qushlar sinfi – aves. aves tarixi va umumiy ma'lumotlar

DOCX 26 pages 1.2 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

10-mashg'ulot. qushlar sinfi – aves. qushlarning uchishga moslanish belgilari, turli- tumanligi (o'quv kollektsiyasi va muzey materiallari asosida). turning sistematik holati tip. xordalilar – chordata kenja tip. umurtqalilar-vertebrata katta sinf. to'rt oyoqlilar - tetrapoda sinf. qushlar-aves turkum. kaptarsimonlar - columbiformes tur. ko'k kaptar – columba livia jihozlar 1. har xil ekologik guruhga kiruvchi qushlarning (chuchelasi) tulumi va tushkasi. 2. kartonga joylashtirilgan har-xil qushlarning mulyajlari. 3. tablitsalar: 4. har-xil ekologik guruhdagi qushlarning tashqi tuzilishi; patlari, tumshuqlari, oyog'i. 5. mikroskoplar ishning mazmuni qushlar sudralib yuruvchilarning uchishiga moslashgan progressiv shajarasi hisoblanadi, lekin shunga qaramasdan qushlarda sudralib yuruvchilardan farq qiluvchi belgilari mavjud: 1. nerv sistemasining keyingi taraqqiyotida, oliy nerv faoliyatining murakkablashishi, shunga bog'liq holda sezgi organlarining takomillashishi, ayniqsa ko'ruv va eshitish organlari tuzilishi. 2. yuqori va doimiy tana haroratining mavjudligi. 3. uchish orqali havoda harakatlanish xususiyati bilan bir qatorda, qushlar erda yurish xususiyatini ham saqlab qolgan. 4. ko'payish bilan bog'liq bo'lgan murakkab biologik xususiyatlarning shakllanganligi, …

2 / 26

tana haroratini bir miyorda saqlovchi pat qoplamining hosil bo'lish; nafas olishning energiya sarfi bilan amalga oshishi; kislorod bilan ta'minlanish va karbonat angdridning hosil bo'lishi; havo xaltachalarining mavjudligi, uchish vaqtida nafas olishning intensivligini oshirish bilan birga tananing qizib ketishidan saqlaydi; ovqatning tez hazm bo'lishi modda almashinuvini energiya bilan ta'minlash imkonini beradi. qushlarning tuzilishini o'rganish asosida shuni qayd qilish lozimki, birinchi belgisi qushlarning sudralib yuruvchilarga qarindoshligi bo'lsa, ikkinchi belgisi uchish bilan bog'liq xususiyatlari hisoblandi. birinchi belgisiga xos xususiyatlar: 1) qushlar terisining yupqaligi, unda hech qanday suyak tuzilmalarning yo'qligi; 2) patlardan tashkil topgan o'ziga xos shox qoplag'ichning borligi va bezlar bo'lmasligi; 3) intertarzal bo'g'imlarning mavjudligi; 4) kloakaning mavjudligi va boshqalar ikkinchi belgisiga xos xususiyatlar: 1) oldingi oyoqlarning qanotga aylanganligi; 2) pat qoplami tana yuzasini oshiradi va unga suyri shaklni beradi; 3) pnevmatik suyaklar va og'ir jag'lar o'rnida shoxsimon, tishsiz tumshuqni hosil bo'lishi, tana zichligini kamayishiga sabab bo'lgan; 4) ko'krak toj suyagini hosil bo'lishi, …

3 / 26

sh xususiyatidir. uchish qushlarning ko'pchilik vakillarida asosiy harakat usuli bo'lib, bu qushlarning umumiy tuzilishida o'z aksini topgan, lekin shunga qaramasdan xilma-xil hayot tarzi, harakat qobiliyati, ozuqa harakteri va uni topish usullariga qarab bir-biridan farq qiladi. evolyutsiya jarayonida qushlar o'rmonlarda, ochiq landshaftlarda, botqoq va suvlarda yashashga moslashgan. turli xil yashash sharoiti qushlarning har-xil ekologik guruhlarga ajralishiga va tashqi ko'rinishga ko'ra farq qilishiga sabab bo'lgan. masalan: o'rmon qushi bulduruqda, havo hayot tarzi qaldirg'ochda, suv qushlariga o'rdak, botqoq qushi qarqaralar va boshqa turlarda ko'rish mumkin. bulduruq boshqa tipik quruqlik qushlari singari o'rtacha tana proportsiyasiga va keng qanotga ega bo'lib, tez va vertikal holda uchishini ta'minlaydi. bu o'rmondagi havfda katta ahamiyatga ega. qaldirg'och, ajoyib uchuvchi qush, uzun, ingichka qanotlari, juda kichik oyog'i, kalta va keng ochiluvchi tumshug'i orqali havoda uchib hashorotlarni tutadi. o'rdak, uchun zich, mustahkam patlari, oyog'idagi suzish pardalari, keng yassi tumshug'i bilan harakterlanadi. nihoyat, qarqarada uzun oyoqlar, uzun bo'yinning bo'lishi orqali ular …

