landshaft arxitekturasining tarixiy asoslari

DOC 91 pages 3.5 MB Free download

91 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.5 MB

File type DOC

Pages 91

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 91

mundarija kirish.............................................................................................................. 3 i-bob. landshaft arxitekturasining qisqacha tarixi. milliy bog’lar va ularga xos xususiyatlar............................................................................................. 10 1.1. dunyoning eng qadimgi bog’lari........................................................................... 10 1.2. o’rta asr eron bog’lar........................................................................................... 14 1.3. amirtemur va temuriylar davri markaziy osiyo bog’-saroylari va xiyobonlari. 17 1.4. milliy bog’larning turlari va ularga xos xususiyatlar.................................. 25 ii-bob. landshaft arxitekturasi ob’ektlarining zamonaviy tipologiyasi………………………………………………………………............... 31 2.1. zamonaviy parklar va ularning turlari (ko’p funktsiyali parklar, maxsus parklar).31 2.2. mo’’jaz bog’ o’simliklari, yo’laklar.................................................................. 37 2.3. bulvarlar, skverlar........................................................................................... 39 2.4. qo’riqxonalar, qirg’oqlar, plyajlar................................................................... 42 iii-bob. landshaft arxitekturasining nazariy asoslari........................... 46 3.1. landshaft arxitekturasining tarkibiy qismlari....................................... 46 3.2. daraxt va butalardan tuzilgan landshaft kompozitsiyalar (tasnif tizimi). 48 3.3. lianlar va gulzorlar (turlari va tuzilgan kompozitsiyalar )...................... 54 3.4. landshaft arxitekturasida relefning o’rni va yer geoplastikasi............. 59 3.5. mo’’jaz me’moriy shakllar, tashqi obodonlashtirish elementlari............ 61 iv-bob. landshaft arxitekturasi ob’ektlarini loyixalash bilan bog’liq masalalar.................................................................................................................... 66 4.1. land

2 / 91

shaft arxitektorlarining faoliyat turlari……………………........... 66 4.2. landshaftni kompozitsiyaviy rejalash (muntazam va erkin tabiatli)......... 69 4.3. loyixalashda qabul qilinadigan shartli belgilar........................................ 71 4.4. parklarni loyixalashda qilinadigan ishlar.................................................. 73 4.5. landshaft arxitekturasida suv va suv ob’ektlari kompozitsiyalari.......... 80 umumiy xulosa va takliflar..................................................................... ........... 85 foydalanilgan adabiyotlar ruyxati..................................................................... 88 kirish landshaft- o’z qonun-qoidalari bo’lgan tirik organizmdir. (http://www.landstyle.ru/) dissertatsiya mavzusining dolzarbligini aniqlash. me’morchiligimizning joylardagi rivojiga, respublikamizning yuragi – toshkentda mustaqilligimiz bosh me’mori, yurtboshimiz tashabbuslari bilan yaratilayotgan shaharsozlik, me’morchilik va landshaft arxitekturasi namunalari andoza bo’lmoqda. prezidentimiz qarorlari bilan qator allomalar va tarixiy shaharlar yubileylarini o’tkazish tadbirlari asosida toshkent, samarqand, buxoro, urganch, termiz, qarshi, shahrisabz, namangan, marg’ilon, quva shaharlari tanib bo’lmas darajada obodonlashtirildi va ko’kalamzorlashtirildi [1]. o’zbekiston respublikasi prezidenti i.a. karimovning “jaxon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, o’zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo’llari va choralari” kitobida belgilangan vazifalardan kelib chiqqan holda mazkur dissertatsiyada landshaft arxitekturasining iloji boricha tejamli iqtisodiy yechimlarini izlab topish, aholi uchun qulay va oson bo’lgan joylarga …

3 / 91

plan tuzish zarurligini ta’kidlagan edilar. bugungi kunda ushbu kontseptsiya ustida a.s. uralov boshchiligida landshaftchi me’morlarimiz ishlashmoqda [6]. “landshaft arxitekturasi” ochiq atrof muxitlar me’morchiligining ajralmas qismi bo’lib, unga xozirgi kunda ko’proq e’tibor bermog’imiz lozim. landshaft arxitekturasi termini ilk bor taxminan 100 yil oldin amerika qo’shma shtatlarida qo’llana boshlagan. lekin bu, qadim davrlarda landshaft me’morchiligi bo’lmagan degan fikrga olib kelmaydi. landshaft shaxarsozlikda qadimiy antik davrlardan boshlab qo’llanilgan. faqat landshaft sifatida emas, balki xususiy bog’lar o’z maqsadlarida, ya’ni utilitar madaniylashtirilgan, parvarish qilingan. keyinchalik, ilk bor misrda osma bog’lar, gretsiya-rimda asosan villalarni bezash, bog’dorchilik san’ati rivojlangan. borokko davriga kelib, andre lenotr tarixda bog’-parkchilik bo’yicha o’z ishining eng yaxshi ustasi deb tanildi. uning asarlariga vo-le-vikont bog’i, versal bog’ majmuasi kabilarni misol keltirishimiz mumkin [21]. osiyo mamlakatlarida esa shu paytlarda “paradiz”, “chorbog’”, “chorchaman” kabi bog’lar mavjud bo’lgan. ko’pchilik xukmdorlar o’z g’alabasidan so’ng “ramziy” bog’ yaratishgan. xullas, xar bir mamlakatda o’z muhitiga, o’simlik dunyosiga mos ravishda landshaft …

