali bilimlar xosil qilish butun insoniyatga xos bo'lgan bilish usulidir. …

3 / 55

rilgan. shunga qaramasdan, zamonaviy ilm-fan va texnologik taraqqiyotning ilg'or yutuqlari bilishning cheklanganligi haqidagi falsafiy savolni bartaraf eta olmasligini tan olish kerak. chunki, xudo yoki ruhning abadiyligi kabi bir qator metafizik muammolar ilmiy bilimlarning cheklanganligini tasdiqlaydi. * hissiy bilish ratsional bilish amaliyot hissiy bilish shakllari vositasida odam qurshab turgan olam bilan bog'langan, olam haqida bevosita axborot olib turadi. sezgi (lotincha sensus - sezgi, sezish) printsiplarini asoslab berar ekan, avval sezgida bo'lmagan narsa intellektda bo'lmaydi, shuning uchun kimki hech nimani sezmasa u hech nimani bilmaydi, deb yozgan edi. jon lokk qilish orqali predmetning ayrim tomonlarini emas, balki uni yaxlit holda aks ettiramiz. masalan, sharsimon, yashil-qizil, yaltiroq, xushbuy, chuchuk-nordon narsalarni his qilishlar birgalikda ongimizda olma obrazida assotsiatsiyalashadi. ilgari biron-bir hodisa yoki predmetni idrok etgan, ko'rgan odam ularning obrazlarini hatto ular bizning sezgilarimizga ta'sir etmagan taqdirda ham xotirlab, ko'z oldiga keltirishi mumkin. hissiy bilish shakllari abstrakt-mantiqiy tafakkurdir. tushuncha aqliy xulosa hukm tajriba ma'lumotlarini umumlashtirish …

4 / 55

on gapirishdir; borni bor va yo'qni yo'q deyish esa haqiqatni gapirishdir». haqiqat ob'ektiv abstrakt konkret nisbiy absolyut bu voqelikni insoniyat oldida turgan maqsadlarga muvofiq tarzda uzluksiz o'zgartirish jarayonidir. fakt va dalillarga, ularni qayta ishlash, umumlashtirishga asoslanadi. ilmiy fakt va dalillar to'plashning o'ziga xos uzillari mavjud bo'lib, ularni ilmiy bilish metodlari deyiladi. metodlarini o'rganadigan maxsus soha — metodologiya deb ataladi. eng umumiy ilmiy bilish metodlari umumlashtirish modellashtirish tizimli metod analiz va sintez qiyoslash induktsiya va deduktsiya mavhumlashtirish ilmiy bilish metodlari va ilmiy nazariya bir-biri bilan uzviy bog'liqdir. ilg'or ilmiy nazariya fanning butun taraqqiyoti davomida erishilgan muhim yutuq bo'lib, u ilgarigi ilmiy qarashlarni ijodiy rivojlantirish, o'sha yutuqlarga tanqidiy nuqtai nazardan qarash orqali vujudga keladi. fan, falsafa sohasida erishilgan yutuqlarni mutlaqlashtirish, ularga ko'r-ko'rona sig'inish nisbiylikni mutlaqlashtirish fan yutuqlariga ishonchsizlik bilan qarash ilg'or ilmiy nazariyalar ma'lum bir davrda ilmiy va falsafiy qarashlar yo'nalishini o'zgartirishi, ilmiylikning o'ziga xos mezoni bo'lishi ham mumkin.

5 / 55

Хотите читать дальше?

Скачайте все 55 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gnoseologiya (emistemologiya)"

powerpoint presentation toshkent tibbiyot akademiyasi ijtimoiy fanlar kafedrasi f.f.n., dotsent f.s.atamuratova 1. gnoseologiya (emistemologiya) ning mazmuni va mohiyati. 2. bilishning asosiy turlari va shakllari. hissiy, empirik, nazariy, mantiqiy va intuitiv bilish darajalari, ularning o'ziga xosligi va aloqadorligi. 3. haqiqat tushunchasi, uning shakllari. 4. bilishda haqiqat va amaliyot uyg'unligi. 5. ilmiy bilish va uning metodlari. inson o'zining bevosita borligini, mavjudligini uni qurshab turgan dunyo bilan doimiy aloqada amalga oshiradi. «bilish tadqiqot sifatida mavjud narsani hisobotga jalb etadi». m.xaydegger sofistlar va sokrat dunyoqarashining asosiy masalasini insonning tabiatga, sub'ektning ob'ektga, tafakkurning borliqqa munosabati masalasi sifatida ilk bor ta'riflab berga...

Этот файл содержит 55 стр. в формате PPT (6,5 МБ). Чтобы скачать "gnoseologiya (emistemologiya)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gnoseologiya (emistemologiya) PPT 55 стр. Бесплатная загрузка Telegram