o‘zbekistonda narx siyosati va uning asosiy yo‘nalishlari

DOCX 35 pages 54.4 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.4 KB

File type DOCX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

1 o‘zbekistonda narx siyosati va uning asosiy yo‘nalishlari mundarija: kirish 3 i- bob. raqobatning mohiyati, shakllari va usullari 8 1.1. monopoliyalarning iqtisodiy asosi va ularning turlari 8 1.2. o’zbekistonda raqobatchilik muhitining vujudga kelishi va monopoliyaga qarshi qonunchilik 13 ii- bob. narxning mazmuni, vazifalari va turlari 21 2.1. narx siyosati va uning o’zbekistonda amalga oshirilishi xususiyatlari 21 xulosa 31 foydalanilgan adabiyotlar 32 kirish raqobat – bozor sub‘ektlari iqtisodiy manfaatlarining to’qnashuvidan iborat bo’lib, ular o’rtasidagi yuqori foyda va ko’proq naflilikka ega bo’lish uchun kurashni anglatadi. raqobatning mazmuni, uning vazifalarini ko’rib chiqish orqali yanada kengroq namoyon bo’ladi. hozirgi bozor iqtisodiyotida raqobatning quyidagi asosiy vazifalarini ajratib ko’rsatish mumkin: 1. tartibga solish vazifasi; 2. resurslarni joylashtirish vazifasi; 3. innovatsion vazifa; 4. moslashtirish vazifasi; 5. taqsimlash vazifasi; 6. nazorat qilish vazifasi. raqobat ishtirokchilari quyidagi sub‘ektlardan iborat bo’ladi: 1. ishlab chiqaruvchi va sotuvchilar o’rtasida; 2. iste‘molchi va xaridorlar o’rtasidа. ularning asosiy maqsadlari ko’proq foyda olish va ko’proq …

2 / 35

iste‘molchilar o’rtasida taqsimlanishiga bevosita va bilvosita ta‘sir o’tkazadi. raqobatning nazorat qilish vazifasi bozordagi ba‘zi ishtirokchilarning boshqa bir ishtirokchilar ustidan monopolistik hukmronlik o’rnatishiga yo’l qo’ymaslikka yo’naltiriladi. raqobatning to’rtta shakli mavjud: 1. erkin raqobat; 2. monopolistik raqobat; 3. monopoliya; 4. oligopoliyadir. erkin raqobat sharoitida bir xil mahsulot ishlab chiqaruvchi tarmoqda juda ko’p sonli korxonalar mavjud bo’ladi. korxonalar mahsulot narxi ustidan sezilarsiz nazoratni amalga oshiradi, chunki korxonalar soni ko’p bo’lganligi sababli umumiy ishlab chiqarish hajmi unga katta bo’lmaydi. sof monopoliyada tarmoq bitta firmadan iborat bo’lishi sabali, u mavjud mahsulot (xizmat)ning yagona ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi va yakka hukmronlik shakllanadi. monopolistik raqobat o’z ichiga ham monopoliya, ham raqobat unsurlarini oladi. tarmoqdagi bir turdagi mahsulotning unlab ishlab chiqaruvchilari bir- birlari bilan qulay narx hamda ishlab chiqarish hajmiga erishish borasida raqobatlashadilar. oligopoliya tarmoqda u qadar ko’p bo’lmagan korxonalarning mavjud bo’lishi va hukmronlik qilishidir. qaysi tovarlar va xizmatlar bozorida nisbatan ham sonli ishlab chiqaruvchilar hukmronlik qilsa, shu tarmoq …

3 / 35

dagi raqobat ishlab chiqarish va sotishning qo’layroq sharoitiga ega bo’lish, qo’shimcha foyda olish uchun bir tarmoq korxonalari o’rtasida boradi. korxonalarning (tarmoqlar ichida) har bir tarmoqda texnika bilan ta‘minlash darajasi va mehnat unumdorligi darajasi turlicha bo’lganligi sababli, shu korxonalarda ishlab chiqarilgan tovarlarning individual (alohida) qiymati bir hil bo’lmaydi. tarmoq ichidagi raqobat tovarlarning ijtimoiy qiymatini, boshqacha aytganda, bozor qiymatini aniqlaydi va belgilaydi. bu qiymat, odatda, o’rtacha sharoitda ishlab chiqarilgan va muayyan tarmoq tovarlarining anchagina qismini tashkil etadigan tovarlarning qiymatiga mos keladi. tarmoqlar ichidagi raqobat natijasida texnikaviy darajasi va mehnat unumdorligi yuqori bo’lgan korxonalar qo’shimcha foyda oladilar va aksincha, texnika jihatdan nochor korxonalar esa, o’zlarida ishlab chiqarilgan tovar qiymatining bir qismini yo’qotadilar va zarar ko’radilar. tarmoqlararo raqobat turli tarmoqlar korxonalari o’rtasida eng yuqori foyda normasi olish uchun olib boriladigan kurashdan iborat. masalan, sanoat, qishloq xo’jaligi va qurilish sohalarida raqobatda qaysi tarmoqda foyda ko’p bo’lsa, kapital shu tarmoqda ko’chiriladi, keyin esa boshqasiga qaytadi, chunki …

4 / 35

ayrim hollarda tannarxidan ham past bo’lgan narxlarda sotadi. narxsiz raqobat shu bilan tavsiflanadiki, bunda raqobat kurashning asosiy omili tovarlarning narxi emas, balki uning sifati, servis xizmat ko’rsatish, ishlab chiqaruvchi firmaning obru-e‘tibori hisoblanadi. narxsiz raqobat usullari ichida marketing muhim ahamiyatga ega bo’lib, u mahsulot ishlab chiqarish va sotish jarayonini talabga moslashtiruvchi tadbirlar tizimidan iborat. monopoliyalarning iqtisodiy asosi va ularning turlari “monopoliya” atamasining kelib chiqishi bozorga oid tushunchalardan (ya‘ni, grekcha “monos” – yagona, bitta, va “poleo” - sotaman) tarkib topadi, biroq uning iqtisodiy asoslari aslida ishlab chiqarishga borib taqoladi. monopoliya – монопол yuqori narxlarni o’rnatish hamda monopol yuqori foyda olish maqsadida tarmoqlar, bozorlar va yaxlit makroiqtisodiyot ustidan hukmronlikni amalga oshiruvchi yirik korxonalar (firma, korporatsiyalar)ning birlashmalari bo’lib, monopoliyalarning vujudga kelishining moddiy asosi ishlab chiqarishning to’planishi hisoblanadi. ishlab chiqarishning to’planishi ishlab chiqarish vositalari, ishchi kuchi hamda mahsulot ishlab chiqarish hajmining yirik korxonalarda to’planishini namoyon etadi. asosiy sabab – olinayotgan foyda hajmining ko’payishi hisoblanadi, foydaning …

5 / 35

amrab olish darajasiga ko’ra: a) sof monopoliya; b) oligopoliya; v) monopoliya. sof monopoliya – tarmoqdagi yagona ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi yakka hukmronlik holati hisoblanadi. masalan, o’zbekistonda sof monopoliyalar sifatida “o’zbekiston havo yo’llari” dak, “o’zbekiston temir yo’llari”dak, toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi shular jumlasidandir. oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narxi va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holati hisoblanadi. oligopolist–ishlab chiqaruvchilarga o’zbekistonda tsement (asosan, bekobod, kuvasay, ohangaron, navoiy shaharlarida joylashgan), ko’mir (angren shahri, surxondaryo viloyatining sariosiyo (shargun) va boysun (to’la) tumanlarida joylashgan) ishlab chiqarishni misol keltirish mumkin. monopoliya – tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni juda ko’p bo’lib, ular tovar yoki xizmatlarining yagona iste‘molchisi yoki xaridori mavjud bo’lgan sharoitdagi yakka hukmronlik holati hisoblanadi. bunga “o’zdeuavto” korxonasi yaqqol misol bo’la oladi. 2. monopoliyaning vujudga kelishi sababi va tavsifiga ko’ra: a) tabiiy monopoliya; b) legal monopoliya; v) sun‘iy monopoliya. tabiiy monopoliya – korxonaning …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonda narx siyosati va uning asosiy yo‘nalishlari"

1 o‘zbekistonda narx siyosati va uning asosiy yo‘nalishlari mundarija: kirish 3 i- bob. raqobatning mohiyati, shakllari va usullari 8 1.1. monopoliyalarning iqtisodiy asosi va ularning turlari 8 1.2. o’zbekistonda raqobatchilik muhitining vujudga kelishi va monopoliyaga qarshi qonunchilik 13 ii- bob. narxning mazmuni, vazifalari va turlari 21 2.1. narx siyosati va uning o’zbekistonda amalga oshirilishi xususiyatlari 21 xulosa 31 foydalanilgan adabiyotlar 32 kirish raqobat – bozor sub‘ektlari iqtisodiy manfaatlarining to’qnashuvidan iborat bo’lib, ular o’rtasidagi yuqori foyda va ko’proq naflilikka ega bo’lish uchun kurashni anglatadi. raqobatning mazmuni, uning vazifalarini ko’rib chiqish orqali yanada kengroq namoyon bo’ladi. hozirgi bozor iqtisodiyotida raqobatning quyidagi asosiy vazifa...

This file contains 35 pages in DOCX format (54.4 KB). To download "o‘zbekistonda narx siyosati va uning asosiy yo‘nalishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonda narx siyosati va … DOCX 35 pages Free download Telegram