yer yuzasining relefi

PDF 9 стр. 246,6 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 246,6 КБ

Тип файла PDF

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

mashg‘ulot turi: amaliy mashg‘ulot mavzu: yer yuzasining relefi. mavzu rejasi: 1.yer yuzasining relefi 2.relefni hosil qiluvchi asosiy omillar. relyef (frans, relief, lot. relevo — koʻtaraman) (geografiyada) — yer yuzasi, okean va dengiz tubidagi tashqi koʻrinishi, oʻlchamlari, kelib chiqishi, yoshi va rivojlanish tarixiga koʻra turlituman notekisliklar: togʻ, tekislik, payettekislik, adir, yassitogʻ, tepalik, qir, vodiy, botiq, soylik, jarlar va boshqa pastbalandliklar majmui. r. kattaligiga koʻra quyidagi toifalarga ajratiladi: megarelyef (materik doʻngliklari, okeanlar tubi), shuningdek, bir qadar kichikroq boʻlgan shakllar (togʻ sistemalari, tekisliklar); makrorelyef (togʻ tizmalari, togʻlar oraligʻidagi botiqlar, qirlar, pasttekisliklar); mezorelyef (jarliklar, suv osti kanʼonlari, tepaliklar); mikrorelyef (karst chuqurliklari, jarlar, doʻng tepa, dasht tepaliklari va boshqalar); n a n o relyef (juda kichik chuqurchalar, doʻngchalar va boshqalar). bu boʻlinish shartli ravishda ajratilgan. muhim orografik birliklarni tavsiflovchi r.ning tashqi yoki morfografik belgilari, shuningdek, uning miqdoriy xususiyatlari r.ni kompleks baholash uchun har doim ham ishonchli asos boʻla olmaydi, chunki bir xil tashqi koʻrinishga ega …

2 / 9

a keltiradi, yirik masshtabli r.larni yemiradi, pasaytiradi, mayda shakllarga boʻlib yuboradi, pastqam joylarni nurash mahsulotlari bilan toʻldiradi. endogen kuchlar natijasida yuzaga kelgan r. shakllari morfostrukturalar tarkibiga kiritiladi. ularda yer poʻstining geologik https://uz.wikipedia.org/wiki/geografiya https://uz.wikipedia.org/wiki/yer https://uz.wikipedia.org/wiki/okean https://uz.wikipedia.org/wiki/dengiz https://uz.wikipedia.org/wiki/tog%ca%bblar https://uz.wikipedia.org/wiki/tekislik_(maydon) https://uz.wikipedia.org/wiki/pasttekisliklar https://uz.wikipedia.org/wiki/adirlar https://uz.wikipedia.org/wiki/yassitog%ca%bblik https://uz.wikipedia.org/wiki/qir https://uz.wikipedia.org/wiki/vodiy https://uz.wikipedia.org/wiki/botiq https://uz.wikipedia.org/wiki/soylik https://uz.wikipedia.org/wiki/jar_(chuqurlik) https://uz.wikipedia.org/wiki/materiklar https://uz.wikipedia.org/wiki/suv_osti_vodiylari https://uz.wikipedia.org/wiki/karst https://uz.wikipedia.org/wiki/dasht https://uz.wikipedia.org/wiki/jarayon https://uz.wikipedia.org/wiki/yer_po%ca%bbsti https://uz.wikipedia.org/wiki/tektonik_harakatlar https://uz.wikipedia.org/wiki/oqar_ko%ca%bbl https://uz.wikipedia.org/wiki/to%ca%bblqinlar https://uz.wikipedia.org/wiki/shamol strukturasi (tuzilishi) aniq ifodalanadi. r.dagi katlamlar gorizontal yotgan platformali geologik strukturalarga tekislik xududlar, burmali strukturalarga togʻli oʻlkalar toʻgʻri keladi. r.ning nisbatan mayda, asosan, ekzogen jarayonlar taʼsirida vujudga kelgan shakllari (dare vodiylari, jarliklar, barxanlar, qator tepalar va boshqalar) morfoskulipuralar sifatida ajratiladi. r.ning kelib chiqishi va shakllanishini geomorfologiya fani oʻrganadi. r.ni oʻrganish natijalaridan bir qator masalalar: melioratsiya, muhandisliktexnik izlanishlar, foydali qazilmalarni qidirish va h.k.da foydalaniladi. quruklik va okeanlar tubi r. saqida yer maqolasiga. eomorfologiya (geo..., yun. morphe — shakl va ...logiya) — yer yuzasining relyefi haqidagi

3 / 9

fan. g. quruqlik hamda okean va dengizlar tubining tashqi qiyofasini, kelib chiqishi, yoshi tari-xiy taraqqiyoti, hozirgi dinamikasi va tarqalishi qonuniyatlarini oʻrganadi. hoz. geologik davrdagi relyefni g. yer yuzasining oʻtmishdagi taraqqiyotining yakuni sifatida oʻrganadi. yer yuzasi bir tomondan yer poʻstini va ikkinchi tomondan gidrosfera hamda atmosferani bir-biridan ajratib turadigan chegaradir. yer yuzasiga bir vaqtning oʻzida relyefni paydo qiluvchi endogen jarayonlar va ekzogen jarayonlar taʼsir etadi. ogʻirlik kuchining bevosita taʼsiri ostida sodir boʻladigan gravitatsiya jarayonlari ham relyef hosil qilish ahamiyatiga egadir. yer—quyosh—oy sistemasining oʻzaro tortishish kuchi ham yer relyefi ga katta taʼsir koʻrsatadi (dengiz va okean suvlarining , yer poʻstining koʻtarilib-pasayib turishi). kishilik jamiyatining faoliyati yer relyefining oʻzgarishida katta omil hisoblanadi. g.ning asosiy prinsiplaridan biri shuki, relyef geografik komponentlardan biri sifatida boshqa komponentlar va geografik sharoit bilan bevosita bogʻliq holda oʻrganiladi. relʼyefga boshqa omillar taʼsir etibgina qolmay, relyefning oʻzi ham ularga taʼsir koʻrsatadi va ular orkali oʻziga ham taʼsir etadi. litosfera, atmosfera, …

