biriktiruvchi to‘qima bilan bog‘liq bo‘lgan kasalliklar (kollagenozlar)

PDF 9 pages 929.3 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 929.3 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

dokument1 11 – tema s.m.🫠 biriktiruvchi to‘qima bilan bog‘liq bo‘lgan kasalliklar (kollagenozlar) organizmdagi immunologik gomeostazning buzilishi oqibatida biriktiruvchi to‘qima elementlari va qon tomirlar sistemalari zararlanadi. biriktiruvchi to‘qimadagi patologik o‘zgarishlar kollagenozlar termini bilan yuritilgan. hozir bu o‘rinda revmatik kasalliklar termini qo‘llaniladigan bo‘ldi. bu guruhga revmatizm, revmatoid artrit, bexterev kasalligi, sistemali qizil yuguruk, sistemali sklerodermiya, tugunli periartrit va dermatomiozitlar kiradi. bu kasalliklar asosan biriktiruvchi to‘qimada avj oladigan dezorganizatsiya jarayoni, shuningdek, patalogoanatomik jihatdan mukoidli shish, fibrinoid o‘zgarishlar, hujayralarning yallig‘lanishi va skleroz bilan ifodalanadi. lekin bu guruhga kiruvchi har bir kasallik qaysi a‘zo va sistemani zararlashiga qarab o‘zining klinik-morfologik xususiyatiga ega. sklerodermiya (sclerodermia) s k l e r o d e r m i ya kasalligi ham biriktiruvchi to‘qimalar faoliyatining buzilishidan kelib chiqadigan kasalliklar qatoriga kiradi. etiologiyasi va patogenezi aniqlanmagan bo‘lib, olimlar har xil fikr yuritadilar: infeksiya natijasida, neyroendokrin buzilishlar, allergiya va immunitetning pasayishi, shuningdek, sovqotish va boshqalardan (32-rasm). 32- rasm sklerodermiya patologik jarayon …

2 / 9

hujayralar va ularni biriktirib (yopishtirib) turuvchi hujayralararo moddalar, qon tomirlar hamda nerv tolalari zararlanadi. qon zardobida antinukler dnk va rnk ga qarshi autoantitelolar va disproteinemiya (asosan gipergammaglobulinemiya), t-limfotsit va v-limfotsitlar sonida o‘zgarishlar kuzatiladi. shunday qilib, sklerodermiyaning kelib chiqishida endokrin o‘zgarishlar: gipofiz-buyrak usti bezlari faoliyatining pasayishi, qalqonsimon hamda jinsiy bezlar disfunksiyasi (asabiy holat, shikastlanish, genetik omillar) patogenetik ahamiyatga ega. sklerodermiyaning ch e k l a n g a n (pilakli), d i f f u z (sistemali, tizimli) va a r a l a sh turlari bor. cheklangan sklerodermiyada sirti tekis va aniq cheklangan yaltiroq, qattiq konsistentsiyali pilakchalar paydo bo‘lib, ular- ning kattaligi tangaday yoki qo‘l kaftiday keladi. pilakchalar rangi sariq kulrang bo‘lib, teri sathidan biroz ko‘tarilib yoki pastroq turadi. pilakchalar atrofi och binafsha hoshiya bilan chegaralangan bo‘ladi. kasallik o‘choqlari asosan yuz, qo‘l va oyoqlarda uchraydi. kasallik 3 bosqichda kechadi: 1-shish davri, 2-qattiqlashish davri, 3-atrofiya davri. dastlab terida qizg‘ish pilakchalar vujudga …

3 / 9

lanadi, erkaklarga nisbatan ayollarda ko‘proq uchraydi. kasallik dastlab yuz va qo‘l barmoqlarida, keyinchalik esa ko‘krak va oyoq terisida uchraydi; shu joylarda shish paydo bo‘ladi, u kattalashib, qattiqlashadi. kasallik zo‘rayganida teri taranglashib, teri osti to‘qimalariga yopishib boradi va teri sarg‘imtir tusga kiradi. terining ba’zi joylarida qon tomirlarning kengayishi (teleangioektaziya) yoki terining oqarishi (disxromiya) kuza- tiladi. terining tarang tortilishi hisobiga yuz terisi va muskuli qimirlamay, xuddi yuz niqobga o‘xshab qoladi. agar kasallik o‘chog‘i burunda bo‘lsa, u qush tumshug‘iga o‘xshab qoladi, og‘iz teshigi torayadi, limfa tugunlari kattalashadi. kasallik boshlanishida bemorning asabi buziladi, teri sezuvchanligi kamayadi, uyqusizlik, harorat ko‘tarilishi, darmonsizlik, bosh, muskul va bo‘g‘imlar og‘rig‘i, dispeptik holatlar kuzatiladi. ba’zan teri osti kletchatkasida qattiq tugunchalar paydo bo‘lishi va ular tez orada yaraga aylanishi mumkin (tiberj- veyssenbax sindromi). agar kasallik qo‘l va oyoq panjalarida uchrasa, ular ingichkalashib, harakati qiyinlashadi, muskul, pay va tirnoqlar atrofiyaga uchraydi. qo‘l panjasi muskullari atrofiyasi va bukuvchi muskullar tonusining oshishi hisobiga qo‘llar …

