axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari

PPT 9 pages 99.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 99.5 KB

File type PPT

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

powerpoint presentation o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi namangan muhandislik-texnologiya instituti est fakulteti ijtimoiy fanlar kafedrasi assistenti h.qipchoqov mavzu: axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari.. reja axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi axloqshunoslik fanining maqsadi va vazifalari qadimgi davr axloqiy tafakkuri; o'rta asrlar, uyg'onish davri axloqiy ta'limotlari taraqqiyoti yangi davr (17-18-asrlar) axloqiy ta'limotlari. hozirgi davr (19-20- asrlar) axloqiy fikr taraqqiyoti. arastu axloqni ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi, uyg'unlashtiruvchi eng muhim omil deb hisoblaydi va ana shu masala tadqiqi bilan maxsus shug'ullanuvchi ilm sohasi zarur degan fikrga keladi, hamda uni “etika”(yunon etkos-xulq) deb nomlaydi. arastu shu munosabat bilan “nikomax etikasi”,evdomiv etikasi”, “katta etika” kabi asarlarini yozadiki, unda axloqshunoslikning predmeti, vazifalari ko'rsatib beriladi, hamda axloqiy mezoniy tushunchalarning tavsifi beriladi. u mazkur ilm sohasining asosiy vazifasini uning jamiyat mukammalligini va shaxs barkamolligini ta'minlashga xizmat qilishdir, deb belgilaydi. axloqshunoslik - axloqning kelib chiqishi, mohiyati va uning ijtimoiy munosabatlar jarayonida amal qilish qonuniyatlari, tamoyillarni o'rganadi. …

2 / 9

kki, agar g'arb axloqshunosligida birinchi yo'nalish ustuvor bo'lgan bo'lsa, sharqda axloqiy ta'limotlar asosan pandnomalar tarzida (masalan, “kalila va dimna”, “qobusnoma”, “zarbulmasal”) amal qilgan. axloq tor ma'noda muayyan jamiyat tizimida kishilar o'rtasidagi munosabatlarni tartibga solib turuvchi norma, xulq atvor qoidalari majmuidir. bunda mazkur hodisaning mohiyati “odob”, “xulq” tushunchalarining mazmuni muhokamasi orqali anglashiladi. agar axloq tarixan muayyan ijtimoiy fikr mahsuli sifatida shakllangan, yo'naltiruvchilik, tartibga soluvchilik tabiatiga ega bo'lgan norma, xulq-atvor qoidalari majmui bo'lsa, odob va xulq kishining ixtiyor erkinligi bilan ularni o'zlashtirish va ularga rioya-amal qilishdir. odob kishining individ sifatida milliy urf-odatlar doirasidagi axloqiy me'yorlarga amal qilishi bilan bog'liq hayotiy harakatidir. masalan, salomlashish, xushmuomalalik, rostgo'ylik va b. xulq—kishining shaxs sifatidagi boshqalar bilan bo'lgan munosabati, xatti-harakati bo'lib, bu uning oila, mahalla- kuy va mehnat jamoasida namoyon bo'ladi. odob va xulq axloqiy talab,norma va tamoyillarga rioya qilishning boshlang'ich bosqichi bo'lib, bu ham ijtimoiy fikr mezoni bilan o'lchanmaydi. lekin kishining odob va xulqi uning ma'naviyatining …