4 / 9

, gaz holatidagi qobiqlari bilan oʻzaro munosabatini oʻrganish uchun kerak. g. bir qancha tarmoqlarga boʻlinadi; u mumiy g.—relyefning shakllanishi haqidagi juda keng masalalarni oʻrganadi;xususiy g.— relyefni bir yoki bir necha alohida geomorfologik koʻrsatkichlar boʻyicha tadqiq etadi; regional g. — yer yuzasi alohida hududiy qismlarining konkret relyefini oʻrganadi; yer relyefining regional jihatdan muhim xususiyatlari sayyoraviy g. tomonidan oʻrganiladi. g.ning alohida tarmogʻi — paleogeomorfologiya oʻtmish geologik davrlarning (koʻpincha koʻmilib yotgan) relyefini oʻrganadi va uzok, geologik davrlarda yer yuzasining qanday boʻlganini aniqlaydi. xoʻjalikka tegishli masalalarni hal qilishda ishlatiladigan geomorfologik tadqiqotlar yakunlarining nazariy asoslari amaliy g. tomonidan ishlab chiqiladi. umumiy g. bir qancha boʻlimlarni oʻz ichiga oladi. ulardan eng yiriklari: materiklarning yer yuzasi relyefini oʻrganadigan quruqli k g.si va dengiz hamda okean tubi relyefini oʻrganadigan dengiz g.si. koʻpgina nazariy masalalar matematik tadqiqotlar metodi yordamida hal qilinadi. g.ning asosiy ish metodi dala ekspeditsiyalari tadqiqotlari, geomorfologik sʼyomka yordamida maxsus geomorfologik haritalar tuzishdan iboratdir. ekspeditsion tadqiqotlar bilan …

5 / 9

tadqiqotlarga asos boʻlib xizmat qiladi. g. mustaqil fan sifatida 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida shakllandi. chet el olimlaridan birinchilardan boʻlib g.ning nazariy, metodologik va amaliy asoslarini u. m.deyvis (amerika g. maktabining yetakchisi) bilan v. penk (yevropa g. maktabining yetakchisi) yaratdi. ular relyef taraqqiyotining asosiy yoʻnalishlarini organizmlar tadrijiylik nazariyasiga tatbiqan ilmiy jihatdan tavsifladi. natijada g. yer haqidagi fanlar orasidan mustahkam oʻrin oldi. rossiyada g.ga p. a. kropotkin, v. v. dokuchayev, i. v. mushketov, i. s. shchukin, ya. s. edelshteyn, k. k. markov va b. asos soldi. turkiston hududlarini geomorfologik oʻrganishda va g.ning nazariy konsepsiyalarini ishlab chiqishda 20-asrning oʻrtalari va 2- yarmida birmuncha yutuqlarga erishildi. bu davrda geomorfolog olimlar geomorfologik sathlar, geotektura, yerning morfostrukturasi va morfoskulpturasi, morfologik komplekslar, geomorfologik sikllar haqida ilmiy fikrlarni rivojlantirdilar. yer poʻsti va mantiyasining tarkibi haqidagi yangi maʼlumotlar asosida yer relyefi va dunyo okeani tubi relyefining kelib chiqishi va rivojlanishi haqida yangi konsepsiyalar yaratilmoqda. relyefni tasniflash, flyuvial, karst, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yer yuzasining relefi"

mashg‘ulot turi: amaliy mashg‘ulot mavzu: yer yuzasining relefi. mavzu rejasi: 1.yer yuzasining relefi 2.relefni hosil qiluvchi asosiy omillar. relyef (frans, relief, lot. relevo — koʻtaraman) (geografiyada) — yer yuzasi, okean va dengiz tubidagi tashqi koʻrinishi, oʻlchamlari, kelib chiqishi, yoshi va rivojlanish tarixiga koʻra turlituman notekisliklar: togʻ, tekislik, payettekislik, adir, yassitogʻ, tepalik, qir, vodiy, botiq, soylik, jarlar va boshqa pastbalandliklar majmui. r. kattaligiga koʻra quyidagi toifalarga ajratiladi: megarelyef (materik doʻngliklari, okeanlar tubi), shuningdek, bir qadar kichikroq boʻlgan shakllar (togʻ sistemalari, tekisliklar); makrorelyef (togʻ tizmalari, togʻlar oraligʻidagi botiqlar, qirlar, pasttekisliklar); mezorelyef (jarliklar, suv osti kanʼonlari, te...

Этот файл содержит 9 стр. в формате PDF (246,6 КБ). Чтобы скачать "yer yuzasining relefi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yer yuzasining relefi PDF 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram