qorin tifi

DOCX 11 pages 4.7 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.7 MB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

qorin tifi. qorin tifi bakterial etiologiyali, tana haroratining oshishi va intoksikatsiya belgilari, ingichka ichak limfa tugunlari va peyer pilakchalarining zararlanishi, bakteriemiya, bilan ta'riflanadigan o'tkir yuqumli kasallikdir. tif lotincha so'z bo'lib, ”tutun”,”tuman” ma'nosini anglatadi. qorin tifi to'g'risidagi ma'lumotni birinchi bo'lib 1804 yilda i.m.pyatnitsskiy e'lon qildi. frantsuz klinitsistlari bretano 1813yilda va sharl lui 1829 yilda qorin tifini tamonlama o'rganib,uning klinikasini tasvirlab berdi. qorin tifini qo'zg'atuvchi mikrobni brovich (1974 yil krakov shahri), m.i.sokolov(1876,peterburg) va bir oz keyinroq ebert (1880 yil) kashf etgan. gruber va vidal 1896 yil qorin tifini aniqlashda keng qo'llaniladigan agglyutinatsiya reaktsiyasini tavsiya etdilar. etiologiyasi. qorin tifini qo'zg'atuvchisi (salmonella typhi) salmonell turkumi, enterobacteriaceae oilasiga mansub. tif bakteriyalari shakli tayoqchaga o'xshaydi. bo'yi 0,5-0,3 mlm, xivchinlari bor, shu tufayli xarakatchan. gram usulida bo'yalmaydi. hamma oziqa moddalarda ko'paya oladi. bakteriya parchalanganda endotoksin ajratib chiqaradi. uning somatik o–antigeni, n-antigeni, yi – antigeni bor. bakteriya tashqi muxitga chidamli bo'lib, 60-70 daraja issiqda 20-30 minutda, 100 daraja …

2 / 11

qo'l berib ko'rishish, uni parvarish qilish; b) vositali muloqot – bemor foydalangan yoki uni yaqinida bo'lgan turli buyumlarga qo'l urish. kasallik muloqot bilan yuqqanda bemorlar soni asta-sekin ko'paya boradi. tif suv orqali yuqqanda to'satdan ko'p odam kasallanadi (suv epidemiyasi). ifloslangan suvdan ishlatish cheklansa, kasallanish xam kamayadi. tif oziq -ovqatdan (sutdan) yuqqanida kasallanish birdaniga ko'payadi (sut epidemiyasi). bu xodisa kasalxonalarda, bog'chalarda uchraydi. kasallik yoz, kuz mavsumida ko'p uchraydi. kasallikni tarqalashida pasha katta rol o'ynaydi. qorin tifi bilan kasallangandan so'ng umrbod immunitet qoladi. patogenezi. og'iz orqali kirgan bakteriyalar oshqozondan o'tib, ingichka ichakka kiradi. ularni bir kismi ahlat bilan tashqariga chiqariladi. qolganlari esa ichak shilliq pardasidagi limfoid tugunlar (solitar follikulalar) va peyer pilakchalariga kirib, u erda tez ko'payadi. shu davrdan boshlab organizmda ximoya reaktsiyasi boshlanadi. limfa to'qimalar yallig'lanishi natijasida giperplaziyaga uchraydi. bu davrni – tif bakteriyasini organizmga kiritish davri deb ataladi. ikkinchi davr – limfangoit va limfadenit davri deb ataladi. bakteriyalar limfa tugunlariga …

3 / 11

eriyalar qancha ko'p bo'lsa, intoksikatsiya shuncha kuchli bo'ladi. shunday bo'lishiga qaramay bemor organizmi o'zining mavjud ximoya vositalarini safarbar qiladi. jigar, taloq, suyak ko'migi, limfa tugunlari va retikulo-endotelial sistema to'qimalari qonda aylanib yurgan tif bakteriyalarini o'ziga qamrab oladi, qonda mikroblar soni qisman kamayadi. ammo a'zolarga o'rnashib olgan bakteriyalar ko'payishda davom etib, to'planib qolgan mikrob rezervuariga aylanadi. vaqti – vaqti bilan bu a'zolardan bakteriyalar qonga tushib turadi. bu beshinchi davri – parenximatoz diffuziya, ya'ni xamma parenximatoz a'zolarga bakteriyalar o'tadigan davr hisoblanadi. bemor organizmi tif bakteriyalariga qarshi kurashni davom ettirib boraveradi. endigi navbatda xamma chiqaruv organlari safarbar qilinadi. liberkyun bezlari, so'lak va ter bezlari, ko'krak bezi (emizuvchi ayollarda) jigar va buyrak orqali bakteriyalar tashqariga chiqarila boshlaydi. bu oltinchi davr – organizmning bakteriyalardan xolos bo'lish davri deyiladi. liberkyun bezlari orqali va o't suyuqligi bilan ichakka tushgan bakteriyalarning ko'pchiligi ahlat bilan tashqariga chiqariladi. qolgan bakteriyalarqaytadan solitar fallikular va peyer pilakchalariga o'tadi. kasallik yuqqanidan so'ng tif …

