gulning tuzilishi va xillari

PPT 43 pages 12.9 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.9 MB

File type PPT

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

gulning tuzilishi va rivojlanishi. mavzu: gulning tuzilishi va xillari o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tabiiy fanlar fakulteti botanika kafedrasi tayyorladi: biologiya fanlari nomzodi, dotsent a. begmatov termiz-2021 gulning tuzilishi va rivojlanishi. gul novdaning uchki va barg qo'ltig'idagi meristemadan hosil bo'ladigan reproduktiv (ko'payish) organi hisoblanadi. gulda sporogenez, gametogenez, jinsiy jarayonlar, changlanish, urug'lanish va mevaning hosil bo'lish jarayonlari ro'y beradi. gulbandi gulni poyaga biriktirib turadi. ba'zi o'simliklarning gullarida gulbandi bo'lmaydi. bunday gullarni o'troq gullar deyiladi. issiqsevar o'simliklarda gulbandi uzun bo'ladi. gulbandining yuqori qismi kengayib gul o'rnini hosil kiladi. gul o'rni botiq, qavariq va tekis bo'ladi. gul o'rnida gulqo'rg'oni, changchilar va urug'chi joylashadi. gul changlanib, urug'langandan keyin tuguncha devoridan meva, urug'kurtakdan esa urug' hosil bo'ladi. gullar to'g'ri – aktinomorf (gultojdan bir nechta simmetriya tekisligi o'tkazish mumkin bo'lsa) va qiyshiq - zigomorf yoki asimmetrik bo'ladi. gulqo'rg'oni gulqo'rg'oni gulning steril qismidir. ikki xil bo'lishi mumkin: 1. oddiy gulqo'rg'on. barglari taxminan bir xil, …

2 / 43

sachabarglar ochiq rangda bo'ladi (fuktsiya). * ba'zi o'simliklarda kosachabarglar qisqarib ketgan (ziradoshlar -soyabonguldoshlar) bo'ladi. qoqio'tdoshlarda kosachabarglar popuk (ukpar) yoki kokillarga aylanib, mevalarning tarqalishiga yordam beradi. * gulqo'rg'onining bo'lishi, bo'lmasligi va tuzilishiga qarab gullar: 1) gomoxlamid - gulqo'rg'oni oddiy, kosachabargsimon yoki tojbargsimon, barglari bir xil rangda, gulo'rnida spiral shaklda joylashgan, (lola, magnoliya); 2) geteroxlamid-gulqo'rg'oni murakkab, kosacha va tojbarglardan iborat (olma, o'rik, na'matak); 3) gaploxlamid yoki monoxlomid-gulqo'rg'oni bir qator, ko'pincha kosachabarglardan tuzilgan (gazanda, qayrag'och); 4) apoxlamid - gulqo'rg'oni yo'q yalong'och (tol, shumtol) tipda bo'ladi. gullarda ham changchi ham urug'chi bo'lsa ikki jinsli deyiladi (masalan, olma, g'o'za, bug'doy). ayrim o'simliklarda gullar bir jinsli bo'ladi (bodring, xurmo). bunday gullarda faqat urug'chi yoki changchi bo'ladi. bir jinsli gullarda faqat androtsey bo'lsa – bir jinsli erkak gul deb ataladi. gulda faqat ginetsey bo'lsa bir jinsli urg'ochi gul deyiladi. * bodringdagi bir (ayrim) jinsli (erkak va urg'ochi) gullar bir o'simlikda bir jinsli - ham erkak, ham urg'ochi …

3 / 43

l qismlarining soni ko'p bo'ladi va atsiklik yoki spiral gullar (grekcha «a»-bir narsaning yo'qligini bildiradigan qo'shimcha va «kyuklos»-xalqa) deyiladi. gemitsiklikda (grekcha-«yarim») gulqo'rg'oni doira shaklida, changchi va urug'chisi spiral shaklida joylashadi (magnoliya, lola daraxti), tsiklik gullarda – yopiq urug'li o'simliklarning juda ko'pchiligida gullar xalqa yoki doira shaklida joylashadi. gul formulasi. gullarni qisqacha xarakterlash uchun formulasi yoziladi. bu vaqtda asosan gulning simmetriyaligiga, qatorlar soniga, qismlarning soniga ahamiyat beriladi: - spiral gul;  - aktinomorf yoki to'g'ri gul; - ikki tomonlama simmetriyali gul;  yoki  - zigomorf gul; - assimetrik gul; r - perigonum – oddiy gulqo'rg'on (perigonium); sa yoki k - kosachabarg – salyx; so yoki s - venchik – tojbarg – (lot. corolla — tojgul); a - changchilar – androtsey (androceum); g - urug'chi – ginetsey (gynoeceum); ( ) - qo'shilib o'ssa; — erkak gul (faqat changchilari bo'ladi); — urg'ochi gul (changchilar bo'lmaydi, faqat urug'chi bo'ladi); — ikki (qo'sh) jinsli …

