gen, genom, genomlar xilligining mazmuni

PPT 18 pages 1.0 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

prezentatsiya powerpoint o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi termiz davlat universiteti 5140100 – biologiya yo'nalishi talabalari uchun genomika fanidan “gen, genom, genomlar xilma-xilligi” mavzusida tayyorlangan taqdimot biologiya fanlari bo'yicha phd: sh.k.abdulazizova gen nima? gen - bu genetika fanining eng asosiy tushunchasidir. o'zining tarixiy rivojlanishi jihatdan u tobora aniq mazmunga ega bo'lib, to'ldirilib borildi. mendel bo'yicha, diskret belgilar gametalar bo'linganda ajralmaydigan va birlashganda aralashmaydigan irsiy omillar tomonidan boshqariladi. genlar genomning uzun uchastkalari (lokuslari) hisoblanadi. ular bir molekula polipeptid, m-rnk, t-rnk yoki r-rnk ning strukturasini kodlovchi dnk, ba'zi bir viruslarda rnk dan iboratdir. genlar (aniqroq, genlar alleli) organizmlarning ko'payishida ajdoddan avlodga vertikal o'tadigan irsiy belgilarni belgilaydi. ba'zi organizmlar orasida, asosan bir hujayralilarda, ko'payish bilan bog'liq bo'lmagan holda genlarning gorizontal o'tishi uchrab turadi. gen – irsiy axborot birligi bo'lib, genom yoki xromosomada ma'lum o'rinni egallagan va organizmda ma'lum funktsiyani nazorat qiladi. * genning klassik belgilanishi: bitta gen – bitta belgi irsiy …

2 / 18

anadi, transkriptsiya darajasida boshqarilmaydi. har bir tsistron o'z promotori va terminatoriga ega. transkriptsiya birliklari- funktsional jihatdan o'zaro bog'langan, bir vaqtda transkriptsiyalanib, oxirida bir xil miqdordagi mahsulot sintezini ta'minlovchi turli genlar guruhi. operon- operator nazorati ostida dnk ning muayyan uchastkasida birin-ketin navbat bilan joylashgan struktur genlar guruhi. operon tarkibiga kiruvchi struktur genlar umumiy promotor, operator va terminatorga ega, bitta metobolik tsiklda ishtirok etadi va uyg'unlashgan holda boshqariladi. eukariotlarda struktur genlar mustaqil genlar funktsiyasini individual – transkriptsiyasini boshqa genlar transkriptsiyasiga bog'liq bo'lmagan holda amalga oshiradi. ulardan bir nechtasi faolligini garmonlar boshqaradi. takrorlanuvchi genlar xromosomada bir genning takrorlari (nusxalari) ko'rinishida faoliyat ko'rsatadi (t-rnk, r-rnk va giston genlari). giston genlari takrorlanishining sababi katta miqdordagi gistonlar sintezlanishi zarurligi bilan belgilanadi. klaster genlar – bu xromosomalarning muayyan uchastkasida joylashgan bir-biriga bog'langan-o'xshash turli genlar guruhidir. klaster tarkibiga faol funktsionirlanuvchi genlar va psevdogenlar kiradi. psevdogenlar nukleotidlar ketma-ketligi funktsional faol genlarning ketma-ketligiga o'xshash, ammo psevdogenlar ekspressiyalanmaydi va oqsilni ifodalamaydi. …

3 / 18

nlar rrnk 5s-pphk, 5,8s-pphk, 18s-pphk, 28s-pphk barcha rrnk genlari xromosomaning yadrocha hosil bo'ladigan uchastkalarida joylashgan va yadrochalar bilan bog'langan. rrnk ning alohida joylashgan 5s-pphk genidan tashqari uch geni klasterga birlashgan. rrnk genlari strukturasi giston genlariga juda ham o'xshash: - bu genlar ko'p sonli nusxalar bilan ifodalanadi: 100 dan (sichqonlarda) 280 gacha (odamlarda), pixli qurbaqaning etilib kelayotgan ootsitlarida esa amplifikatsiya hisobiga rrnk genlari soni 2 mln nusxaga ko'payadi; - rrnk uch genining klaster uzunligi 8 ming j.n. ga teng, klaster genlari speyserlar, shuningdek qo'shni klasterlar bilan ajratilgan; - har bir klaster endonukleazalar ta'sirida uchta etuk rrnk: 5.8s, 18s i 28s molekulalariga bo'linib ketuvchi bir molekula pre-rrnk ni shakllantirib, transkriptsiyani bir butun birlik sifatida amalga oshiradi. . eukariotlar genomida ko'p miqdordagi trnk genlari mavjud: drozofilada 850, odamlarda 1300 ta. ular ham klasterlarga guruhlanib, turli xromosomalarda joylashgan. eukariotik hujayralarda har bir tipining 10-20 nusxasi bo'lgan, jami 40-60 tagacha trnk ning asosiy turlari mavjud. …

