markaziy osiyo allomalarining dunyo sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasi

PPTX 11 sahifa 319,1 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 319,1 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

markaziy osiyo allomalarining dunyo sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasi reja: markaziy osiyo sivilizatsiya markazi sifatida buyuk ipak yo‘lining madaniy va ilmiy almashuvdagi o‘rni tarix va tarixshunoslikdagi hissa matematika va astronomiya: muhammad al-xorazmiy algebra fanining asoschisi bo‘lib, “al-jabr” atamasini ilmga olib kirdi. uning asarlari g‘arbda ham o‘rganilib, matematikada tub burilish yasadi. ulug‘bek samarqandda astronomik rasadxona qurib, “ziji jadidi ko‘ragoniy” asarini yaratdi, bu asar yevropada kopernik davrigacha asosiy manba bo‘lib xizmat qildi. tibbiyot: abu ali ibn sino “tib qonunlari” asari bilan dunyo tibbiyotida beqiyos o‘rin egalladi. u kasalliklarning kelib chiqishi, tashxis va davolash usullarini ilmiy asoslab berdi. fizika va mexanika: abu rayhon beruniy yerning radiusi va aylanishini hisoblab, geodeziya va geofizikaga asos soldi. u moddalar zichligini aniqlash bo‘yicha birinchi bo‘lib ilmiy tajribalar o‘tkazgan. falsafa va mantiqqa qo‘shgan hissasi forobiy sharq arastu deb atalib, “fozil shahar” g‘oyalari orqali jamiyat va davlat boshqaruvi haqidagi ilg‘or fikrlarni ilgari surdi. ibn sino falsafiy qarashlari orqali yevropadagi skolastikaga kuchli …

2 / 11

r ko‘rsatdi. markaziy osiyo allomalari ilm-fan, falsafa, tibbiyot, adabiyot, din va madaniyat sohalarida yaratgan bebaho merosi jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi hisoblanadi. ularning ilmiy izlanishlari nafaqat sharq, balki g‘arb tamadduniga ham katta ta’sir ko‘rsatgan. markaziy osiyo qadimdan sharq va g‘arbni bog‘lovchi ko‘prik, buyuk ipak yo‘lining markazi sifatida jahon sivilizatsiyasi rivojida muhim o‘rin tutgan. bu hududdan yetishib chiqqan buyuk allomalar ilm-fan, madaniyat, falsafa, adabiyot va diniy tafakkur rivojiga ulkan ta’sir ko‘rsatgan. ularning merosi hozirgi kunda ham dunyo miqyosida qadrlanadi. ilm-fan sohasiga qo‘shgan hissasi matematika va astronomiya:muhammad al-xorazmiy (ix asr) – algebra fanining asoschisi. uning “hisob al-jabr val-muqobala” asari yevropada matematika fanining shakllanishida asosiy manba bo‘ldi. “algoritm” so‘zi ham uning nomidan kelib chiqqan. ahmad al-farg‘oniy (ix asr) – mashhur astronom va geograf. uning asarlari yevropa ilm-fanida kopernikgacha qo‘llanilgan. u nil daryosi uzunligini aniqlash, quyosh tizimining tuzilishini tushuntirishda xizmat qilgan. ulug‘bek (xv asr) – samarqandda rasadxona qurib, “ziji jadidi ko‘ragoniy”ni yaratgan. bu asarda 1018 …

3 / 11

afizika, ruhiyat va axloq haqidagi qarashlari yevropa skolastikasiga ta’sir ko‘rsatgan. burhoniddin marginoniy (xii asr) – “hidoya” asari orqali islom huquqi (fiqh)ning asosiy manbalaridan birini yaratdi. tarix va geografiyaga qo‘shgan hissasi narshaxiy (x asr) – “buxoro tarixi” asari orqali o‘z davrining ijtimoiy-siyosiy hayoti haqida qimmatli manba qoldirgan. abu rayhon beruniy – “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar” hamda “hindiston” asarlarida xalqaro tarixiy va madaniy qiyosiy tahlil olib borgan. abulfazl bayhaqiy va rashididdin – markaziy osiyo xalqlari tarixi, siyosiy voqealari va shaxslar hayoti haqida muhim asarlar yozgan. adabiyot va tilshunoslik mahmud koshg‘ariy (xi asr) – “devonu lug‘otit turk” asarida turkiy tillarning ilk qomusini yaratdi. bu asar lingvistika va etnografiya sohasida bebaho manba hisoblanadi. xulosa markaziy osiyo allomalari matematika, astronomiya, tibbiyot, falsafa, adabiyot, tarix va diniy-ma’naviy sohalarda bebaho meros qoldirgan. ularning asarlari g‘arb va sharq ilmiy tafakkurini bog‘lovchi asosiy manbalar bo‘lib xizmat qilgan. xususan, xorazmiy algebra asoschisi, beruniy va farg‘oniy astronomiya rivojiga, ibn sino tibbiyotga, …

4 / 11

markaziy osiyo allomalarining dunyo sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasi - Page 4

5 / 11

markaziy osiyo allomalarining dunyo sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasi - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"markaziy osiyo allomalarining dunyo sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasi" haqida

markaziy osiyo allomalarining dunyo sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasi reja: markaziy osiyo sivilizatsiya markazi sifatida buyuk ipak yo‘lining madaniy va ilmiy almashuvdagi o‘rni tarix va tarixshunoslikdagi hissa matematika va astronomiya: muhammad al-xorazmiy algebra fanining asoschisi bo‘lib, “al-jabr” atamasini ilmga olib kirdi. uning asarlari g‘arbda ham o‘rganilib, matematikada tub burilish yasadi. ulug‘bek samarqandda astronomik rasadxona qurib, “ziji jadidi ko‘ragoniy” asarini yaratdi, bu asar yevropada kopernik davrigacha asosiy manba bo‘lib xizmat qildi. tibbiyot: abu ali ibn sino “tib qonunlari” asari bilan dunyo tibbiyotida beqiyos o‘rin egalladi. u kasalliklarning kelib chiqishi, tashxis va davolash usullarini ilmiy asoslab berdi. fizika va mexanika: abu rayhon beruniy yerning...

Bu fayl PPTX formatida 11 sahifadan iborat (319,1 KB). "markaziy osiyo allomalarining dunyo sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: markaziy osiyo allomalarining d… PPTX 11 sahifa Bepul yuklash Telegram