geografik xaritalar

PPT 41 pages 32.1 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.1 MB

File type PPT

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

prezentatsiya powerpoint geografik xaritalar g'oyat ko'p va xilma xildir. xaritalarni o'rganish, hisobga olish, saqlash va boshqa maqsadlar uchun ular tasniflanadi. xaritalarni ilmiy asosda tasniflash ularni alohida turlariga xos bo'lgan xususiyatlarni va qonuniyatlarni o'rganishni osonlashtiradi. shuningdek, u kartografik ishlab chiqarishni tashkil etishda o'z aksini topadi va uni ishini samarali yo'lga qo'yishga yordam beradi; shuningdek u xaritalarni kataloglarni tuzish, ularni xaritalar saqlanadigan xonalarda sistemali ravishda joylashtirish va saqlash uchun zarur; va nihoyat, xaritalar saqlanadigan joylar, masalan kutubxonalar uchun u ayniqsa muhim. zero, tasniflash kerakli xaritalarni tez axtarib topishni va ularni foydalanuvchilarga o'z vaqtida etkazib berishni ta'minlaydi. informatsion-kartografik xizmatga avtomatizatsiyani joriy etish uchun- barcha turdagi kartografik asarlar albatta tasniflangan bo'lishi lozim. geografik xaritalarni tasniflashda ularda tasvirlangan hududning maydoni, xaritaning masshtabi, mazmuni, maqsadi, matematik asosi, davri, nashr qilingan joyi, yili, tili va boshqa xususiyatlari asos qilib olinishi mumkin. lekin ko'rsatilgan belgilardan geografik xaritalarni mazmuni va xarakterini belgilovchi dastlabki to'rtta belgi ancha muhimdir. geografik xaritalarni …

2 / 41

tushunchalarga bo'lgan paytda, ularni umumiy yig'indisi keng tushunchani hajmiga mos kelishi kerak. tasnifni har bir pog'onasida ajratilgan guruhlar, o'zaro bir-biridan aniq farqlanishi kerak. lekin, tasnif qancha maydalansa amalda bu talabni amalga oshirish shuncha qiyinlashib boradi. hamma turdagi kartografik asarlarni to'plovchi va ularni saqlovchi muassasalar, dastlab ularni shakliga (formatiga, bichimiga) ko'ra guruhlarga ajratadi, bunda geografik xaritalar, atlaslar, relef xaritalari, va globuslar alohida tasniflanadi. turgan gap, kartografiyani rivojlanishi bilan geografik xaritalarni tasnif qilish ham o'zgarib takomillashib boradi. geografik xaritalarni tasnifi. tasniflash printsiplari geografik (umumgeografik) xaritalar masshtabining yirik-maydaligiga qarab qo'yidagi uchta guruh xaritalarga bo'linadi. -yirik masshtabli (masshtabi 1:100 000 va undan yirik). -o'rta masshtabli (masshtabi 1:200 000 dan 1:1 000 000 gacha). -mayda masshtabli (masshtabi 1:1 000 000 dan mayda). masshtabi 1:100 000 va undan yirik bo'lgan umumgeografik xaritalar topografik xaritalar deyiladi. bu xaritalarda hudud topografik jihatdan aniq va mukammal tasvirlanadi. shuning uchun ham topografik xaritalar hududni aniq va mukammal o'rganish hamda tekshirish, …

3 / 41

unonchi turli operativ-taktik masalalarni hal qilishda qo'llaniladi. xaritalarni masshtabi va egallagan maydoniga ko'ra tasniflash yirik masshtabli (masshtabi 1:100 000 va undan yirik) o'rta masshtabli (masshtabi 1:200 000 dan 1:1 000 000 gacha) mayda masshtabli (masshtabi 1:1 000 000 dan mayda) masshtabi 1:1 000 000 dan mayda bo'lgan umumgeografik xaritalar obzor xaritalar deyiladi. bu xaritalarda hudud topografik jihatdan ancha umumlashtirib tasvirlanadi. shuning uchun ham ular hudud to'g'risidagi umumiy ma'lumotlarnigina bera oladi. xaritalar ularda tasvirlangan hudud maydoniga ko'ra dunyo, yarim sharlar. materiklar (qit'alar), okeanlar, dengizlar, alohida davlatlar xaritalari va boshqa xaritalarga bo'linadi. tabiiy geografik, iqtisodiy geografik va ma'muriy-hududiy tamoyillarga (bo'linishga) ko'ra har bir davlat yoki materik xaritalarini yana guruhlarga ajratish mumkin. masalan, materiklarning tabiiy geografik rayonlari xaritasi, alohida davlatlarning tabiiy-geografik rayonlari xaritasi bunga misol bo'la oladi. farg'ona, chirchiq-ohangaron, mirzacho'l, zarafshon, qashqadaryo, surxondaryo, qizilqum, ustyurt va qo'yi amudaryoning xaritalarini o'zbekistonning tabiiy-geografik rayonlari xaritalariga misol qilib ko'rsatish mumkin. toshkent, mirzacho'l, samarqand. farg'ona, buxoro-navoiy, qashqadaryo, …