4 / 26

zun bo'lib, suv ustida bemalol uchadi va suvdan ovqat izlaydi. bu uchish (qaldirg'ochga nisbatan) sekin va rejali uchishni ta'minlaydi. yilqichi ham ko'p vaqtini havoda o'tkazadi va erdan sichqonsimon kemiruvchilarni kuzatadi. bunda tez-tez parvoz qilib uchishdan foydalanadi, shuning uchun uning qanoti uzun, ko'pchilik yirtqichlar singari keng (baliqchiga nisbatan). bulduruqda qanotlar qisqa bo'lib, biror havf bo'lganda daraxtlar orasidan vertikal holda uchishiga yordam beradi. chistik hayotining ko'p qismini dengizda o'tkazadi. qanotlari uncha katta emas. bedanada esa qanotlari kichkina bo'lib, qachonki biror havf bo'lganda uchadi, qolgan vaqtda quruq o'tlar orasida yashaydi. qushlarda tumshuqlari xilma-xil bo'ladi. uning tuzilishi istemol qilinadigan ovqat tarkibiga va uni topish usuliga qarab xilma-xil bo'ladi. yirtqich qushlarda tumshug'i qisqa, mustahkam, uchi ilmoqli. bunday tumshuq orqali o'lja tanasini mayda bo'laklarga ajratadi. loyxo'raklarda tumshug'i nozik va uzun. ular tumshuqlari yordamida yumshoq botqoq loylaridan har-xil umurtqasiz hayvonlarni topib olib eydi. eng kichik kolibri qushlarida ingichka, uzun tumshuqlari yordamida gullardagi nektarni so'rib olishga moslashgan. qizilishton …

5 / 26

) tumshug'i nozik, ingichka bo'lib tuproq, barg va shoxlarni titishga va uni ostidagi nozik hashorotlarni topishga moslashgan. boshqacha formadagi tumshuqlar hashorotlarni tutuvchi pashshaxo'rlar (jannat pashshaxo'ri, qaldirg'och, uzunqanot, tentakqush va boshqa), hashoratlarni uchib topadi. ularning tumshug'i juda kalta, lekin keng ochiladi. tumshuq asosining yonida kalta qalqonchalari bor. natijada ochiq tumshuq voronkaga o'xshaydi bu yordamida uchish vaqtida osongina hashorotlarni ushlaydi. suv qushlarining tumshuqlari yuqorida ta'kidlangan qushlarning tumshuqlaridan butunlay farq qiladi. jumladan, o'rdaklarda tumshug'i keng, yassilashgan shoxsimon plastinkadan iborat. qushlarning oyoqlari ovqatlanish joyiga qarab har-xil tuzilgan (69-rasm). 69-rasm. qushlar oyog'ining nisbiy uzunligi: 1-katta qiziloyoq; 2-kulrang qo'ton; 3-tuvaloq; 4-afrika tuyaqushi; 5-uzunqanot. loyxo'rlarda, qarqara, turnalarda oyoq juda uzun, bu qushlar suv atrofidagi botqoq joylardan ovqat topishga moslashgan. oyoq barmoqlari atrofida terisimon o'simtasi bor, bu oyoq yuzasini oshirib botqoq joylarda bemalol yurish imkonini beradi. ochiq landshaft qushlarida ham oyoqlari uzun bo'lib, bularga tuvaloq, afrika tuyaqushi va boshqalar kiradi. qaldirg'och va jarqaldirg'ochlarda oyoqlari juda kalta bo'lib, erda …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qushlar sinfi – aves. aves tarixi va umumiy ma'lumotlar"

10-mashg'ulot. qushlar sinfi – aves. qushlarning uchishga moslanish belgilari, turli- tumanligi (o'quv kollektsiyasi va muzey materiallari asosida). turning sistematik holati tip. xordalilar – chordata kenja tip. umurtqalilar-vertebrata katta sinf. to'rt oyoqlilar - tetrapoda sinf. qushlar-aves turkum. kaptarsimonlar - columbiformes tur. ko'k kaptar – columba livia jihozlar 1. har xil ekologik guruhga kiruvchi qushlarning (chuchelasi) tulumi va tushkasi. 2. kartonga joylashtirilgan har-xil qushlarning mulyajlari. 3. tablitsalar: 4. har-xil ekologik guruhdagi qushlarning tashqi tuzilishi; patlari, tumshuqlari, oyog'i. 5. mikroskoplar ishning mazmuni qushlar sudralib yuruvchilarning uchishiga moslashgan progressiv shajarasi hisoblanadi, lekin shunga qaramasdan qushlarda sudralib yuruvchilard...

This file contains 26 pages in DOCX format (1.2 MB). To download "qushlar sinfi – aves. aves tarixi va umumiy ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: qushlar sinfi – aves. aves tari… DOCX 26 pages Free download Telegram