4 / 9

lar toshmay faqat ichki a‘zolar zararlanishi bilan ham kechishi mumkin. immunoflyuorestsentsiya uslubi bilan bemor qon zardobida antisitoplazmatik va antiyadro omillar aniqlanadi. g i s t o p a t o l o g i ya s i. kollagen tolalar sintezining kuchayishi, gipertrofiya, fibrinoidli degeneratsiya, gomogenizatsiya holatlari kuzatiladi. qon tomirlari atrofida limfotsitlardan iborat infiltrat, qon tomiri devorining fibrozli qalinlashuvi, muskul tolalari gomogenizatsiyasi va atrofiyasi aniqlanadi. d a v o s i. davolash kasallikning kechishiga qarab olib boriladi. gialuronidaza preparatlari (lidaza, «steklovidnoe telo») qo‘llaniladi. lidaza katta yoshdagi bemorlarga 64-128 br, bolalarga 16-32 brdan muskul orasiga yoki elektroforez, ultratovush yordamida kasallik o‘choqlariga yuboriladi. lidaza bilan bir qatorda qon tomirlarini kengaytiruvchi dorilar no- shpa, nikoshpan, andekolin) ham buyuriladi. kasallikni davolashda antibiotiklar va vitaminlarning ahamiyati katta, ayniqsa, ye, b15, a, s vitaminlari yaxshi yordam beradi. plakvenil, delagil va boshqa bezgakka qarshi dorilar tavsiya etiladi. fizioterapevtik davo usullaridan (ultratovush, bernar toki, diatermiya, shuningdek, lidaza, ixtiol, kaliy …

5 / 9

alib turadi. kasallik belgilari polimorf kechadi va aynan terining quyosh tegadigan ochiq joylarida avj oladi. kasallikni dastlab 1827-yilda p.royer «flux sebace» nomi bilan ta’riflab bergan. oradan yigirma to‘rt yil o‘tgandan (1851- yil) so‘ng a.cazqenave ushbu kasallikni chuqurroq o‘rganib, «qizil yuguruk» nomini bergan. keyinchalik kasallik juda ko‘p olimlar tomonidan har qanaqa boshqa nomlar («eritematoz», «chandiqlanuvchi eritematoz») bilan atalmasin, a.cazqenave bergan «qizil yuguruk» atamasi tibbiyot olimlari orasida muhr- lanib qoldi. qizil yuguruk barcha dermatozlarning 1,4-1,8% ni tashkil qiladi. etiologiyasi va patogenezi.zamonaviy tushunchalarga qaraganda, qizil yugurukning patogenezi o‘ta murakkab jarayonni, jumladan, immun, irsiy, metabolitik, ney- roendokrin va ekzogen omillarni o‘z ichiga oladi. kasallikka undaydigan v-hujayrali aktivatorlar infeksion xarakterli bo‘lishi mumkin, ayniqsa, virusemiya davrida lim- fatsitar antigenlar va nuklear antigenlarning ahamiyati bor. undan tashqari ekzogen aktivatorlar – quyosh nuri ta’siri, uf- nurlanish, endogen – turli xil dorilarni iste’mol qilgandan so‘ng (medikamentoz) paydo bo‘ladi. ayrim olimlar kasallikning virus etiologiyali ekanligini inkor qilishadi va kasallikning yuzaga …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biriktiruvchi to‘qima bilan bog‘liq bo‘lgan kasalliklar (kollagenozlar)"

dokument1 11 – tema s.m.🫠 biriktiruvchi to‘qima bilan bog‘liq bo‘lgan kasalliklar (kollagenozlar) organizmdagi immunologik gomeostazning buzilishi oqibatida biriktiruvchi to‘qima elementlari va qon tomirlar sistemalari zararlanadi. biriktiruvchi to‘qimadagi patologik o‘zgarishlar kollagenozlar termini bilan yuritilgan. hozir bu o‘rinda revmatik kasalliklar termini qo‘llaniladigan bo‘ldi. bu guruhga revmatizm, revmatoid artrit, bexterev kasalligi, sistemali qizil yuguruk, sistemali sklerodermiya, tugunli periartrit va dermatomiozitlar kiradi. bu kasalliklar asosan biriktiruvchi to‘qimada avj oladigan dezorganizatsiya jarayoni, shuningdek, patalogoanatomik jihatdan mukoidli shish, fibrinoid o‘zgarishlar, hujayralarning yallig‘lanishi va skleroz bilan ifodalanadi. lekin bu guruhga kiruvchi ha...

This file contains 9 pages in PDF format (929.3 KB). To download "biriktiruvchi to‘qima bilan bog‘liq bo‘lgan kasalliklar (kollagenozlar)", click the Telegram button on the left.

Tags: biriktiruvchi to‘qima bilan bog… PDF 9 pages Free download Telegram