4 / 41

mumgeografik xaritada geografik landshaftning tashqi ko'rinishi tasvirlanadi. uning geografik mazmuni landshaftning asosiy elementlari-relef, gidrografiya ob'ektlari, tuproq, o'simlik va grunt ko'rsatkichlardan iborat bo'lib, bu elementlar xaritaga bir xil aniqlikda va mukammallikda tushiriladi. mavzuli xaritada geografik landshaftning ayrim elementlari boshqa elementlarga nisbatan aniq va mukammal tasvirlanadi. msalan, relef xaritasida asosiy element relef bo'lib, u aholi punktlari, yo'llar va boshqalarga karaganda ancha aniq va mukammal ko'rsatiladi. xaritada biron tabiiy yoki ijtimoiy hodisa tasvirlansa ham u mavzuli xarita deyiladi. bunday xaritalarga tarix xaritalari, geologik, iqlim, tuproq xaritalari va boshqa xaritalarni misol qilib ko'rsatish mumkin. mavzuli xaritalar dastlab ikkita katta sinfga, sinflar o'z navbatida turlarga, turlar esa xillarga bo'linadi. masalan, mavzuli xaritalar eng avvalo ikkita katta sinfga, ya'ni tabiiy (tabiiy-geografik) hodisalar xaritalari sinfiga va ijtimoiy (ijtimoiy-iqtisodiy) hodisalar xaritalari sinfiga bo'linadi. mazkur tasnifni qo'yidagi sxemada yaqqol tasavvur etish mumkin: xaritalarni mavzusi (mazmuni) bo'yicha tasniflash umumgeografik xaritalar: -topografik; -obzor-topografik; -obzor. mavzuli xaritalar: tabiiy hodisalar xaritalari: -umumiy tabiiy-geografik; …

5 / 41

davr yotqiziqlari; -gidrogeologik; -geoximik; -foydali qazilmalar; -seysmik; -vulkanizm va boshqalar. sotsial-infrastruktura xaritalari quyidagi xillarga bo'linadi: -ta'lim; -fan; -madaniyat; -sog'liqni saqlash; -fizkultura va sport; -turizm; -maishiy va kommunal xizmat ko'rsatish va boshqalar. ijtimoiy-iqtisodiy mavzudagi xarita xaritalarni maqsadi ularni masshtabiga, mazmuniga va rasmiylashtirish (jihozlash) usuliga katta ta'sir ko'rsatadi. buni bitta hududni bir xil masshtabli va mazmunli, lekin har xil maqsadli umumgeografik yoki siyosiy-ma'muriy xaritalarni bir-biriga taqqoslasak yaqqol ko'ramiz. xaritalarni ulardan foydalanish maqsadlariga ko'ra: o'quv xaritalari, ilmiy-ma'lumotnoma xaritalar, targ'ibot va tashviqot, operativ xo'jalik, navigatsiya, kadastr, yo'l, loyiha, turistik va boshqa xaritalarga bo'lish mumkin. xaritalarni ulardan foydalanish maqsadlariga ko'ra tasnifiga maxsus xaritalarni ham kiritishadi. maxsus xaritalar ma'lum doiradagi foydalanuvchilarga va ma'lum vazifalarni echimiga mo'ljallangan bo'ladi. masalan, dengiz va daryo navigatsiya xaritalari, aeronavigatsiya xaritalari, loyiha xaritalari va boshqalar. xaritalarni ulardan foydalanish maqsadlarga ko'ra tasniflash o'quv xaritalari ilmiy-ma'lumotnoma xaritalar dengiz navigatsiya xaritasi 1976 yil o'zbekiston temir yo'llari sxematik xaritasi manba: geoportal gkk xaritalarni tiplariga ko'ra tasniflashda, …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geografik xaritalar"

prezentatsiya powerpoint geografik xaritalar g'oyat ko'p va xilma xildir. xaritalarni o'rganish, hisobga olish, saqlash va boshqa maqsadlar uchun ular tasniflanadi. xaritalarni ilmiy asosda tasniflash ularni alohida turlariga xos bo'lgan xususiyatlarni va qonuniyatlarni o'rganishni osonlashtiradi. shuningdek, u kartografik ishlab chiqarishni tashkil etishda o'z aksini topadi va uni ishini samarali yo'lga qo'yishga yordam beradi; shuningdek u xaritalarni kataloglarni tuzish, ularni xaritalar saqlanadigan xonalarda sistemali ravishda joylashtirish va saqlash uchun zarur; va nihoyat, xaritalar saqlanadigan joylar, masalan kutubxonalar uchun u ayniqsa muhim. zero, tasniflash kerakli xaritalarni tez axtarib topishni va ularni foydalanuvchilarga o'z vaqtida etkazib berishni ta'minlaydi. informat...

This file contains 41 pages in PPT format (32.1 MB). To download "geografik xaritalar", click the Telegram button on the left.

Tags: geografik xaritalar PPT 41 pages Free download Telegram