ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari

PPTX 18 pages 125.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 125.0 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

valeologiya kecha, bugun, ertaga vchera, segodnya, zavtra 4. ma’ruza. ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari. reja: 1. organizmdagi fiziologik jarayonlarning neyroendokrin sistema orqali boshqarilishi. 2. ichki sekretsiya bezlari haqida tushuncha va ularining joylashuvi. 3. garmonlar, ularning organizmdagi vazifasi. 4. organizmning gumoral boshqaruvida garmonlarning tutgan o’rni. 5. garmon va stress. 6. garmonlar va jinsiy yetilish. 7. ichki sekretsiya bezlarining yoshga oid xususiyatlari. organizmdagi fiziologik jarayonlarning neyroendokrin sistema orqali boshqarilishi. organizmning hayot-faoliyati davomida hayot uchun muhim funksiyalar yuzaga chiqib, o‘zgaruvchan muhit sharoitlariga moslashib borishni ta’minlovchi ko‘pdan ko‘p fiziologik jarayonlar bir yo’la bo’lib turadi. bu protsesslar juda ham uyg‘unlashgan, bu hol organizm holatining nisbatan doimiy bo’lishini, organlari bilan sistemalarining faohyati maqsadga muvofiq ravishda o‘tib turishini va uning yashash muhitiga moslashib olishini ta’minlab beradi. barcha funksiyalarning bu qadar bekamu- ko‘st uyg’unlashishiga sabab shuki, tirik organizm o‘z-o‘zini idora etib boradigan sistemadir. o‘z-o‘zini idora etish harakatning biologik shakli, ya’ni hayotning mohiyatini tashkil etadi. o‘z-o‘zini idora etuvchi sistemada …

2 / 18

faoliyati uchun ichki muhitning asosiy ko'rsatkichlari doimo ma’lum bir darajada o‘zgarmasdan turishi zarur. bu jarayonga gomeostaz deyiladi. o‘z-o‘zini idora etadigan har qanday sistemada organizm uchun foydali bo‘lgan moslovchi sistema markaziy o‘rinda turadi. p.k. anoxin tomonidan tasvirlangan funksional sistema o‘z-o‘zini boshqarish apparatidir. organizmda funksiyalar ikkita asosiy mexanizmlar: gumoral va nerv mexanizmlari bilan idora etiladi (regulyatsiya qilinadi). idora etishning gumoral (humor-suyuqlik) mexanizmi filogenetik jihatdan ancha qadimgi hisoblanadi va yuqori darajali mavjudotlarda ham katta ahamiyatga ega bo‘lsada, lekin unchalik mukammal emas. gumoral regulyatsiya organizm suyuqliklari qon, limfa va to ‘qima suyuqliklarida aylanib yuradigan kimyoviy moddalar ishtirokida yuzaga chiqadi. organizmga ovqat bilan birga kiradigan ba’zi birikmalar (vitaminlar va boshqalar), moddalar almashinuvi protsessida hujayralarda hosil bo‘ladigan kimyoviy mahsulotlar (masalan, nafas markaziga qo'zgatuvchi ta’sir ko‘rsatadigan korbonat angidrid), to‘qimalarda bo‘ladigan fiziologik faol moddalar va o‘ziga xos, ya’ni spetsifik moddalar ichki sekretsiya gormonlari ham kimyoviy regulyatorlar bo‘hshi mumkin. mana shu kimyoviy moddalar to‘qima suyuqligiga, keyin qonga o‘tadi va …

3 / 18

olamining evolyutsion taraqqiyoti mahsuli bo‘lib, dastavval qurtlarda, yumshoq tanlilarda asta-sekin rivojlangan va takomillashgan. umurtqali hayvonlarda, asosan insonlarda esa ichki sekretsiya bezlari yuksak darajada taraqqiy etgan. ichki sekretsiya haqidagi tushuncha birinchi marta fiziologiyaga klod bernar tomonidan kiritilgan. klod bernar 1855-yilda maxsus tekshiruv o‘tkazib, jigarning ovqat hazm qihsh organlariga o‘t suyuqligi va qonga glikogen chiqarishini aniqlagan. ma’lumki organizmdagi mavjud bezlar spesifik moddalar-sekretlar ishlab chiqaradi. sekretlar oqish yo’llari orqali gavdaning bo’shliqlariga (og’iz bo’shlig’i, me’daga, ichaklarga) yoki tashqi muhitga ajratiladi. bunday holda tashqi sekresiya haqida ham gap yuritishga to’g’ri keladi: tashqi sekretsiya bezlari; so’lak, me’da, yog’, ter bezlari – tashqi sekretsiya bezlariga kiradi. lekin organizmda yana shunday bezlar borki, qaysiki ularning alohida chiqaruv yo’llari bo’lmay, balki ajratgan sekretlarini to’g’ridan-to’g’ri qonga ajratadi. bunday bezlar ichki sekretsiya bezlari yoki endokrin bezlari deb yuritiladi va bu so’z grekcha endon – ichki, krinin ajratadi degan ma’noni beradi. endokrin bezlariga gipofiz, epifiz, qalqonsimon bez yoki qalqonsimon bezoldi bezchalari, me’daosti …

4 / 18

gan qurilish materiallarini olib keladi va undan kimyoviy jihatdan faol sekretlarni olib ketadi. endokrin bezlarga juda katta tarmoqlangan asab tolalari keladi va ularning faoliyati doimiy ravishda asab tizimi bilan nazorat qilinadi.ichki sekretsiya bezlari funksional jihatdan bir-biri bilan uzviy bog’langan va bitta bezning jarohatlanishi boshqa bir bezning faoliyatini buzilishini chaqiradi. shunday qilib, organizmda tashqi sekretsiyadan boshqa ichki sekretsiya jarayonlari ham borligini isbot etgan va o‘z sekretlarini organizm ichiga chiqarib beradigan bezlarni ichki sekretsiya bezlari deb atagan. endokrin bezlar joylashgan o‘rniga ko‘ra 4 ta guruhga bo‘linadi. 1. epifiz va gipofiz bezi; 2. bo‘yin va ko‘krak qafas bezlari: qalqonsimon bez, qalqon oldi bezi, ayrisimon bez; 3. qorin bo‘shlig‘i bezlari: me’da osti bezi va buyrak usti bezi kiradi. 4. chanoq bezlari: jinsiy bezlar kiradi. bu so‘z grekcha endo - ichki va krino - ajratish, chiqarish so‘zlaridan olingan. ichki sekretsiya bezlarining chiqarish yo‘llari bo‘lmaydi. ichki sekretsiya bezlarining funksiyasi vegetativ nerv sistemasining faoliyatiga bog‘liq bo‘lib, bosh …

5 / 18

miy ravishda qonga ajralib turishi kerak. faqat ana shunday holda qondagi gormonlar konsentrasiyasini doimiy holda saqlab turish mumkin. gormonlar nisbatan turga xos spesifiklik xususiyatiga ega, bu esa muhim ahamiyatga ega, chunki odam organizmidagi u yoki bu gormonni yetishmasligini hayvonlarni shunga mos bezlaridan olinadigan gormonal preparatlarni kiritish yo’li bilan kompensatsiya qilish imkonini beradi. hozirgi vaqtda ko’plab gormonlarni faqatgina ajratibgina qolmay, balki ulardan ayrimlarini sintetik yo’l bilan olish imkoni ham yaratildi. ular o’zlarining kimyoviy tuzilishi bo’yicha polipeptidlarga kiradi (insulin va gipofizning ko’pgina gormonlari). qalqonsimon bezning gormonlari - tiroksin va triyodtreonin hamda buyrak usti bezining mag’iz qavatidan ishlab chiqiladigan adrenalin va noradrenalin gormonlari aminokislotalarning hosilalari hisoblanadi. buyrak usti bez po’stloq qismining va jinsiy bezlarning gormonlari tabiati bo’yicha steroidlar hisoblanadi. gormonlarning ahamiyati. gormonlar moddalar almashinuviga ta’sir qiladi, hujayralar faoliyatini boshqaradi, hujayralar membranasi orqali moddalar almashinuvi mahsulotlarini o’tishini ta’minlaydi. gormonlar nafas olishga, qon aylanishiga, ovqat hazmiga, ta’sir ko’rsatadi, ko’payish funksiyasi ham gormonlar ajralishi bilan bog’langan. …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari"

valeologiya kecha, bugun, ertaga vchera, segodnya, zavtra 4. ma’ruza. ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari. reja: 1. organizmdagi fiziologik jarayonlarning neyroendokrin sistema orqali boshqarilishi. 2. ichki sekretsiya bezlari haqida tushuncha va ularining joylashuvi. 3. garmonlar, ularning organizmdagi vazifasi. 4. organizmning gumoral boshqaruvida garmonlarning tutgan o’rni. 5. garmon va stress. 6. garmonlar va jinsiy yetilish. 7. ichki sekretsiya bezlarining yoshga oid xususiyatlari. organizmdagi fiziologik jarayonlarning neyroendokrin sistema orqali boshqarilishi. organizmning hayot-faoliyati davomida hayot uchun muhim funksiyalar yuzaga chiqib, o‘zgaruvchan muhit sharoitlariga moslashib borishni ta’minlovchi ko‘pdan ko‘p fiziologik jarayonlar bir yo’la bo’lib turadi. bu pr...

This file contains 18 pages in PPTX format (125.0 KB). To download "ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki sekretsiya bezlarining yo… PPTX 18 pages Free download Telegram