favqulotda vaziyatlar va muhofaza tadbirlari

DOCX 6 стр. 20,9 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 20,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

7- amaliy mashg`ulot:tabiiy xususiyatli favqulodda vaziyatlar va muhofaza tadbirlari reja. 1.tabiiy tusdagi fv lar. 2. ekologik tusdagi fv lar. tayanch iboralar:qor ko‘chish, kuchli shamol (dovul), kuchli yog‘ingarchilik (jala), sel, suv toshqini, kuyun, tufon.epidemiologik, epizootik, epifitotik zilzila, yer ko‘chkilari, o‘pirilish, tuproq yemirilishlari favqulotda vaziyatlar ma’lum hududda yuz bergan falokat va boshqa turdagi ofatlar natijasida kishilarni o‘limiga, turmush sharoitini buzulishiga olib keladigan holatlardir. fv lar ikki turga bo‘linadi: tinchlik davridagi fv lar.harbiy davridagi fv lar. tinchlik davridagi fv lar uz navbatida bo‘linadi: 1.tabiiy tusdagi fv lar. 2. texnogen tusdagi fv lar. 3. ekologik tusdagi fv lar. 1-tabiy tusdagi fv lar.-geologik xavfli hodisalar: zilzila, yer ko‘chkilari, o‘pirilish, tuproq yemirilishlari; -gidrometeriologik xavfli hodisalar: qor ko‘chish, kuchli shamol (dovul), kuchli yog‘ingarchilik (jala), sel, suv toshqini, kuyun, to‘fon. -epidemiologik, epizootik, epifitotik vaziyatlar. yuqorida qayd qilingan tabiiy ofatlar sodir bo‘lish miqyosiga, ya’ni ular qamrab olgan hududlarning kattaligiga qarab ham bir necha turlari: lokal, mahalliy, respublika va trans …

2 / 6

n bo‘lganligi, katta-katta shaxarlar vayronaga aylanganligi mag‘lum. 1948-yildagi ashxabod (8-9 ball, 100 ming odam xalok bo‘lgan), armanistonda spitak zilzilasi (30 ming odam xaloq bo‘ldi, 7 dekabr 1988-yil), san-frantsiskoda (1906-yil, 700 odam xalok bo‘lgan), yaponiyaning kobi shaxridagi yer qimirlashida (1995-yil, 5000 odam xalok bo‘lgan) va neftegorskdagi (1995-yil 9, 2 ball 1841 odam xalok bo‘lgan) zilzilalar oxirgi 10 yildagi kuchli zilzilalar hisoblanadi. eng kuchli zilzilalar o‘zbekistonda 1902-yilda 8-9 balli andijonda bo‘lgan, 1946 yilda 7-8 balli namanganda bo‘lgan, toshkentda 1868 va 1966 yillari 7-8 balli, gazlida 8-10 balli zilzila bo‘lib o‘tgan. zilzila paytida yer qobig‘ida seysmik to‘lqinlar xosil bo‘ladi. to‘lqinlarni yer ostidagi tarqalish markazi gipotsentr yoki zilzila o‘chogi deyiladi. uning chuqurligi 270 km. yer yuzasidagi markazi - epitsentr deyiladi. ma’lumotlarga ko‘ra seysmik 2xil yunalishdagi to‘lqinlar, bo‘ylama va ko‘ndalang bo‘lishi mumkin. xv1-xvp asrlardan boshlab zilzila kuchini o‘lchash uchun turli usullardan foydalanib kelingan. xozirgi vaqtgacha ko‘pgina mamlakatlarda olimlar tomonidan ellikdan ortiq seysmik shkalalar taklif etilgan. …

3 / 6

s.v.mevedev (rossiya), v.shponxoyer (yena, olmoniya) va v.karnik (praga, chexiya)larning xizmatlari katta. yuneskoning 1964- yili parijda o‘tkazilgan xalqaro yig‘ilishida seysmologiya va seysmik bardoshli qurilish bo‘limida mazkur shkala foydalanishga tavsiya etilgan. [1: michael brody. the sciense of climate change & its effects. are we heading to sustainability? presentation. fulbright teaching scholar. washington, usa. 2017.] respublikamizda va juda ko‘p davlatlarda zilzila kuchi 12 balli shkala asosida baholanadi. bizda asosan 2 turdagi yer qimirlashi: uzoq davrli (1, 5-2, 5 min) va yuqori chastotali (1, 5-2, 5 sek) kuzatiladi. 12 balli shkalaga ko‘ra: 1-3 balli zilzila sezilarsiz; 4 balli - sezilarli; 5-7 balli kuchli, devorlarda yoriqlar paydo bo‘ladi; 8 balli yemiruvchi; 9 balli - vayron qiluvchi; 10 balli yakson qiluvchi; 11 ball - fojiali; 12 balli - kuchli fojiali barcha imoratlar vayron bo‘ladi, daryo o‘zani o‘zgarib sharsharalar paydo bo‘ladi, tabiiy to‘g‘onlar vujudga keladi. hozirgi paytda zilzilalardan himoyalash ishlarini hal qiluvchi yo‘llaridan biri bu zilzilabardosh imoratlarni …

