qushlar sinfi

DOCX 38 pages 71.1 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 71.1 KB

File type DOCX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

ma'ruza 6. qushlar sinfi. reja: 1.qushlarning pat qoplami va uning turlari. 2.pteriliy va apteriy haqida tushuncha 3.qushlarning skelet tuzilishi 4.qushlarnnig ichki organlar sistematikasi 5.qushlarning uchishga moslanishi. 6.qon aylanish sistemasining o'ziga xosligi. 7.gomoyotermlilik xususiyati. mavzuga oid tayanch so'zlar serbar, stevka, qo'ymich bezi, pteriliy, apteriy, pat so'rg'ichi, pat elpig'ichi, melanin, liparon, prostel, opestostel, sagittal, fraktal, mekkel tog'ayi, karakoid, akkamodastiya, kloaka, febristev xaltachasi, sayrash muskullari, venoz sipus, arterial konus, nefranlar. qushlarning tanasi patlar bilan qoplangan bo'lib, bu patlar gavdani yopib turadi va suyri shakl beradi. patlar bilan qoplangan va qoplanmagan bo'yni uzun, kalta va ingichkadir. boshining uchida tumshug'i bor, tumshug'i ustki va ostki tumshuqdan iborat. ustki tumshuqning asosida burun teshigi bor, ko'zlari boshning ikki tomonida o'rnashgan bo'lib ustki va pastki qovoqlari va yumgich pardalari bor. ko'zining orqasida quloq teshiklari bo'ladi, quloq teshiklarini qoplab turadi. bu teshiklarga nog'ora pardasi tortilgan bo'ladi. kaptarlarda dumi kichrayib kichkina dumboqqa aylangan, bu dumboqda elpig'ichdek yozila oladigan uchun uzun-uzun …

2 / 38

. barmoqlari soni turlariga qarab 2-3-4 bo'ladi. tuzilish prinstipi: qushlarning tanasi g'uj yig'ilgan bir holda bo'lsa, bo'yin, boshi, dumi, qanoti va oyoqlari haddan tashqari engildir. yoyilgan qanoti va dumining umumiy sathi tananing sathiga nisbatan juda ham katta bo'ladi. gavdaning bu tuzilish prinstipini havodan bir qancha og'ir bo'lgan uchar mashinalarning jumladan samolyot tuzilishi prinstipiga o'xshash bo'ladi. terisi: qushlarning terisi yupqaligi, unda hech qanday suyak tuzilmalar yo'qligi, patlardan tashkil topgan o'ziga xos shox qoplag'ichning borligi va bezlarning bo'lmasligi bilan harakterlanadi. dum tubining ustiga o'rnashgan dum bezi (quymich bezi) bunga kirmaydi. quymich bezi (dum) o'zidan sekret chiqaradi, qush tumshug'i yordamida patlarini shu sekrkt bilan yog'laydi. bu yog'lar patlarini suv bilan xo'llanishidan saqlaydi. qo'ymich bezi suvda suzuvchi qushlarda yaxshi takomil etgan. quruqlikda yashovchi barcha qushlarda esa bu bo'lmaydi. teri pastki va ustki tumshuqlarda qushlar uchun harakterli bo'lgan shox hosilalarni, stevka va barmoqlarida shox tangachalarini, barmoqlarning uchida esa tirnoqlarni hosil qiladi. kaptarlarda patlar gavdasini boshidan …

3 / 38

chakli shaklda bo'lib unga pat elpig'ichlari birikadi, shu bilan birga pat tanasining ustki yuzasi bo'rtib chiqqan, pastki yuzasida esa uzunasiga ketgan egati bor. pat o'qining elpig'ichsiz pastki qismi qalam uchi (calamus) deb ataladi, qalam uchining ko'ndalang kesimi yumaloq bo'lib, tubida teshigi bor. pat tanasining ichki qismi katakchali o'zak bilan to'lgan bo'lsa, qalam uchinig bo'shligida bir-biriga kirib turgan nozik shox qalpoqchalar o'sayotgan yosh patni qon bilan ta'minlab kelgan o'lik pat so'rg'ichlaridir. pat elpig'ichining har biri talaygina uzunchoq uch qirrali plastinkalardan - birinchi tartibdagi tolachalardan hosil bo'lgan, bu tolachalarga undan ham mayda ikkinchi tartibdagi tolachalar o'rnashgan. har qaysi ikkinchi tartibdagi tolachaning uchida mikroskop bilangina ko'rinadigan kichgina ilmoqchalar bor. bu ilmoqchalar boshqa birinchi tartibdagi tolachardan chiqqan ikkinchi tartibdagi tolachalar ilmoqchalariga ilashib oladi. tolacharning bu xildagi bir-biriga ilashib turishi pat elpig'ichlari egiluvchan bir plastinkadek bo'lib qoladi, bu plastinka mexanik ta'sir bilan yirtilishi mumkin, lekin ilmoqlari bir-biriga yana tegishi bilan darrov asl xoliga qaytadi. qontur …

