tabiiy fanlari kontseptsiyasi

DOC 52 pages 391.5 KB Free download

52 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 391.5 KB

File type DOC

Pages 52

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 52

biologiya kichik maktabi o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi abduraimov a.s hozirgi zamon tabiiy fanlari kontseptsiyasi maruzalar matni mavzu: « kirish. dunyo va jamiyatni o'rganishda ilmu-fan» asosiy savollar: 1. moddiy va ruhiy dunyoni bilishda muhim falsafiy muammolardan ong birlamchimi yoki materiya? 2. hech narsa yo'qdan bor, bordan yo'q bo'lmaydi degan aqida to'g'rimi? kirish koinot, eramizdagi hayot turlari, odamning paydo bo'lishi, ularning tarkibiy qismlari bo'lgan ba'zi atom, molekulalarning assimetriyasi va unga bog'liq bo'lgan optik faolligini aniqlash fanda katta ahamiyatga ega. moddiy va ruhiy dunyoni bilishda muhim falsafiy muammolardan nog birlamchimi yoki materiya? materiya nima? hech narsa yo'qdan bor, bordan yo'q bo'lmaydi degan aqida to'g'rimi? shu kabi muhim masalalar g'atorida dunyoni bilish mummosi tabiiy, gumanitar va ijtimoiy fanlarning bosh masalasi bo'lib kelgan va kelmoqda. mazkur kursning vazifasi ham fanning ijtimoiy va gumanitar sohasidagi talabalarga bizni o'rab olgan dunyo, tabiatning bir butun ekanligi, ular mutanosib-garmoniya holatida faoliyat ko'rsatayotganini tabiiy fanlar vositasida …

2 / 52

talqin qilinishi, dunyoga bir tomonlama yaqinlashish xavfli sotsial oqibatlarga olib kelishi mumkin. siyosiy arboblar bilan yolg'on, asossiz fanlarning o'zaro birlashishi jamiyatda fojealarga olib kelgan. masalan, inkvizitsiya, dinniy fanatizm, fundamentalizm, fashizm kabilarning ilm-fanga nisbatan noto'g'ri munosabatiga va fanda kibernetika soxalarini ta'qib qilish holatlari bo'lganligiga tarix guvohdir. mazkur kursning maqsadlaridan yana biri shuki, bunda talabalarni tabiatshunoslik fani asosida mustaqil fikrlaydigan va kelgusida o'z mutassisligining muammolari echimida undan foydalana oladigan darajaga etkazish talab etiladi. shuning uchun materiallarning ketma-ketligi, bayoni va izchilligi muayyan maqsad asosida tuzilgan. tabiatshunoslik asoslarining bayoni falsafa, ijtimoiy, gumanitar va tabiiy fanlarning taraqqiyoti, bir-birlariga bog'liqligi,dunyoni bilishda ularning bir butun yaxlit, o'zaro sintezlangan fan sifatida talqin qilinishidan iborat. ilm-fan insoniyat tarixida alohida rol o'ynab, uning yashash tarzini o'zgartirib, tsivilizatsiyaning rivojiga katta xissa qo'shib kelmoqda. tibbiyot, fan-texnikada ijobiy yutuqlar kiritildi. oyga insonning qadami bir necha marta tegdi. lekin fan, texnika taraqqiyotining chegarasi yo'qligi kabi ularning ijobiy tomonlari bilan bir qatorda jamiyat tarraqiyotiga bo'lgan …

3 / 52

agi roli bayon qilinadi. shu bo'limda kimyoviy evolyutsiya, jumladan, engil, og'ir elementlarning paydo bo'lish bosqichlari, kimyoviy va qisman biologik evolyutsiya jarayonlari ko'rsatilgan. biologik tadrijiy taraqqiyot bo'limida tiriklikning mohiyati uning strukturalari, chegarasi tahlil qilingan. tiriklikning elementar birligi-xujayra haqida zamonaviy ma'lumot keltirilgan va shu asosda fizik-kimyoviy biologiyaning mohiyati ochiladi. biologiya faning taraqqiyoti, genetik-kod, gen muxandisligi, klonlash usullari va ularning ijobiy tomonlari bilan birgalikda xavf-xatarli tomonlarini ham ochib berishga harakat qilingan. mazkur bo'limda evolyutsion taraqqiyotning bosqichlari, odamning paydo bo'lish nazariyalari qiyosiy ravishda, tahlil qilingan. mamlakatimizda olib borilayotgan ta'lim borasida islohatlar bir zamonlar o'quv yurtlarida qat'iy odat tusiga kirgan avtoritar pedagogika uslubini tamoman rad etadi. bu pedagogik uslubning mohiti shu ediki, o'qituvchi gapiriuvsi, talaba esa eshituvchi bo'lib domlaning aytgani-aytgan, degani degan tarzida o'qituvchi auditoriyaning xo'jayiniga aylangan edi. mustaqillik yillarida olib borilayotgan islohatlar ta'lim jarayonida tub burilishlar yasab, yoshlarimizning tafakkuriga, ongiga ruhiyatiga ozodlik nafasini olib kirdi. yangi pedagogik texnologilarni qo'llashda ularda mustaqil fikrlash qobiliyatini o'stirishni …

4 / 52

azilishi kerak. shu nuqtai nazarda ham, tabiatshunoslik asoslari fanida mahalliy materiallaridan foydalanishimiz zarur. jumladan, sharq falsafasi, uning shakllanishi va mohiyati uquv tasturlariga kiritilishi zarur. yuqoridagilarni hisobga olgan holda amir temur va temuriylar davridagi ilm-fan, bobur va boburiylar tomonidan yaratilgan tabiatshunoslik mavzulari kiritildi. tabiatshunoslikning zamonaviy kontseptsiyalari nomli dars universitetlarning ijtimoiy-gumanitar fakultetlarida, texnika oliy o'quv yurtlarining ayrim bo'limlarida va dinniy o'quv yutlarida o'qitilmoqda. mazkur kursning o'ziga xosligiga qarab tashkil qilishni talab etadi. mavzu: dunyo va jamiyatni bilishda ilm-fanning roli. asosiy savollar: 1. fanning vositasi, fanlar sistemasi nima? 2. sub'ekt, ob'ekt, hujayra, fannig mahsuli, fannig sotsial sharoiti, ekologik muvazanat tushunchalarini yoritib bering. tayanch tushuncha va iboralar: fanning vositasi, fanlar sistemasi, printsiplari, kategoriya, metodlari, sub'ekt, ob'ekt, hujayra, fannig mahsuli, fannig sotsial sharoiti, ekologik muvazanat. ko'riladigan savol va masalalar: o'quv maqsadlari: 1. jamiyatni o'rganishda ilmu-fanning roli. 2. dunyoni o'rganisha ilmu-fanning rolini tushuntirib berish. 3. ilmiy faoliyatda sub'ekt tushunchasini izohlay bilish. 4. ilm-fanning maqsadi va vazifalari. …

5 / 52

i bo'linadi. ijtimoiy faolit ehtiyoji tufayli qadimda paydo bo'lgan bilimlar xvi-xvii asrlardan boshlab fan sifatida shakllandi va tarixiy taraqqiyot davomida etakchi kuchga va jamiyatning barcha sohalarila sezilarli ta'sir ko'rsatuvchi muhim sotsial qonun-qoidaga aylandi. xvii asrdan boshlab har 10-15 yilda ilmiy faoliyatning hajmi (kashfiyotlar, ilmiy informatsiyalar, ilmiy hodisalar soni) 2 barobar ko'paydi. fan tarqqiyotida ekstensiv va revolyutsion davrlar almashinib turdi, bu hol fan strukturasi, bilish printsiplari, kategoriya va metodlari, shuningdek uni tashkio etishning o'zgarishiga sabab bo'ldi. fan uchun tarmoqlanish va fan tarmoqlarining birlashishidan iborat jarayonlarning uyg'unligi, fundamental va amaliy tadqiqotlarni rivojlanttirish xarakterlidir. fan-texnika revolyutsiyasi sharoitida yagona fan etakchi rol o'ynaydi. ilmiy faoliyat quyidagi elementlardan iborat: sub'ekt, ob'ekt, maqsad, vosita, oxirgi mahsulot, sotsial sharoit va sub'ektning faolligi. sub'ekt-maqsadga muvofiq faoliyat ko'rsatadigan axborot ilm egasi. ularga olimlar, ilmiy xodimlar, ishlab chiqarish assotsiatsiyalari va ilmiy maktablar kiradi. ob'ekt esa umumiy tushuncha bo'lib, tabiat va jamiyatdagi qonun-qoidalar, nazariy bilimlar, masalan, nuqta, chiziqlarning xususiyati. bularga yana …

Want to read more?

Download all 52 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy fanlari kontseptsiyasi"

biologiya kichik maktabi o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi abduraimov a.s hozirgi zamon tabiiy fanlari kontseptsiyasi maruzalar matni mavzu: « kirish. dunyo va jamiyatni o'rganishda ilmu-fan» asosiy savollar: 1. moddiy va ruhiy dunyoni bilishda muhim falsafiy muammolardan ong birlamchimi yoki materiya? 2. hech narsa yo'qdan bor, bordan yo'q bo'lmaydi degan aqida to'g'rimi? kirish koinot, eramizdagi hayot turlari, odamning paydo bo'lishi, ularning tarkibiy qismlari bo'lgan ba'zi atom, molekulalarning assimetriyasi va unga bog'liq bo'lgan optik faolligini aniqlash fanda katta ahamiyatga ega. moddiy va ruhiy dunyoni bilishda muhim falsafiy muammolardan nog birlamchimi yoki materiya? materiya nima? hech narsa yo'qdan bor, bordan yo'q bo'lmaydi degan aqida to'g'rimi...

This file contains 52 pages in DOC format (391.5 KB). To download "tabiiy fanlari kontseptsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy fanlari kontseptsiyasi DOC 52 pages Free download Telegram