4 / 6

onlar tomonidan olib borilgan turli xil xo‘jalik faoliyati oqibatida sodir bo‘lishi mumkin. ko‘chkilarning 90%i tog‘larda 1000-1700 metr balandlikda ro‘y beradi.er ko‘chishi aholi turmush tarziga juda katta xavf solishi, ayniqsa qishloq xo‘jaligi iste’molida bo‘lgan yer maydonlarga katta zarar yetkazishi oqibatida ko‘pgina iqtisodiy talafotlarni yuzaga keltiradi. ko‘chkilarning shunchalik halokatli xususiyatga ega ekanligini inobatga olib 1958- yilda o‘zbekistonda ularni maxsus kuzatadigan muxandis-geologik davlat xizmati tashkil etilgan. hozirgi vaqtda davlat kuzatuv xizmati vatanimiz hududi bo‘yicha 7 taterritorial kuzatuv stantsiyasiga va 21 ta postlarga ega. o‘pirilish-deb tik tushgan va jarli tog‘ yonbag‘irlarida, daryo vodiylarida va dengiz qirg‘oqlarida asosan shamol uchirib ketishi (nurash), yer usti va yer osti suvlari faoliyati ta’sirida tog‘ jinslarining bo‘shashishi hisobiga katta massalar va tog‘ jinslarining uzilib, ag‘darilib tushishiga aytiladi. xozirgi vaqtda suv omborlarining atroflarida, viloyatlarda olib borilayotgan qurilishlar (sanoat, avtomobil, suv inshootlari) natijasida yonbag‘irlarning o‘pirilish holatlari uchramoqda. gidrometeriologik xavfli xodisalar sel-kuchli oqim, ya’ni tog‘ daryolari o‘zanlarida to‘satdan shakllanuvchi, katta hajmdagi tosh, …

5 / 6

ish tarmoqlarini ishdan chiqaradi, bog‘lar, ekinzorlarni payxon etadi, inson va jonzotlarning nobud bo‘lishiga sababchi bo‘ladi.selni «tog‘ ajdari» deb atashadi. sel 10 m soniya va undan katta tezlikda xarakat qiladi. bitta joyning o‘zida sel oqimlarining paydo bo‘lish soni katta emas. chunki sel xosil bo‘lishi uchun faqatgina yog‘ingarchilikning ko‘p bo‘lishi yetarli emas. buning uchun yana suv oqimi olib ketishi mumkin bo‘lgan tog‘ massasi ham mavjud bo‘lishi zarur. tog‘ massasi esa o‘z navbatida tog‘ jinslarining yemirilishidan xosil bo‘ladi. uning paydo bo‘lishi uchun 5-6 yildan 20-25-yilgacha vaqt ketadi. sel hodisasiga misol qilib, 1998-yil 7-iyuldan 8-iyulga o‘tar kechasi shoximardonda yuz bergan sel hodisasini keltirish mumkin. harorat keskin ko‘tarilib ketishi natijasida qorlarning tez erishi 200 m soniya tezlikdagi sel oqimiga sabab bo‘ldi. sel oqibatida 104 nafar odam halok bo‘ldi, 15 km uzunlikdagi gaz magistrali, 14 km avtomobil yo‘li, 4 ta ko‘prik, 3 km uzunlikdagi vodoprovod, 3 km elektr uzatish, 34741 m uzunlikdagi telefon tarmog‘i ishdan chiqdi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "favqulotda vaziyatlar va muhofaza tadbirlari"

7- amaliy mashg`ulot:tabiiy xususiyatli favqulodda vaziyatlar va muhofaza tadbirlari reja. 1.tabiiy tusdagi fv lar. 2. ekologik tusdagi fv lar. tayanch iboralar:qor ko‘chish, kuchli shamol (dovul), kuchli yog‘ingarchilik (jala), sel, suv toshqini, kuyun, tufon.epidemiologik, epizootik, epifitotik zilzila, yer ko‘chkilari, o‘pirilish, tuproq yemirilishlari favqulotda vaziyatlar ma’lum hududda yuz bergan falokat va boshqa turdagi ofatlar natijasida kishilarni o‘limiga, turmush sharoitini buzulishiga olib keladigan holatlardir. fv lar ikki turga bo‘linadi: tinchlik davridagi fv lar.harbiy davridagi fv lar. tinchlik davridagi fv lar uz navbatida bo‘linadi: 1.tabiiy tusdagi fv lar. 2. texnogen tusdagi fv lar. 3. ekologik tusdagi fv lar. 1-tabiy tusdagi fv lar.-geologik xavfli hodisalar: zilzila...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (20,9 КБ). Чтобы скачать "favqulotda vaziyatlar va muhofaza tadbirlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: favqulotda vaziyatlar va muhofa… DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram