meva xillari va urug'ning tuzilishi

PPTX 20 pages 372.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 372.0 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation meva xillari va urug'ning tuzilishi hayotxon 1. meva va urugʻning oʻzaro bogʻliqligi 2. meva tuzilishi 3. urugʻ tuzilishi reja: meva va urugʻning iqtisodiy ahamiyati meva va urug'larning tibbiy ahamiyati ham katta: ularning tarkibida a, c vitaminlari, antioksidantlar va boshqa foydali moddalar mavjud bo'lib, yillik farmasevtika bozorida 5% dan ortiq ulushni egallaydi. meva va urug'lar oziq-ovqat sanoatining muhim qismi bo'lib, global miqyosda 1 trillion dollardan ortiq qiymatga ega bozorni tashkil etadi, bu yerda 70% dan ortig'ini tropik va subtropik mintaqalar egallaydi. meva va urug'lardan olingan yog'lar (masalan, zaytun, kungaboqar, palma yog'lari) oziq-ovqat va kosmetika sanoatida keng qo'llaniladi va yillik global savdo hajmi 100 milliard dollarni tashkil etadi. embrion embrion ikkita kotiledon (dikotiledonli oʻsimliklarda) yoki bitta kotiledon (monokotiledonli oʻsimliklarda)ga ega boʻlib, ular urugʻning oziq-ovqat zahirasini saqlaydi va unib chiqqanidan keyin kurtak va ildizcha hosil qiladi. embrionning oʻlchamlari va shakli turli xil oʻsimlik turlarida farqlanadi, masalan, makkajoʻxori urugʻida embrion uzunligi 1-2 …

2 / 20

lari, masalan, drupa (gilos), pomma (olma) va achene (quyonsoq), ularning endokarp, mezokarp va ekzokarp qatlamlarining tuzilishiga ko'ra farqlanadi. oddiy mevalar, masalan, olma va giloslar, odatda 1 dan 5 gacha urug'ga ega bo'lib, ular mevaning ichki qismida, perikarp deb ataladigan qobiq ichida joylashadi. endosperm endosperm, urugʻning rivojlanishi uchun zarur boʻlgan oziq moddalarni, xususan, kraxmal, yogʻ va oqsillarni saqlaydi, bu miqdori turli oʻsimlik turlarida 5% dan 90% gacha oʻzgaradi. triploid (3n) xromosomalar toʻplamiga ega boʻlgan endosperm, ikki qutbli urugʻlanish jarayonida sperma hujayrasi va ikkita qutb yadrolarining qoʻshilishi natijasida hosil boʻladi. ba'zi urugʻlarda endosperm (masalan, loviya) rivojlanishning dastlabki bosqichlarida embrionga ozuqa beradi va keyinchalik butunlay soʻriladi; boshqalarida esa (masalan, bugʻdoy) pishib yetgan urugʻda saqlanib qoladi. ekzokarp, mezokarp va endokarp ekzokarp ba'zi mevalarda yupqa va membranali boʻlsa, boshqalarida esa qalin, yogʻochsimon yoki hatto tikanli 2-3 mm gacha boʻlishi mumkin. ekzokarp, mezo- va endokarp – mevaning uchta asosiy qatlamidan iborat boʻlib, ularning har biri oʻziga …

3 / 20

ali tarqatadi, bu esa yangi oʻsimlik populyatsiyalarining paydo boʻlishiga va genetik xilma-xillikni oshirishga olib keladi. mevalarning parchalanishi tuproq unumdorligini oshiradi, ozuqa moddalarining aylanishini tezlashtiradi va 20% gacha oʻsimliklarning rivojlanishi uchun zarur boʻlgan organik moddalarni ta’minlaydi. mevalar va urugʻlarning tarqalishi hayvonlar, shamol va suv orqali 1000 dan ortiq oʻsimlik turlarining koʻpayishiga yordam beradi, bioxilma-xillikni saqlashda muhim rol oʻynaydi. meva va urugʻ tuzilishiga kirish mevalar 3 asosiy turga: yongʻoqsimon, rezavor va drupaga boʻlinadi, ularning har biri oʻziga xos urugʻ joylashuvi va meva devori tuzilishiga ega. taxminan 80% dan ortiq oʻsimlik turlari urugʻlari orqali koʻpayadi, bu esa urugʻ tuzilishi va uning tarqalish mexanizmlarining ahamiyatini ta'kidlaydi. urugʻning asosiy qismlari – urugʻ qobigʻi, endosperm (oziq moddalar zahirasi) va embrion (yangi oʻsimlikning boshlangʻich bosqichi) boʻlib, ularning nisbati turli oʻsimliklarda farq qiladi. mevaning turlari mevaga xos boʻlgan 10 ga yaqin turli xil meva turlari mavjud boʻlib, ularning har biri oʻziga xos urugʻ tuzilishiga ega. "meva turlari" atamasi …