4 / 91

ya’ni, atrof muhitni, suv dunyosini, iqlimini, o’simlik va xayvonot dunyosini o’rganib, tegishli bo’lgan o’simlikmi, butami, daraxtmi, umuman shu muhitga mos bo’lgan barcha flora va faunalardan ustalik bilan foydalana bilish kerak. kerakli joylarga kerakli materiallarni ustalik bilan qo’llay bilish ham hammaning qo’lidan kelavermaydi. bizda bu yo’nalish anchagina orqada, hattoki talab darajasidan landshaft yechimi mavjud bo’lmagan joylar ham yo’q emas. bu yo’nalish bo’yicha hatto kadrlar xam yetishtirilmaydi. axir landshaftni bezash, tashkil qilish, yaratish oddiy bir nomiga bog’bon yoki malakasiz mardikorlar qo’lida qolganligi bunga ko’r-ko’rona yondashayotganimizni anglatmaydimi? so’nggi yillarda tegishli oliy ta’lim muassasalarida “landshaft arxitekturasi”, “landshaft dizayni” kabi bakalavriatura va magistratura ta’lim yo’nalishlari ochilganligi quvonarli xoldir. o’zbekiston tabiiy muhitini, iqlimini yaxshi o’rganib chiqqan xolda, bizning quruq iqlimimizga mos keluvchi, suv tanqis bo’lgan joylarimizda xam yaxshi o’sadigan o’simlik, gul, daraxt, hayvonot dunyosini, yo’qolib borayotgan tabiat ne’matlarini qayta tiklash, yaratish va amalda shaharsozlikning, boshqa dam olish zonalariga qo’llashimiz zarurdir. bizning mamlakatimiz landshaftida xam yaxshi, namunali …

5 / 91

muriylar davri me’moriy an’analari qaytadan tiklandi, amir temur va temuriylar bog’-rog’ me’morchiligidagi chorbog’, chorchaman, dekorativ yashil maydon va shakllar, suv havzalari yaratildi. “landshaft” atamasi (nemischa – “landshaft”) – tipologik tabiiy komplekslarni umumlashtiruvchi tushuncha bo’lib, u geologik zamin, relefi, iqlimi, tuproqlari, o’simlik turkumi, hayvonot dunyosi, gidrologik rejimining bir xilligi bilan ajralib turadigan va ma’lum chegaralarga ega bo’lgan yer hududini bildiradi. o’zbekistonda “zamonaviy landshaft” bilan 1960 yillardan buyon shug’ullanila boshlandi [19]. landshaft sohasida bajariladigan ishlar asosan quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi: 1) xududlar landshaftini tashkil etishning makro darajasi ushbu bosqichda amalga oshiriladigan ishlar tarkibiga: tabiat landshaftini himoya qilish va landshaftni loyihalash, tabiatan qo’riqlangan, qishloq tipidagi, qishloq xo’jaligi, sanoant, tabiiy – texnik, va texnik landshaftlar kiradi. 2) xududlar landshaftini tashkil etishning mezon darajasi. ushbu bosqichda amalga oshiriladigan ishlar: shaxar va uning atroflarini tabiiy karkas muhofazasi va landshaft loyihalash, yashil himoya chizig’i, shaharning ko’kalamzorlashtirish tizimi, tarkibida: bog’lar va xiyobonlar, skverlar, maydonlar, bulvarlar, qirg’oq bo’yi va …

Want to read more?

Download all 91 pages for free via Telegram.

Download full file

About "landshaft arxitekturasining tarixiy asoslari"

mundarija kirish.............................................................................................................. 3 i-bob. landshaft arxitekturasining qisqacha tarixi. milliy bog’lar va ularga xos xususiyatlar............................................................................................. 10 1.1. dunyoning eng qadimgi bog’lari........................................................................... 10 1.2. o’rta asr eron bog’lar........................................................................................... 14 1.3. amirtemur va temuriylar davri markaziy osiyo bog’-saroylari va xiyobonlari. 17 1.4. milliy bog’larning turlari va ularga xos xususiyatlar.................................. 25 ii-bob. landshaft arxitekturasi ob’ektlarining zamonaviy tipologi...

This file contains 91 pages in DOC format (3.5 MB). To download "landshaft arxitekturasining tarixiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: landshaft arxitekturasining tar… DOC 91 pages Free download Telegram