fe’lso`zturkumi

PPTX 19 pages 124.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 19
prezentatsiya powerpoint mavzu: fe’l so`z turkumi reja: fe’lning ma’no turlari fe’llarning tuslanishi. fe’llarda zamon ko`rsatkichi muallif: hamroyeva dilnoza c harakat va harakat bilan bog`liq holatni bildirib, nima qilmoq? nima bo`lmoq? so`roqlarini oluvchi so`z turkumi fe’l deyiladi. masalan: yugurmoq, sakramoq, suyunmoq, uxlamoq, qurimoq, ko`paymoq, tinchimoq va boshqalar. fe’l quyidagi grammatik ko`rsatkichlarga ega: ma’no turlari bilan ifodaladi. zamon kategoriyasi mavjud. nisbat va mayl kategoriyasini ko`rsatadi. bo`lishli va bo`lishsiz shakllariga ega. o`timli va o`timsiz bo`ladi. to`liqsiz fe’l shakllari ham mavjud. 7. vazifa shakllariga ega. 8. yetakchi va ko`makchi shakllarida bo`ladi. 9. yasaladi. 10. sodda, murakkab tuziladi. 11. sintaktik vazifa bajaradi. 12. mustaqil so`z turkumlarining eng asosiysi sanaladi. fe’lning ma’no turlari. fe’l dastlab ikkiga bo`linadi: harakat fe’llari va holat fe’llari. shaxs, jonivor, narsa va boshqa tushunchalarning harakati asosida yuzaga kelgan fe’llar harakat fe’llari deyiladi: kuldi, tishladi, ushladi, salomlashdi, siljidi. narsaning bir holatdan ikkinchi holatga o`tishidan yoki insonning his- tuyg`ulari asosida yuzaga kelgan fe’llar holat …
2 / 19
olatning bajarilish payti fe’l zamonlari deyiladi. zamonlar dastlab 3ga bo`linadi: o`tgan zamon: ishladi. hozirgi zamon: ishlayapti. kelasi zamon: ishlaydi. fe’l zamonlari hozirgi zamonga nisbatan, ya’ni nutq so`zlanib turgan paytga nisbatan olinadi. demak,nutq so`zlanib turgan paytda bajarilgan harakat-holat hozirgi zamon; nutq so`zlanib turgan paytdan oldin bajarilgan harakat-holat o`tgan zamon; nutq so`zlanib turgan paytdan keyin bajariladigan harakat-holat kelasi zamon deyiladi. o`tgan zamon fe`llarini o`z ichida quyidagi ma’no guruhlarini hosil qiladi: uzoq o`tgan zamon: harakat-holatni ancha ilgari bajarilganligini bildiradi,-gan(edi)qo`shimchasi orqali hosil qilinadi: u navoiy kitobini o`qigan(edi). yaqin o`tgan zamon harakat-holatni yaqinda bajarilganligini va so`zlovchining o`zi ko`rib guvoh bo`lganligin bildiradi: u navoiyning kitobini o`qidi. 3. o`tgan zamon maqsad fe’li: o`z oldiga maqsad qilib qo`yilgan, lekin bajarilmay qolgan harakat-holatni bildiradi,-moqchi qo`shimchasi orqali yasaladi: u “jaloliddin” filmini ko`rmoqchi edi. 4. o`tgan zamon hikoya fe`li: harakat-holatni birovdan eshitib bilganini yoki oldindan kutilganligini bildiradi,-(i)bdi orqali yuzaga keladi: “benom” farg`onaga kelibdi. hozirgi zamon quyidagi qo`shimchalar orqali hosil qilinadi: -yap(ti): …
3 / 19
a ega. 1-shakl bu shakl fe`lning shart mayli qo`shimchasi –sa va yaqin o`tgan zamon qo`shimchasi –di affikslaridan keyin keladi: birlik ko`plik i shaxs keldim keldik ii shaxs kelding keldingiz iii shaxs keldi keldi(-lar) 2-shakl qolgan barcha zamon qo`shimchalaridan keyin keladi: birlik ko`plik i shaxs kelganman kelganmiz ii shaxs kelgansan kelgansiz iii shaxs kelgan kelgan (-lar) 3- shakl. bu shakldan buyruq- istak maylini hosil qilishda ham foydalaniladi. birlik ko`plik i shaxs boray boraylik ii shaxs bor(gin) boring(iz) iii shaxs borsin borishsin xulosa demak, fe’l so`z turkumi eng katta mavzulardan biri bo`lib, gap hosil qilishda va gapdagi asosiy hukmni berishda muhim ahamiyat kasb etadi. fe’lning grammatik ko`rsatkichlari bir nechta bo`lib, ularsiz lingvistika fanini tasavvur qilib bo`lmaydi. e’tiboringiz uchun rahmat image2.jpeg image3.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg
4 / 19
fe’lso`zturkumi - Page 4
5 / 19
fe’lso`zturkumi - Page 5

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fe’lso`zturkumi"

prezentatsiya powerpoint mavzu: fe’l so`z turkumi reja: fe’lning ma’no turlari fe’llarning tuslanishi. fe’llarda zamon ko`rsatkichi muallif: hamroyeva dilnoza c harakat va harakat bilan bog`liq holatni bildirib, nima qilmoq? nima bo`lmoq? so`roqlarini oluvchi so`z turkumi fe’l deyiladi. masalan: yugurmoq, sakramoq, suyunmoq, uxlamoq, qurimoq, ko`paymoq, tinchimoq va boshqalar. fe’l quyidagi grammatik ko`rsatkichlarga ega: ma’no turlari bilan ifodaladi. zamon kategoriyasi mavjud. nisbat va mayl kategoriyasini ko`rsatadi. bo`lishli va bo`lishsiz shakllariga ega. o`timli va o`timsiz bo`ladi. to`liqsiz fe’l shakllari ham mavjud. 7. vazifa shakllariga ega. 8. yetakchi va ko`makchi shakllarida bo`ladi. 9. yasaladi. 10. sodda, murakkab tuziladi. 11. sintaktik vazifa bajaradi. 12. mustaqil so`z tu...

This file contains 19 pages in PPTX format (124.5 KB). To download "fe’lso`zturkumi", click the Telegram button on the left.

Tags: fe’lso`zturkumi PPTX 19 pages Free download Telegram