4 / 20

bi murakkab mevalarda retseptorlarning gipertrofiyasi kuzatiladi, bu esa yirik, go‘shtli tuzilmani hosil qiladi va 200 dan ortiq urug‘chalarni o'z ichiga oladi. murakkab mevalar, bir nechta alohida gullarning birlashuvi natijasida hosil bo'ladi, masalan, tut daraxtining mevasida 100 dan ortiq mayda mevalar birlashadi. murakkab mevalarning hosil bo'lish jarayoni, gullarning joylashishi va rivojlanish bosqichlari bilan bog'liq bo'lib, bir qator morfologik o'zgarishlarni o'z ichiga oladi. perikarpning tuzilishi perikarp uch qatlamdan: ekzokarp (mevaning tashqi qavati), mezokarp (o'rta qatlam, ba'zan go'shtli yoki tolali bo'ladi) va endokarp (ichki qavat, urug'ni o'rab oladi) iborat. ba'zi mevalarda mezokarp juda qalin va go'shtli bo'lib, masalan, shaftoli yoki olmalarda 1-2 sm gacha yetishi mumkin, bu esa mevaning asosiy iste'mol qilinadigan qismini tashkil qiladi. endokarpning qattiqligi turlicha: masalan, olma va uzumda yupqa pardasimon, nok va yong'oqda esa juda qattiq va yog'ochsimon bo'lishi mumkin. urugʻning tarqalishi urug'ning shamol yordamida tarqalishi (anemoxoriya) 100 ga yaqin o'simlik turining urug'lari yengil tuklar yoki qanotchalar yordamida uzoq …

5 / 20

sining 40% ga yaqini meva va urug'lardan olingan mahsulotlarga bog'liq bo'lib, ozuqaviy moddalar, vitaminlar va minerallar manbai hisoblanadi. urugʻning tuzilishi diploid zigotadan hosil boʻlgan embrion, koʻpincha bir nechta (2-3 ta) qoʻshaloq barg (kotiledon) lar va embrion ildizi (radicula) ni oʻz ichiga oladi. urugʻning ichki qismida 2 ta asosiy qism mavjud: embrion va endosperm yoki perisperm, ular oziq moddalar bilan taʼminlaydi. urugʻning tashqi qobigʻi (testa) 3 qatlamdan iborat boʻlib, ularning har biri oʻziga xos himoya funksiyasini bajaradi: epidermis, mezotesta va endotesta. mevaning asosiy qismlari meva rivojlanishining dastlabki bosqichlarida 100 dan ortiq urugʻ hujayralari hosil boʻlishi mumkin, ammo ularning koʻpchiligi rivojlanmaydi va faqat bir nechtasi yetuk urugʻga aylanadi. mevaning asosiy qismlari uchta asosiy qismdan: perikarp (meva poʻsti), urugʻ va endosperm (ozuqa toʻqimasi) dan tashkil topgan boʻlib, ularning nisbati turli mevalarda farq qiladi. koʻplab mevalarda, masalan, olma va nokda, 5 ta karpel birlashgan holda 5 ta urugʻ xonasini hosil qiladi, lekin ba'zi hollarda …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "meva xillari va urug'ning tuzilishi"

powerpoint presentation meva xillari va urug'ning tuzilishi hayotxon 1. meva va urugʻning oʻzaro bogʻliqligi 2. meva tuzilishi 3. urugʻ tuzilishi reja: meva va urugʻning iqtisodiy ahamiyati meva va urug'larning tibbiy ahamiyati ham katta: ularning tarkibida a, c vitaminlari, antioksidantlar va boshqa foydali moddalar mavjud bo'lib, yillik farmasevtika bozorida 5% dan ortiq ulushni egallaydi. meva va urug'lar oziq-ovqat sanoatining muhim qismi bo'lib, global miqyosda 1 trillion dollardan ortiq qiymatga ega bozorni tashkil etadi, bu yerda 70% dan ortig'ini tropik va subtropik mintaqalar egallaydi. meva va urug'lardan olingan yog'lar (masalan, zaytun, kungaboqar, palma yog'lari) oziq-ovqat va kosmetika sanoatida keng qo'llaniladi va yillik global savdo hajmi 100 milliard dollarni tashkil etad...

This file contains 20 pages in PPTX format (372.0 KB). To download "meva xillari va urug'ning tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: meva xillari va urug'ning tuzil… PPTX 20 pages Free download Telegram