4 / 11

a olishiga bog'liq. bemor organizmida yuz beradigan xamma jarayonlar markaziy nerv sistemasining boshqaruvi va nazorati ostida sodir bo'ladi. demak bemorning oliy nerv faoliyatining holati uning ruhi va kayfiyati, atrofidagi muhit sharoitlari tifning klinik o'tishi va oqibatiga katta ta'sir qiladi. ba'zan organizmni bakteriyadan xolos bo'lish jarayoni oxirigacha bormasligi mumkin. bunda turli organlarda mustaxkam o'rnashib olgan tif bakteriyalari bemor sog'ayganidan so'ng ma'lum vaqt (1-2 xafta va ko'prok) o'tgach, yana qaytadan ko'payib, qonga tushadi va tifning qaytalanishiga sabab bo'ladi – tif retsidifi deb shuni aytiladi. patologik anatomiyasi. tif bakteriyasining endotoksini ta'siri natijasida xamma organlarda patologik o'zgarishlar yuz beradi. ingichka ichakning yo'g'on ichakka o'tish yo'lida o'ziga xos patomorfologik o'zgarishlar paydo bo'ladi. bu o'zgarishlarning avj olib borishini shartli ravishda 5 davrga bo'lish mumkin. birinchi davr – kasallikning taxminan birinchi haftasiga to'g'ri keladi. bunda solitar fallikulalar va peyer pilakchalari bo'rtib shishadi. ular kesib ko'rilganda, kulrang-qizil rangda bo'lib ko'rinadi va chaqaloq bosh miyasiga o'xshaydi. shuning uchun bu …

5 / 11

kulrang dog'lar qoladi. peyer pilakchalari va solitar follikulalarda giperplastik o'zgarishlar yuz beradi va tif granulemalari deb ataluvchi tugunchalar paydo bo'ladi. bu granulemalar o'lkan tif xo'jayralaridan tashkil topadi. ichakdagi o'zgarishlardan tashqari mezenterial limfa tugunlarida, traxeya, bronx va ko'ks oralig'i limfa tugunlarida, murtak bezlarida xam giperplastik jarayon yuz berib, tugunlar diametri 2-3 sm gacha etadi. taloqda o'zgarishlar ko'p bo'lib, uni hajmi kattalashadi. jigar shishib parenximasi zararlanadi. taloq va jigarda juda ko'p mayda nekroz o'choqlari ko'rinadi. suyaklar ko'migiga qon qo'yilib, nekroz alomatlari va tif granulemalari paydo bo'ladi. bemor badaniga toshma toshadi, u rozeola va papuladan iborat bo'ladi. toshma limfa tomirlarida tiqilib qolgan tif bakteriyalarining toksini ta'sirida yuz beradigan yallig'lanishga bog'liqdir. miokardda degenerativ o'zgarishlar aniqlanadi. kam xolda nekrotik nefroz va gemorragik nefrit uchraydi. ko'pincha pielit va tsistit aniqlanadi. ba'zan venalarda tromboz yuz beradi. bosh miya qon talashib shishadi. miya moddasida esa qon tomirlari zararlanadi. gliya xujayralari ko'payib, tugunchalar paydo bo'ladi. vegetativ nerv sistemasida (adashgan …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qorin tifi"

qorin tifi. qorin tifi bakterial etiologiyali, tana haroratining oshishi va intoksikatsiya belgilari, ingichka ichak limfa tugunlari va peyer pilakchalarining zararlanishi, bakteriemiya, bilan ta'riflanadigan o'tkir yuqumli kasallikdir. tif lotincha so'z bo'lib, ”tutun”,”tuman” ma'nosini anglatadi. qorin tifi to'g'risidagi ma'lumotni birinchi bo'lib 1804 yilda i.m.pyatnitsskiy e'lon qildi. frantsuz klinitsistlari bretano 1813yilda va sharl lui 1829 yilda qorin tifini tamonlama o'rganib,uning klinikasini tasvirlab berdi. qorin tifini qo'zg'atuvchi mikrobni brovich (1974 yil krakov shahri), m.i.sokolov(1876,peterburg) va bir oz keyinroq ebert (1880 yil) kashf etgan. gruber va vidal 1896 yil qorin tifini aniqlashda keng qo'llaniladigan agglyutinatsiya reaktsiyasini tavsiya etdilar. etiologiya...

This file contains 11 pages in DOCX format (4.7 MB). To download "qorin tifi", click the Telegram button on the left.

Tags: qorin tifi DOCX 11 pages Free download Telegram