termodinamikaning ikkinchi qonuni

PPT 21 pages 1.1 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPT

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

slayd 1 ma'ruza №3 mavzu: termodinamikaning ikkinchi qonuni. aylanma xarakatlar. tsiklllar taxlili. reja: 1.aylanma jarayonlar (yoki tsikllar) 2.karno tsikli. teskari karno tsikli. 3.termodinamika ii qonunining mazmuni. 4.karno teoremasi. termodinamika ii qonunining matematik ifodasi 5.qaytmas tsiklda entropiyaning o'zgarishi. 6.klauzius nazariyasining xatoligi 7.termodinamika jarayonlarini va karno tsiklini " " va "ts" koordinatalaridagi shakllari. eksergiya tushunchasi issiqlik mashinasida qisish jarayonida sarflanadigan ish kengayish jarayonida gazdan olinadigan ishdan ancha kam bo'lishi kerak, aks holda issiqlik mashinasi ishlamaydi. boshqacha qilib aytganda (3.1-rasmga qarang), pv- diagrammasida qisishni ifodalovchi egri chiziq (1-a-2), kengayishni ifodalovchi chiziq (2-v-1) dan ancha pastroqda joylashishi kerak. mashina ishchi jismining holati 1-v-2-a-1 yopiq kontur bo'yicha o'zgarib turadi, ya'ni goh kengayib, goh qisilib dastlabki holati (1) ga kelib turadi. bunday yopiq jarayonlarni aylanma jarayonlar yoki tsikllar deyiladi. tabiatdagi mavjud mashinalarning aksariyat qismi ochiq konturdagi aylanma jarayonlar bo'yicha ishlaydi, chunki ishchi jism ishni bajarib bo'lib tsilindrdan atmosferaga chiqarilib yuborilib, tsilindrga yangi portsiya ishchi jism (havo) …

2 / 21

latiga to'g'ri keladi, ya'ni gaz tsiklni bajarib bo'lib to'la ilgarigi holatiga qaytishi kerak, shuning uchun tsiklda ichki energiyaning o'zgarishi nolga teng: (3,1) ifodada ℓ tsiklda olingan (foydali) ish bo'ladi. aylanma jarayonda olingan ish grafik usulda 1-a-2-v-1 egri chiziqning ichidagi yuza (rasm 24) orqali ifodalangan. tsiklning issiqlik tenglamasi termodinamikaning birinchi qonuniga asosan quyidagicha yoziladi: q1 – q2 = ℓ (3.2) uzluksiz ishlayotgan issiqlik dvigatelida gazga berilgan issiqlik miqdorining hammasi ishga aylanmay, bir qismi (q2 qismi) albatta sovitgichga o'tishi kerak. shuning uchun tsiklning termik foydali ish koeffitsenti (f.i.k.) degan tushuncha kiritiladi: (3.3) tsiklda ishga aylangan issiqlik miqdori (q1 – q2)ning jami gazga berilgan issiqlik miqdori (q1) ga nisbati tsiklning foydali ish koeffitsenti deyiladi. termodinamika tsiklida hamma vaqt (q1>q2) bo'lganligi uchun termodinamika f.i.k. doimo 1 dan kichik bo'ladi, ya'ni. agar tsiklda jarayonlarning bajarilishi soat mili yo'nalishida bo'lsa, issiqlik dvigatelining tsikli (rasm 24 dagidek), agar jarayonlarning bajarilish ketma-ketligi teskari yo'nalishda bo'lsa, tsikldan foydali ish …

3 / 21

lgan tsikl ikkita izotermik va ikkita adiabatik jarayonlardan tashkil topgan (rasm 3.2: - 1-2 va 3-4 izotermik jarayonlar, 2-3 va 4-1 adiabatik jarayonlar). t1 - ishchi jismning dastlabki harorati bo'lib, issiqlik manbaining haroratiga teng. t2 - adiabatik kengayish oxiridagi harorat bo'lib, sovitgichning harorati hisoblanadi. bunday tsiklning termik f.i.k. eng yuqori bo'lishi sababini shu ikki xil termodinamika jarayonlarining tah lilidan qidirish kerak bo'ladi. ma'lumki, izotermik jarayonda gazning ichki energiyasi o'zgarmaydi (uq0), shuning uchun gazga berilgan issiqlik miqdorining barchasi ishga aylanadi (qqℓ). adiabata karnoning to'g'ri tsikli jarayoni, ilgari aytib o'tganimizdek, gazga berilgan issiqlikni atrof muhitga chiqarmaydi, ya'ni gazning izotermik jarayondan qolgan ichki energiyasini to'la ishga aylantiradi: (q1 – q2 = ℓ). rasm 3.2 3.teskari karno tsikli. karno tsiklining shakli o'zgarmay faqat jarayonlarning yo'nalishi soat mili yo'nalishiga teskari bo'lsa, teskari karno tsikli deyiladi va sovitish mashinalarining ideal tsikli bo'lib hisoblanadi. bunda tsikldan foydali ish olinish o'rniga, tsiklni bajarish uchun ish sarflash kerak bo'ladi. …