4 / 43

rglar gul g'uncha vaqtida ichki qismlarini turli tashqi ta'sirlardan saqlaydi. ba'zi o'simliklarda gul ochilganda kosachabarglar to'kilib ketadi (lolaqizg'oldoq). yalpizdoshlar (labguldoshlar)da gul ochilgandan keyin ham saqlanib qoladi. ba'zi o'simliklarda bajaradigan vazifasiga qarab kosacha turli ranglarda bo'ladi (oq, qizil). ba'zi o'simliklarda qisqarib ketgan ziradoshlar (soyabonguldoshlar) bo'ladi. qoqio'tdoshlarda kosachabarglar mevalarning tarqalishiga yordam beradi. kosachabarglarning tiplari: 1–kosabarglar birikmagan, alohida joylashgan; 2–tsilindrsimon; 3–qo'ng'iroqsimon; 4–ikki labli; 5–bo'rtgan. tojibarglar tojibarg gulqo'rg'oning ichki aylanasini tashkil etib, kosachadan ochiq rangi va kattaligi bilan farq qiladi. gulning o'lchami tojibarglarning o'lchamiga to'g'ri keladi. tojibarglar ayrim yoki qo'shilgan bo'ladi. qo'shilgan tojbarglarda tishchalar mavjud bo'lib, tishchalar tojibarglar soniga teng bo'ladi. qo'shilgan tojibarglar naysimon bo'lib, uzunligiga qarab, dolixomorf, mezomorf, braximorf tiplarida bo'ladi (dolixomorf – naychasi uzun, mezomorf - o'rta, braximorf - qisqa). tojbarglarning tuzilishi: 1-ayrim va 2-3-qo'shilib o'sgan. moltkia coerulea * tojbarglarning tuzilishi: 1–naysimon; 2–g'ildiraksimon; 3–ikki labli; 4–bir labli; 5– kapalaksimon; 6– voronkasimon; 7–qo'ng'iroqsimon. naychaning uzunligi changlanish bilan bog'liq. gulning simmetriyaligi tojibarglarning tuzilishiga qarab …

5 / 43

aydo bo'lishi asalshira ajralish bilan bog'liq. pixning ichki tamoni bo'sh bo'lib, asalshira pixning devorlaridan yoki ichki tomonida joylashgan asalshira bezlaridan ajraladi. androtsey guldagi changchilar to'plami androtsey deyiladi. changchilar gulda bittadan bir necha yuz bo'lishi mumkin. masalan, gulsapsarda – 3 ta, qoqiguldoshlarda 5 ta; piyozguldoshlarda 6 ta, burchoqdoshlarda 10 ta, tolda 2 ta, na'matakda 100 ta, kaktusda 1000 tacha. orxideyada 1 ta piyozguldoshlarda 6 ta tolda 2 ta na'matakda 100 ta kaktusda 1000 tacha androtsey changchilarning soni shu o'simlik uchun, shu turkum uchun doimiydir. chang iplarining uzunligi va holati bitta gulda turlicha bo'lishi mumkin. masalan, karamguldoshlarda 6 ta - to'rttasi uzun, ikkitasi kalta; yalpizdoshlarda 4 ta - ikkita uzun, ikkita kalta; burchoqdoshlarda 10 ta to'qqiztasi asosi bilan qo'shilgan, bittasi ayrim. androtsey changchilar – changchi ipidan va changdondan tashkil topgan. changdon ikkiga bo'lingan bo'lib, bir-bir bilan bog'lovchi orqali ajralib turadi. bog'lag'ich changchi ipining davomi bo'lib hisoblanadi. har bir bo'lak (teka) ikkita chang …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gulning tuzilishi va xillari"

gulning tuzilishi va rivojlanishi. mavzu: gulning tuzilishi va xillari o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tabiiy fanlar fakulteti botanika kafedrasi tayyorladi: biologiya fanlari nomzodi, dotsent a. begmatov termiz-2021 gulning tuzilishi va rivojlanishi. gul novdaning uchki va barg qo'ltig'idagi meristemadan hosil bo'ladigan reproduktiv (ko'payish) organi hisoblanadi. gulda sporogenez, gametogenez, jinsiy jarayonlar, changlanish, urug'lanish va mevaning hosil bo'lish jarayonlari ro'y beradi. gulbandi gulni poyaga biriktirib turadi. ba'zi o'simliklarning gullarida gulbandi bo'lmaydi. bunday gullarni o'troq gullar deyiladi. issiqsevar o'simliklarda gulbandi uzun bo'ladi. gulbandining yuqori qismi kengayib gul o'rnini hosil kiladi. gul o'rni botiq, qavariq va tekis...

This file contains 43 pages in PPT format (12.9 MB). To download "gulning tuzilishi va xillari", click the Telegram button on the left.

Tags: gulning tuzilishi va xillari PPT 43 pages Free download Telegram