o‘smirlik, o‘spirin, yetuklik va keksalik davrida psixologik rivojlanish xususiyatlari

PDF 16 pages 495.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 495.5 KB

File type PDF

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

12-mavzu. o‘smir, o‘spirin, yetuklik va keksalik davrida psixik rivojlanish xususiyatlari reja: 12.1. o‘smirlik davridagi psixik rivojlanishning umumiy tavsifi. o‘smirlik davri inqirozi. 12.2. o‘smirlik davrida intellektual va emotsional rivojlanish xususiyatlari. motivatsion sohadagi rivojlanish xususiyatlari. o‘smir va o‘spirinlar o‘quv faoliyati motivatsiyasi, ijtimoiy xulq- atvor motivlari. 12.3. yetuklik va keksalik davrining psixologik xususiyatlari. yetuklik davrining ijtimoiy- psixologik jihatlari. 12.4. gerontopsixologiya. keksalik psixologiyasi haqida umumiy tushuncha. keksalik davrining psixologik xususiyatlari. amaliy tavsiyalar. tayanch so‘z va iboralar: o‘smirlik davri, qaltis davr, og‘ir davr, psixik rivojlanish, biologik rivojlanish, o‘zaro bog‘liqlik, inqiroz, psixofiziologik sabab, o‘z-o‘ziga baho berish, xarakter, aksentuatsiya, kattalik, donishmandlik, rahnamolik, g‘amxo‘rlik, homiylik davri, attensional holat, psixogerontologiya, keksalik, keksayish davri, gerontologiya, involyutsiya, geriatriya, gerogigiena, geteroxronlik, evolyutsion omillar: nasliy, ekologik, biologik, ijtimoiy alomat, sensor-perseptiv funksiyalar. 12.1. o‘smirlik davridagi psixik rivojlanishning umumiy tavsifi. o‘smirlik davri inqirozi. o‘smirlik yoshining klassik tadqiqotiga nazar solsak, unda turli xil nazariyalar, farazlar va fundamental izlanishlar borligining guvohi bo‘lamiz. o‘smirlik yoshiga xos yorqin psixologik …

2 / 16

tiradi, yangi psixik ma’lumotlarni vujudga keltiradi, oliy psixik funksiya takomillashtiriladi. ta’lim psixikaning shakllanishida muhim rol egallab, uning shakllari esa rivojlanish jarayonida o‘zgaradi. o‘smirlik yoshini pubertat davr deb atagan sh.byuler o‘z ishlarida ushbu davrning biologik mohiyati ochib berilgan. pubertat davr – bu biologik o‘sish davri bo‘lib, jinsiy yetilish o‘z nihoyasiga yetadi ammo jismoniy rivojlanish davom etadi. u pubertat davrdan oldingi bosqichni insonning bolalik, ushbu davrning tugashini o‘smirlik deb ataydi. sh.byuler pubertat davrni ikkiga: psixik va jismoniy davrlarga ajratadi. o‘smirning yetilishiga ta’sir etuvchi tashqi va ichki qo‘zg‘atuvchilar undagi o‘zidan o‘zi qoniqishi va xotirjamligini izdan chiqarib, uni o‘zga jinsni qidirishga undaydi. biologik yetilish uni izlanuvchan qilib qo‘yadi va uning “men”ida “u” bilan uchrashish istagi tug‘iladi.ya’ni sh.byuler psixik pubertatlikni tanadan farqlashga harakat qiladi. uning fikricha, jismoniy yetilish o‘g‘il bolalarda o‘rtacha 14-16 yosh, qiz bolalarda 13-15 o‘smirlik davridaga to‘g‘ri keladi. albatta, bunday farqlashlarda shahar va qishloq, alohida mamlakatlar va xatto, iqlimning ta’siri hisobga olinadi. pubertatlikning …

3 / 16

bilan psixik rivojlanishning uyg‘unlikda kechishini ko‘rsatishga qaratilgandir. sh.byulerning izlanishlariga tayangan g.getser pubertat davr salbiy bosqichining 13-16 o‘smirlik davridai oralig‘ida o‘y- xayollarga berilish, yaqin do‘stga ehtiyoj sezish va “do‘stni ishlash”ga urinishda ijobiy bosqichga o‘sib o‘tishini ta’kidlaydi. o‘smirlik – bolalikdan kattalikka o‘tish davri bo‘lib, fiziologik va psixologik jihatdan o‘ziga xos xususiyatlari bilan xarakterlanadi. bu bosqichda bolalarning jismoniy va psixik taraqqiyoti juda tezlashadi, hayotdagi turli narsalarga qiziqishi, yangilikka intilish ortadi, xarakteri shakllanadi, ma’naviy dunyosi boyiydi, ziddiyatlar avj oladi. o‘smirlik balog‘atga yetish davri bo‘lib, yangi hislar, sezgilar va jinsiy hayotga taalluqli chigal masalalarning paydo bo‘lishi bilan ham xarakterlanadi. o‘smirlik yoshiga xos bo‘lgan psixologik xususiyatlarni o‘rgana turib, o‘smirlar shaxsining shakllanib, rivojlanib kamolga yetish yo‘llarini va unga ta’sir etadigan biologik va ijtimoiy omillarni bevosita ta’sirini hamda ahamiyatini tushunishimiz mumkin. bu davrda o‘smir baxtli bolalik bilan xayrlashgan lekin, kattalar hayotida hali o‘z o‘rnini topa olmagan murakkab holatda bo‘ladi. shuning uchun ham, o‘smirlik davri “o‘tish davri”, “inqiroz davri” …