4 / 21

l yaratil-ganmi degan savolga javob bera-digan bo'lsak, faqat yo'q degan javobni berishimiz mumkin. chunki bu tsikl issiqlikdan foydalanish nuqtai nazaridan eng mukammal bo'lgani bilan kamchilikka ham ega. agar tsiklni rasm 3.3 dagidek emas, masshtab bilan qo'rsak, tsiklni ifodalovchi kontur ichidagi yuza teskari tsikl nihoyatda oz bo'la-di, ya'ni tsikldan olinadigan ish (ℓ) oz bo'ladi. yuqori bosim va katta hajmli mashina qilinsa shu mashinaning o'zini aylantirish uchun ko'p ener-giya ketib qoladi. yuqoridagi mulohazalarga rasm 3.3 ga ko'ra, karno tsikli issiqlikdan foydalanish nuqtai-nazaridan eng yuqori f.i.k ga ega bo'lgan nazariy tsikl bo'lib qolaveradi. karno teoremasi: karno tsiklining termik fiki ishchi jismning xossalariga emas, balki faqat isitgich va sovutgichlarning haroratlariga bog‘liq bo‘ladi. rasm 3.3 4. termodinamika ii qonunining mazmuni termodinamikaning birinchi qonuni energiyaning bir turdan ikkinchi turga aylanish yo'nalishini ham, aylanish sharoitini ham ko'rsatmaydi. ishning issiqlikka aylanishi bilan issiqlikning ishga aylanishi hodisalari orasida keskin farq bor, lekin birinchi qonunda bunga e'tibor berilmaydi. dvigatel ishini …

5 / 21

a jismni faqatgina sovitmay turib, uning issiqligini ishga aylantirib bo'lmaydi. v.ostvald esa termodinamikaning ikkinchi qonunini quyidagicha ta'riflagan: ikkinchi darajali perfektum mobileni yaratish mumkin emas. r.klauzius (1850 y.) ta'rifi bo'yicha, issiqlik ancha sovuq jismdan ancha issiq jismga o'z-o'zidan o'ta olmaydi. nemis fizigi l.boltsman termodinamikaning ikkinchi qonuni holatini quyidagicha ta'rifladi: ikkinchi tur perfektum mobileni yaratish mumkin emas. bu degani shuki, tashqaridan oz energiya olib, miqdor jihatdan ko'p energiyaga ekvivalent bo'lgan ish bajaruvchi dvigatelning bo'lishi mumkin emas. ortiqcha ishni «hech narsa» hisobiga bajarishga to'g'ri keladi. «xech narsa» hisobiga ish bajaruvchi dvigatelni birinchi turda-gi perfektum mobile deyiladi. 5.karno teoremasi.qaytar karno tsiklining termik f.i.k. ishchi jismning turiga bog'liq bo'lmay, u faqat issiqlik manbai va sovitgichlar haroratlariganing farqiga bog'liq. chunki, termik f.i.k. ni aniqlaydigan ifodada t1 vat2 haroratlar bor xolos, ishchi jismning fizik ko'rsatkichlari esa ifodada ishtirok etmaydi. teoremani shunday tushunish kerak; karno tsiklini bajarishda ishchi jism bo'lib, ideal gaz bo'lsa ham, real gaz bo'lsa ham, …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamikaning ikkinchi qonuni"

slayd 1 ma'ruza №3 mavzu: termodinamikaning ikkinchi qonuni. aylanma xarakatlar. tsiklllar taxlili. reja: 1.aylanma jarayonlar (yoki tsikllar) 2.karno tsikli. teskari karno tsikli. 3.termodinamika ii qonunining mazmuni. 4.karno teoremasi. termodinamika ii qonunining matematik ifodasi 5.qaytmas tsiklda entropiyaning o'zgarishi. 6.klauzius nazariyasining xatoligi 7.termodinamika jarayonlarini va karno tsiklini " " va "ts" koordinatalaridagi shakllari. eksergiya tushunchasi issiqlik mashinasida qisish jarayonida sarflanadigan ish kengayish jarayonida gazdan olinadigan ishdan ancha kam bo'lishi kerak, aks holda issiqlik mashinasi ishlamaydi. boshqacha qilib aytganda (3.1-rasmga qarang), pv- diagrammasida qisishni ifodalovchi egri chiziq (1-a-2), kengayishni ifodalovchi chiziq (2-v-1) dan ancha...

This file contains 21 pages in PPT format (1.1 MB). To download "termodinamikaning ikkinchi qonuni", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamikaning ikkinchi qonu… PPT 21 pages Free download Telegram