4 / 18

hi 5 tur - n 1, n 2a, n 2v, nz va n4 oqsillar mansubdir. barcha 5 tipdagi giston genlari 6900 j.n. o'lchamdagi klasterlarga birlashgan, genomda turli ko'rinishlarda ko'p marta takrorlangan, xromosomalarda rrnk genlarida intronlar bo'lmaydi, shu sababli gts juftligi nisbiy tuzilmasi dnk o'rtacha qiymatidan birmuncha yuqori; genlar o'zaro speyserlar orqali ajratilgan bo'lib, bir xil ketma - ketlikda klasterlarga joylashtirilgan. giston genlarining o'ziga xos xususiyatlariga intronlarning yo'qligi va gc juftlarining yuqori miqdorda bo'lishi kiradi, masalan, inson genomid a ularnineg nisbiy tarkibi 0,39 ni tashkil qiladi. aksariyat eukariot turlar va odamlarda besh tipdagi gistonlarning barchasi uchun yagona dnk zanjiri kodlovchi hisoblanadi. ushbu dnk zanjiridan transkriptsiya jarayonida beshta giston oqsili haqidagi ma'lumotga ega bir butun pre-mrnk molekulasi shakllanadi. bu pre -mrnk etilgach beshta alohida giston mrnk larga bo'linadi. 1) onkogenlar — ularning ekspressiyasi hujayralarning ko'payishi va ularning transformatsiyasini boshqaruvchi mexanizmlarni o'ziga bo'ysundiradi. (podavlyaet). 2) protoonkogenlar — sutemizuvchilar normal hujayralaridagi tuzilishi bo'yicha rnk …

5 / 18

archas bog'langan genlardan iborat 4 ta klasterga birlashgan. sut emizuvchilar va odamda 4 ta klasterdagi umumiy genlar soni 39 ta. har bir klaster 120 kb (1 kb = 1000 j.n.) joyni egallaydi va to'rtta xromosomada joylashgan: sichqonlarda - i, vi, xi, xv, odamlarda - i, vii, xii, xvii. gomeyotik genlarning mahsuloti geodomen oqsillari bo'lib, ular ba'zi genlarni yoqish va boshqalarini o'chirish orqali rivojlanish yo'lining boshqaruvini amalga oshiradi. tegishli oqsillarning gomeodomenlarini kodlovchi gomeotik genlarning ekzon genlariga gomeobokslar deyiladi. gomeodomen 60 ta aminokislotali polipeptid zanjiridan tashkil topgan. bu holda turli gomeozis genlarning gomeodomenlari 80-90% gomologdir. mitoxondrial genlar — mitoxondriya genomi tarkibidagi gen lar. mitoxondriyalar o'simlik va hayvon hujayralarining tsitoplazmatik organellasidir. ular hujayraning energetik fabrikasi hisoblanib, atf sintezini amalga oshiradi. o'simliklarning eng katta mitoxondrial genomlari hayvonlar mitoxondriyasi genomidan 150 baravar katta. o'simlik mtdnk si hayvonlarda mavjud bo'lmagan intronlarni o'z ichiga oladi. odamlarning har bir hujayrasida bir necha yuzlab mitoxondriyalar bo'lib, ularning har birida …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gen, genom, genomlar xilligining mazmuni"

prezentatsiya powerpoint o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi termiz davlat universiteti 5140100 – biologiya yo'nalishi talabalari uchun genomika fanidan “gen, genom, genomlar xilma-xilligi” mavzusida tayyorlangan taqdimot biologiya fanlari bo'yicha phd: sh.k.abdulazizova gen nima? gen - bu genetika fanining eng asosiy tushunchasidir. o'zining tarixiy rivojlanishi jihatdan u tobora aniq mazmunga ega bo'lib, to'ldirilib borildi. mendel bo'yicha, diskret belgilar gametalar bo'linganda ajralmaydigan va birlashganda aralashmaydigan irsiy omillar tomonidan boshqariladi. genlar genomning uzun uchastkalari (lokuslari) hisoblanadi. ular bir molekula polipeptid, m-rnk, t-rnk yoki r-rnk ning strukturasini kodlovchi dnk, ba'zi bir viruslarda rnk dan iboratdir. genlar (aniqro...

This file contains 18 pages in PPT format (1.0 MB). To download "gen, genom, genomlar xilligining mazmuni", click the Telegram button on the left.

Tags: gen, genom, genomlar xilliginin… PPT 18 pages Free download Telegram