4 / 16

asosiy vazifasi bu do‘stlik, o‘rtoqlikdagi elementar normalarni aniqlash va egallashdir. o‘smirlar muloqotining asosiy xususiyati shundan iboratki u to‘la o‘rtoqlik kodeksiga bo‘ysunadi. o‘smirlik insonni balog‘atga yetish davri bo‘lib, o‘ziga xos xususiyati bilan kamolotning boshqa pog‘onalaridan keskin farq qiladi. o‘smirda ro‘y beradigan biologik o‘zgarishlar natijasida uning psixik dunyosida tub burilish nuqtasi vujudga keladi. balog‘at davriga 11-15 yoshli qizlar va o‘g‘il bolalar kiradilar. kamolotning mazkur pallasida jismoniy o‘sish va jinsiy yetilish amalga oshadi. e.shprangerning izdoshlaridan biri v.shtern o‘smirlik yoshini shaxs shakllanishining asosiy bosqichlaridan biri deb qaraydi. v.shtern “do‘stingni ko‘rsatsang, kimligingni aytaman” degan naqlga “hayotingdagi eng qimmatli kechinmangni ayt, men sening kimligingni aytaman” degan ma’no berib, uni izohlashga harakat qiladi. chunki, o‘smir hayotining mazmunini tashkil etuvchi kechinmalar ta’sirida uning shaxsi shakllanadi. qimmatga ega kechinmalar esa uning shaxsini tiplarga ajratishga yordam beradi. shu tariqa v.shtern oltita tipni ajratadi: a) nazariy tip – shaxsning barcha intilishlari borliqni anglashga qaratiladi; b) estetik tip – bunday shaxs uchun …

5 / 16

nom beradi. jiddiy o‘yinlar o‘smirning maqsad qo‘yishiga, turli qiziqishlarga o‘z munosabatini bildirishi va qiyosiy tahlil qilishidagi ikkilanishlarini bartaraf etishida hamda uni irodasining mustahkamlanishiga imkon berishini ta’kidlaydi. shunday qilib, o‘smirlik yoshining klassik tadqiqot davri xx asrning boshlarida bolalar psixologiyasining mustaqil fan sifatida rivojlanish bosqichiga to‘g‘ri kelib, eng qiyin psixologik yosh deb tan olindi va o‘smir shaxsi rivojlanishidagi har qanday o‘zgarishlar tadqiqotchilar tomonidan jinsiy yetilish jarayoni bilan bog‘lab tushuntiriladi. shaxsning axloqiy jihatdan intensiv tarkib topishi, xatti-harakatlarining axloqiy etnik nomalarini o‘zlashtirish o‘smirlik yoshining muhim psixologik xarakteristikalaridandir. o‘smirlik yoshida faqat jismoniy taraqqiyot yuzaga kelmay, balki bolaning shaxsi ham sezilarli rivojlanadi. bola shaxsining rivojlanishi tevarak-atrofdagi voqelikning ta’siri ortida maktabdagi, ta’lim tarbiya protsessining ta’sirida, jamoa va tarbiyachilarning g‘oyaviy rahbarligi ostida amalga oshadi. o‘smirlik yoshi xatti-harakatlarida suyana boshlaydigan dunyoqarashlarning, ma’naviy e’tiqod, prinsip qoida, idealarining, baholash mulohazalari sistemasining tarkib topishi davridir. agar kichik maktab yoshidalik davrida u yoki kattalarning, ya’ni o‘qituvchilar va ota-onalarning bevosita ko‘rsatmalari bilan, yoki o‘zining …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘smirlik, o‘spirin, yetuklik va keksalik davrida psixologik rivojlanish xususiyatlari"

12-mavzu. o‘smir, o‘spirin, yetuklik va keksalik davrida psixik rivojlanish xususiyatlari reja: 12.1. o‘smirlik davridagi psixik rivojlanishning umumiy tavsifi. o‘smirlik davri inqirozi. 12.2. o‘smirlik davrida intellektual va emotsional rivojlanish xususiyatlari. motivatsion sohadagi rivojlanish xususiyatlari. o‘smir va o‘spirinlar o‘quv faoliyati motivatsiyasi, ijtimoiy xulq- atvor motivlari. 12.3. yetuklik va keksalik davrining psixologik xususiyatlari. yetuklik davrining ijtimoiy- psixologik jihatlari. 12.4. gerontopsixologiya. keksalik psixologiyasi haqida umumiy tushuncha. keksalik davrining psixologik xususiyatlari. amaliy tavsiyalar. tayanch so‘z va iboralar: o‘smirlik davri, qaltis davr, og‘ir davr, psixik rivojlanish, biologik rivojlanish, o‘zaro bog‘liqlik, inqiroz, psixofiziolo...

This file contains 16 pages in PDF format (495.5 KB). To download "o‘smirlik, o‘spirin, yetuklik va keksalik davrida psixologik rivojlanish xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘smirlik, o‘spirin, yetuklik v… PDF 16 pages Free download Telegram