sut emizuvchilari yoki darrandalar sinfi

DOCX 19 pages 42.8 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.8 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

ma'ruza 7. sut emizuvchilar yoki darrandalar sinfi. reja: 1. sinfning umumiy tavsifi. 2. sut emizuvchilarning teri qoplami va muskul sistemasi. 3. skelet tuzilishi. 4. ichki organlarining tuzilishi. 5. nerv sistemasining tuzilishi. 6.sut emizuvchilar umurtqalilar orasida yuksak tuzilgan vakillari sifatidagi xususiyatlari. 7.sut emizuvchilarning turli ekologik sharoitlarda moslashish belgilari. mavzuga oid tayanch so'zlar neopollium, termoregulyastiya, aorta yoyi, avtotomiya, diafragma, vibrissalar, aylant, elistrofey, karakoid, preksimal, distal, luaj xaltasi, to'rqorin, qatqorin, shirdon, alveola, boumen kopsulasi, yorg'oq, klitar. sut emizuvchilar umurtqali hayvonlarning eng takomillashgan sinfidir. sut emizuvchilarning asosiy progressiv belgilari kuyidagilar: markaziy nerv sistemasi, birinchidan miya yarim sharlarining kulrang moddasi -oliy nerv faoliyatining markazi yuksak darajada rivojlangan. shuning uchun ham sut emizuvchilarning tashqi muxit ta'siriga javob juda murakkab va takomillashgandir. tirik tug'adi va bolalarini sut bilan boqadi. shuning uchun sut emizuvchilar turli tuman sharoitda ko'payish imqoniga ega. er yuzining deyarli hamma joylarida keng tarqalgan. termoregulyastiyaning juda takomillashganligi tana temperaturasining doimiyligini ta'minlaydi. bu bir tomondan, issiqlik …

2 / 19

lardan tashqari uchuvchi, yarim suv, suv sharoitida va tuproq ostida yashovchi turlari bor. hozirgi kunda sut emizuvchilarning 4,5 minga yaqin turi mavjud. sut emizuvchilar quyidagi morfologik belgilari bilan harakterlanadi. tanasi jun bilan qoplangan, junsizlari juda oz. teri bezlari juda ko'p. bularda sut bezlari paydo bo'lgan. bosh suyagi umurtqa pog'onasiga ikkita o'simta yordamida birikkan. pastki jag'i faqat tish suyagidan iborat. kvadrat va qo'shilish suyaklariga aylanib, o'rta quloq bo'shlig'ida joylashgan. tishlari - kurak tishlar, qoziq tishlar, kichik va katta oziq tishlarga bo'linadi. yuragi to'rt kamerali bo'lib ikkita qorincha va ikkita bo'lmachadan iborat. chap aorta yoyi saqlangan. eritrostitlari yadrosiz. sut emizuvchilarning teri qoplami. boshqa umurtqalilarga nisbatan ancha murakkab tuzilgan. uning vazifasi ham murakkab va turli tuman. teri qoplamining barcha sistemasi termoregulyastiyada juda katta ahamiyatga ega. jun qoplami, suvda yashovchilarda (kitlarda, delfin, tyulenlarda) esa yog' qavati issiqliq ko'p sarf bo'lishini oldini oladi. teri qon tomirlari sistemasi alohida o'rin tutadi. boshqa umurtqali hayvonlar singari sut …

3 / 19

vuq mintaqalarda yashovchi serjun hayvonlarda u yupqa bo'ladi. quyonlar terisi juda yupqa, nozik va qon tomirlari kam bo'ladi. bu avtotomiya deb ataluvchi ajoyib xususiyatga bog'liq. quyonning terisidan ushlagan yirtqich uning terisini osongina yulib oladi. quyonning o'zi esa qochib qutuladi. hosil bo'lgan yara qonamaydi va tez tuzalib ketadi. sichqonlar, qo'shoyoqlar, olmaxonlarda uziga xos dum avtomiyasi kuzatiladi. teri dum qini engillik bilan dumdan shilinib, hayvonga qochib qutulish imqonini beradi. sut emizuvchilar uchun jun qoplami reptiliyalarda tangachalar, qushlarda patlar singari harakterlanadi. faqat ayrimlari junni ikkilamchi marta to'liq yoki qisman yo'qotadi. masalan: delfinlarda jun mutlaqo bo'lmaydi, kitlarning faqat labida jun bor. kurak oyoqlilarda jun qoplami redukstiyalangan. ayniqsa u morjlarda yaqqol ko'rinadi. hayoti quruqlik bilan ko'proq bog'liq bo'lgan quloqdor tyulenlarda (kotiklarda) jun qoplami boshqalariga nisbatan yaxshiroq rivojlangan. unda teri ustiga chiqib turgan jun o'qi va sezish junlari ya'ni qillar mavjud. aksariyat turlarda jun qoplamining asosini qalin tivit tashkil qiladi. tivit junlar orasida yo'g'on, uzun va …