4 / 38

atlari yo'naltiruvchi patlar yoki rul patlar deb ataladi. parli patlar, par, qilchalar. qontur patlardan tashqari, parli patlar ham bo'ladi. ular, odatda, qonturli patlarning ostida turadi va o'qlarining ingichka bo'lishi hamda ikkinchi tartibdagi tolachalar yo'qligi bilan qonturli patlardan farq qiladi, ikkinchi tartibdagi tolachalar bo'lmaganligidan bu patlar yaxlit elpig'ich hocil qilmaydi va xuddi taralganday bo'lib turadi. par o'qi kalta tortgan parli patdir, shuning uchun ham butun tolachalari uchidan bir tutam bo'lib chiqadi. ko'p qushlarning og'iz burchaklari atrofiga o'rnashgan ipsimon pat va qilchalar barcha tolachalarni yo'qotib faqat o'qini saqlab qolgan parli patdan iboratdir, lekin ular tashqi tomondan sut emizuvchilarning juniga o'xshasa ham, lekin junga xech qanday aloqasi yo'q. pat qoplag'ichining ahamyati. qushlarning patlari juda engil pishiq va xavo bilan issiqlikni yomon o'tkazadigan qoplag'ichdirki, bu gavda temperaturasi doimiy va yuqori bo'ladigan uchar hayvonlar uchun juda muximdir. bundan tashqari, patlar qush gavdasini so'yri shaklga kiritadi, qoquv patlari esa uchish apparatining muxim qismini tashkil etadi. qoquv …

5 / 38

davrida pat sudralib yuruvchilar tangachasining murtagiga juda o'xshash bo'ladi, so'ngra bu do'mboqcha keyingi tomonga qarab o'sadi. uning asosi esa teriga bir muncha botib kirib pat qinini hosil qiladi. keyinchalik do'mboqchaning biriktiruvchi to'qima qismi qonga boy bo'lgan pat so'rg'ichiga aylanadi, o'sib ketgan epidermis qatlami esa markazga yaqin turadigan tik yo'g'onlashmalar va o'sayotgan patning qinchasini hosil qiladigan yupka ustki qatlamga ajraladi. keyingi stadiyalarda uzunasiga ketgan yo'g'onlashmalar shoxga aylanadi va embrional pat tolachalariga bo'linb ketadi. ostida o'sha pat so'rg'inchining o'zida xaqiqiy pat hosil qiladi va keyinchalik o'zidan ilgari hosil bo'lgan patni surib chiqaradi. haqiqiy pat embrional pat singari rivojlanadi, lekin uzunasiga ketgan bitta yo'g'onlashma o'sib ketadi boshqa yo'g'onlashishlar esa undan nari surilib qoladi. shuning uchun ham qinga tushib ketgandan keyin ular pat o'qiga o'rnashib qoladi. patlarning rangi. ikki sababga pigmentga va patning mikroskopik strukturasiga bog'liq. qushlarning pigmenti ikki gruppaga - donacha va tayoqcha ko'rinishda bo'ladigan melaninlarga va eritma xolida bo'ladigan lipoxromlarga bo'linadi. birinchi …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qushlar sinfi"

ma'ruza 6. qushlar sinfi. reja: 1.qushlarning pat qoplami va uning turlari. 2.pteriliy va apteriy haqida tushuncha 3.qushlarning skelet tuzilishi 4.qushlarnnig ichki organlar sistematikasi 5.qushlarning uchishga moslanishi. 6.qon aylanish sistemasining o'ziga xosligi. 7.gomoyotermlilik xususiyati. mavzuga oid tayanch so'zlar serbar, stevka, qo'ymich bezi, pteriliy, apteriy, pat so'rg'ichi, pat elpig'ichi, melanin, liparon, prostel, opestostel, sagittal, fraktal, mekkel tog'ayi, karakoid, akkamodastiya, kloaka, febristev xaltachasi, sayrash muskullari, venoz sipus, arterial konus, nefranlar. qushlarning tanasi patlar bilan qoplangan bo'lib, bu patlar gavdani yopib turadi va suyri shakl beradi. patlar bilan qoplangan va qoplanmagan bo'yni uzun, kalta va ingichkadir. boshining uchida tumshug'...

This file contains 38 pages in DOCX format (71.1 KB). To download "qushlar sinfi", click the Telegram button on the left.

Tags: qushlar sinfi DOCX 38 pages Free download Telegram