tarix falsafasining tuzilishi funksiyalari tarixiy jarayon mazmuni.

DOCX 10 pages 21.8 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.8 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

tarix falsafasining tuzilishi funksiyalari tarixiy jarayon mazmuni. reja: 1. tarix falsafasi tushunchasi va uning falsafadagi o‘rni. 2. ontologik jihat: tarixiy jarayonning mohiyati va mavjudlik asoslari. 3. jamiyatning moddiy hayoti (ishlab chiqarish, iqtisodiy munosabatlar). xulosa foydalanilgan adabiyotlar tarix falsafasi - tarixni falsafiy sharlash va baholash. "tarix falsafasi" atamasi antik davr falsafasi va tarixnavisligida namoyon boʻlsada, uni fanga m.f.volter kiritgan deb hisoblanadi. tarix falsafasining quyidagi yoʻnalishlari bor: teologik (ilohiyot) tarix falsafasi — xudoning irodasini tarixni harakatga keltiruvchi kuch deb hisoblaydi; metafizik tarix falsafasi — hech qanday chegaralar va doiralar bilan cheklanmaydigan, turli shakl va koʻrinishga kiradigan tushunchalar tizimini tarix falsafasi deb biladi; idealistik tarix falsafasi — unda gʻoyalar, insonning axloqiy tushunchalari, maʼnaviy-ruhiy kechinmalari asosida tarixga munosabat bildiriladi; naturalistik tarix falsafasi uchun inson hissiyoti va tuygʻusi orqali olamni anglash, oʻtmishga nazar solish va uni baholash asosiy mezondir; materialistik tarix falsafasi — unda iqtisodiy omillarga katta eʼtibor beriladi; tarixni yoʻnaltiruvchi kuch sifatida moddiy ehtiyoj …

2 / 10

oʻzgardi. tarixiy taraqqiyotda insonning taʼsiri, oʻrni va roli, tarixga inson qalbi, ichki dunyosi, maʼnaviy-ruhiy olami mahsuli sifatida qarash tamoyillari shakllandi. biroq, bunda ham turlicha yondashishlar mavjud edi. chunonchi, leybnis tarixda metafizik kuchlar va gʻoyalar ustuvor deb tushunsa, gegel butun voqelikni tarix deb hisoblab, unda dunyoviy aqlni ustun qoʻyadi. xix-xx asrlarda tarixni anglashda mavhum mantiq va tarixni bilish nazariyasi bilan bir katorda a. shopengauer, ya. burkxardt, o.shpengler tarixni tushkunlik orqali anglash, a.toynbi optimizm, marksizm asoschilari esa tarixiy materializm gʻoyalarini ilgari surdi. sharqda "tarix falsafasi" tushunchasi oʻziga xos jihatlarga ega. forobiy qarashlariga koʻra, jamiyat taraqqiyotini ilohiy qonunlar boshqaradi. u aristotelning jamiyat rivojlanishi xaqidagi taʼlimotini oʻz xulosalari bilan boyitdi. beruniy esa tarixiy taraqqiyot bosqichlarini tabiat, astrologiya, astronomiya, kecha va kunduz, fasllar almashinuvi orqali oʻrgandi. u "hindiston", "qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar" asarlarida insoniyat tarixiga falsafiy nuqtai nazardan yondashadi, tarixni anglash, idrok etishda butunlay yangicha qarashlarni oʻrtaga tashlaydi. beruniy dunyo tarixshunosligida asotirlar, afsonalar va rivoyatlardan …

3 / 10

ari va sabablarini tahlil qiladi. epistemologik jihat – tarixni bilish usullari, tarixiy haqiqatni anglash imkoniyatlari, tarixiy manbalarni falsafiy tahlil qilishni o‘rganadi. aksiologik jihat – tarixiy hodisalarning ma’nosi, qadriyatlar bilan bog‘liqligi, insoniyat taraqqiyotidagi o‘rni va ahamiyatini belgilaydi. metodologik jihat – tarixni o‘rganishda qo‘llanadigan nazariy yondashuvlar (sivilizatsion yondashuv, formatsion yondashuv, sinergetik yondashuv va boshqalar). tarix falsafasining funksiyalari tarix falsafasi bir nechta ijtimoiy va ilmiy funksiyalarni bajaradi: nazariy funksiyasi – tarixiy jarayonlarning umumiy qonuniyatlarini tushuntiradi. dunyoqarash funksiyasi – insonning tarixiy ongini shakllantiradi, insoniyat o‘z taraqqiyotida qayerdan kelib, qayerga ketayotganini ko‘rsatadi. aksiologik funksiyasi – tarixiy qadriyatlarni baholash, o‘tmishdan saboq olishga xizmat qiladi. praktik funksiyasi – jamiyatni boshqarishda, ijtimoiy siyosat ishlab chiqishda tarixiy tajribaga tayangan holda yo‘nalish beradi. prognoz (bashorat) funksiyasi – tarixiy jarayonlardan kelib chiqib kelajak taraqqiyot yo‘nalishlarini taxmin qiladi. tarixiy jarayon mazmuni tarixiy jarayon – bu insoniyat jamiyatining o‘zaro aloqalari, ishlab chiqarish, siyosat, madaniyat, mafkura va ijtimoiy munosabatlar majmui asosida kechadigan taraqqiyotdir. tarixiy …

4 / 10

ining umumiy qonuniyatlarini ochib beradigan, unga ma’no, yo‘nalish va qadriyat beradigan fan. uning tuzilishi ontologik, epistemologik, aksiologik va metodologik jihatlardan iborat bo‘lib, asosiy funksiyalari nazariy, dunyoqarash, aksiologik, praktika va prognoz funksiyalarini bajaradi. tarixiy jarayon mazmuni esa jamiyatning moddiy, ma’naviy, siyosiy va ijtimoiy rivojlanish jarayonlarini qamrab oladi. bugungi kunda o‘qitishning zamonaviy metodlari ta’lim jarayonida keng qo‘llanilmoqda. o‘qitishning zamonaviy metodlarini qo‘llash o‘qitish jarayonida yuqori samaradorlikka erishishga olib keladi. ta’lim metodlarini tanlashda har bir darsning didaktik vazifasidan kelib chiqib tanlash maqsadga muvofiq sanaladi. an’anaviy dars shaklini saqlab qolgan holda, unga turli-tuman ta’lim oluvchilar faoliyatini faollashtiradigan metodlar bilan boyitish ta’lim oluvchilarning o‘zlashtirish darajasining ko‘tarilishiga olib keladi. buning uchun dars jarayoni oqilona tashkil qilinishi, ta’lim beruvchi tomonidan ta’lim oluvchilarning qiziqishini orttirib, ularning ta’lim jarayonida faolligi muttasil rag‘batlantirilib turilishi, o‘quv materialini kichikkichik bo‘laklarga bo‘lib, ularning mazmunini ochishda aqliy hujum, kichik guruhlarda ishlash, bahs-munozara, muammoli vaziyat, yo‘naltiruvchi matn, loyiha, rolli o‘yinlar kabi metodlarni qo‘llash va ta’lim oluvchilarni …

5 / 10

rag‘batlantirilishi; - ilgari orttirilgan bilimning ham e’tiborga olinishi; - o‘qish shiddatini ta’lim oluvchining ehtiyojiga muvofiqlashtirilishi; - ta’lim oluvchining tashabbuskorligi va mas’uliyatining qo‘llab-quvvatlanishi; - amalda bajarish orqali o‘rganilishi; - ikki taraflama fikr-mulohazalarga sharoit yaratilishi. davra suhbati” metodi qo‘llanilganda stol-stullarni doira shaklida joylashtirish kerak. bu har bir ta’lim oluvchining bir-biri bilan “ko‘z aloqasi”ni o‘rnatib turishiga yordam beradi. davra suhbatining og‘zaki va yozma shakllari mavjuddir. og‘zaki davra suhbatida ta’lim beruvchi mavzuni boshlab beradi va ta’lim oluvchilardan ushbu savol bo‘yicha o‘z fikr-mulohazalarini bildirishlarini so‘raydi va aylana bo‘ylab har bir ta’lim oluvchi o‘z fikr-mulohazalarini og‘zaki bayon etadilar. so‘zlayotgan ta’lim oluvchini barcha diqqat bilan tinglaydi, agar muhokama qilish lozim bo‘lsa, barcha fikr-mulohazalar tinglanib bo‘lingandan so‘ng muhokama qilinadi. bu esa ta’lim oluvchilarning mustaqil fikrlashiga va nutq madaniyatining rivojlanishiga yordam beradi. quyida “davra suhbati” metodining tuzilmasi keltirilgan. yozma davra suhbatida ham stol-stullar aylana shaklida joylashtirilib, har bir ta’lim oluvchiga konvert qog‘ozi beriladi. har bir ta’lim oluvchi konvert ustiga …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarix falsafasining tuzilishi funksiyalari tarixiy jarayon mazmuni."

tarix falsafasining tuzilishi funksiyalari tarixiy jarayon mazmuni. reja: 1. tarix falsafasi tushunchasi va uning falsafadagi o‘rni. 2. ontologik jihat: tarixiy jarayonning mohiyati va mavjudlik asoslari. 3. jamiyatning moddiy hayoti (ishlab chiqarish, iqtisodiy munosabatlar). xulosa foydalanilgan adabiyotlar tarix falsafasi - tarixni falsafiy sharlash va baholash. "tarix falsafasi" atamasi antik davr falsafasi va tarixnavisligida namoyon boʻlsada, uni fanga m.f.volter kiritgan deb hisoblanadi. tarix falsafasining quyidagi yoʻnalishlari bor: teologik (ilohiyot) tarix falsafasi — xudoning irodasini tarixni harakatga keltiruvchi kuch deb hisoblaydi; metafizik tarix falsafasi — hech qanday chegaralar va doiralar bilan cheklanmaydigan, turli shakl va koʻrinishga kiradigan tushunchalar tizimini...

This file contains 10 pages in DOCX format (21.8 KB). To download "tarix falsafasining tuzilishi funksiyalari tarixiy jarayon mazmuni.", click the Telegram button on the left.

Tags: tarix falsafasining tuzilishi f… DOCX 10 pages Free download Telegram