4 / 19

ning harakatlanishi bu muskullarga bog'liq. yuzda ular mimika muskullaridan iborat. bu muskullar primatlarda yaxshi rivojlangan. skelet tuzilishi. sut emizuvchilar umurtqa pog'onasining harakterli xususiyati umurtqalar qo'shilish yuzasining yassi bo'lishidir. bu umurqalar orasida tog'ay disk joylashgan. umurtqa pog'onasi bo'yin, ko'krak, bel, dumg'aza, dum qismlarga bo'lingan. bo'yin qismida amniotalar uchun xos bo'lgan, o'zgargan umurtqalar -atlant va epistrofeyning bo'lishi harakterlidir. bo'yin umurtqalari 7 ta. faqat lamantinda 6 ta, yalqovlarda 6-10 ta bo'ladi. sut emizuvchilarda bo'yinning uzunligi umurtqalar soniga emas, balki ularning uzunligiga bog'liq. bo'yin uzunligi juda ham har- xildir. tuyoqlilarda bo'yin ancha uzun, chunki bosh harakatchanligi oziq olishda muxim ahamiyatga ega. bo'yin yirtqichlarda ham yaxshi rivojlangan. kemiruvchilar, er qazib yashovchilarda bo'yin qisqa va uncha harakatchan emas. ko'krak qismi quyonda 12-15 ta umurtqadan tashkil topgan. zirxlilardan birida va tumshuqli kit (nureroodn) da 9 ta, (choloepus) avlodiga mansub yalqovda 24 ta bo'ladi. oldingi (odatda ettita) umurtqalarda to'sh suyagi bilan tutashgan xaqiqiy qovurgalar birikadi. qolgan umurtqalarga qovurg'alar …

5 / 19

ta). umurtqa pog'onasining harakatchanligi turli hayvonlarda har-xil, u yoysimon bukulib turuvchi, mayda hayvonlarda yaxshi rivojlangan. yirik hayvonlarda esa (bo'yin va dumdan boshqa) umurtqa pog'onasining barcha qismi kam harakatchan bo'lib, faqat oyoqlar harakat qiladi. sut emizuvchilarning bosh skeleti - miya qutisi nisbatan katta bo'lishi bilan harakterlanadi. bu holat sut emizuvchilarda voyaga etgan hayvonlarda, miya qutisi yuz suyaklariga nisbatan yaxshi rivojlangan. sut emizuvchilarda alohida suyaklar soni umurtqalilarning tuban guruhlariga nisbatan kamroq. bu xolat ko'p suyaklarning o'zaro birikishiga bog'liq (ayniqsa miya qutisi suyaklari). masalan: asosiy, yon va tepa ensa suyaklari birikkan. quloq suyaklari o'zaro birikib, toshsimon suyakni hosil qiladi. qanotsimon suyak, asosiy ponasimon suyak bilan birikadi. ko'z ponasimon suyak esa oldingi ponasimon suyak bilan birikadi. yuqorida aytilganidek, ensa qismi bitta suyakdan tashkil topgan bo'lib, atlantga o'simta yordamida birikadi. miya qopqog'i juft tepa, peshona, burun va toq tepaara suyaklaridan tashkil topadi. yon tomonlari esa tangachasimon suyakdan iborat bo'lib, ulardan oldinga qarab yonoq o'simtalari chiqadi …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sut emizuvchilari yoki darrandalar sinfi"

ma'ruza 7. sut emizuvchilar yoki darrandalar sinfi. reja: 1. sinfning umumiy tavsifi. 2. sut emizuvchilarning teri qoplami va muskul sistemasi. 3. skelet tuzilishi. 4. ichki organlarining tuzilishi. 5. nerv sistemasining tuzilishi. 6.sut emizuvchilar umurtqalilar orasida yuksak tuzilgan vakillari sifatidagi xususiyatlari. 7.sut emizuvchilarning turli ekologik sharoitlarda moslashish belgilari. mavzuga oid tayanch so'zlar neopollium, termoregulyastiya, aorta yoyi, avtotomiya, diafragma, vibrissalar, aylant, elistrofey, karakoid, preksimal, distal, luaj xaltasi, to'rqorin, qatqorin, shirdon, alveola, boumen kopsulasi, yorg'oq, klitar. sut emizuvchilar umurtqali hayvonlarning eng takomillashgan sinfidir. sut emizuvchilarning asosiy progressiv belgilari kuyidagilar: markaziy nerv sistemasi, bi...

This file contains 19 pages in DOCX format (42.8 KB). To download "sut emizuvchilari yoki darrandalar sinfi", click the Telegram button on the left.

Tags: sut emizuvchilari yoki darranda… DOCX 19 pages Free download Telegram