3 / 9

utlaq qadriyatlar umuminsoniy qimmmatga ega bo'lib, zamon va makonda o'zining sifatini tamoyillarini o'zgartirmaydi. masalan, adolat, haqiqat, ezgulik. nisbiy qadriyatlar milliy xarakterga ega va muayyan ijtimoiy munosabatlar uchun ahamiyat kasb etadi. axloqning vazifa (funktsiya)lari - tartibga soluvchanlik, bilish va tarbiyaviy vazifalarni bajaradi. axloqshunoslik qadimdan estetika bilan o'zaro bog'liq tarzda shakllanib, rivojlanib kelgan. qadimgi yunonistonda kalokatiya(yunon. salog-go'zal, adathos-axloqiy mukkamal) deb ataladigan ta'limot ana shu asosda yuzaga kelgan bo'lib, unga ko'ra, ezgulik, yaxshilik uchun nima xizmat qilsa, o'sha narsa go'zaldir. axloqshunolikning dinshunoslik bilan uzviy aloqasi shundaki, har ikkala fan vazifalari insonlarni ezgulikka yo'naltiruvchi, axloqiy norma, qoida, tamoyilarni ularning hayoti, faoliyatining maqsad, mohiyatiga aylantirishga qaratilgandir. axloqshunoslik ayniqsa pedagogika bilan uzviy bog'likda ish ko'radi. ma'lumki, pedagogikaning asosiy vazifasi tarbiya jarayonini usul, yo'llari, vositalarini ishlab chiqish va uni amalga oshirish hisoblanadi. shunning uchun axloq tarbiyani mezoniy o'lchovi sifatida qaraladiki, bu axloqshunoslikning pedagogika uchun metadologik ahamiyatini belgilaydi. axloqshunoslik o'zining amaliy—tarbiyaviy, tartibga soluvchilik vazifalarini huquqiy qonun qoidalar orqali …

4 / 9

o'yicha talqin etishda asosan ingliz tabiatshunosi charlz darvin(1809-1882) evolyutsion nazariyasiga tayanadiki, unga muvofiq odam hayvonot olamidan uzoq tadrijiy taraqqiyot natijasi o'laroq paydo bo'ladi. shuning uchun ham ana shu jaryonning mahsulidir. darvinning ushbu ta'limoti keyinchalik tabiatshunoslar, faylasuflar tomonidan riaojlantiriladi. ana shundaylardan biri rus anarxisti, faylasufi p. a. kropatkin (1842-1921)dir. u o'zining “adolat va axloqiylik” nomli asarida o'zaro yordam,(vzaimopomosh) haqqoniylik (spravedlivost) kabi axloqiy instiktiv hissiyotlar hayvonot dunyosiga xos bo'lib, ular keyinchalik kishilik jamiyati taraqqiyoti jarayonida tom ma'nodagi axloqiylik tamoyillari sifatida shakllanadi degan darvincha qarashni bayon etadi. hozirgi zamon ilm –fani kashfiyotlari moddiyuncha dahriylik g'oyasining asossizligi va olamni yaratuvchi ibtido kuch-xudoning mavjudligini isbotlab berishga xizmat qilmoqda. bu o'rinda aniq fanlar sohasida inqilob qilgan albert eynshteyn (1882-1944) e'tirofining esga olish xarakterlidir: “ men o'zimning nisbiylik nazariyamni kashf qilganimdan so'ngina yaratuvchi kuch- xudoning mavjudligiga ishona boshladim” xx asrning 60-70 yillarida tabiatshunos olimlar – g. xaken, i. prigojin, i. stengerslar tomonidan ilgari surilgan va olamning tuzilishi, …

5 / 9

da mazkur tushuncha kishining o'z xatti-harakati, faoliyatida axloqiylik(ezgulik, yomonlik) tanlashni ifodalaydi. ixtiyor erkinligi tufayli kishi har qarashda axloqiy tanlov muammosiga duch keladi. axloqiy tanlov – bu shaxsning muayan axloqiy me'yorlar tamoyilar tizimini e'tiqod darajasida anglashi va shunga muvofiq uni o'z faoliyatining maqsad, motivi tarzida qabul qilishdir. aniqrog'i, axloqiy tanlov – shaxsning axloqiy talab, qoidalarni tashqi taziyqsiz, ixtiyoriy, ya'ni o'z-o'ziga amr qilishi orqali bajarishdir. masalan biror kishining yong'in ichida qolgan yosh bolani qutqarishi uning axloqiy tanlov doirasida xatti-harakatidir. axloq tuzilmasi axloqiy ong—ijtimoiy ong shakli bo'lib, kishilarning xulqi odobiga taaluqli talab, me'yor, tamoyillarining mohiyatini anglashi va ular haqidagi qarashi, tasavvurning majmuidir. axloqiy ongda voqelik qonun-qoidalar tarzida emas, balki ixtiyor erkinligiga asoslangan ijtimoiy norma, tamoyillar sifatida aks ettiriladi. shu bois mazkur ong jamiyat ma'naviy hayot tizimining tarkibiy qismi hisoblanadi. axloqiy ong aqliy bilish bilan bevosita bog'liq bo'lib, axloqiy hissiyot orqali amal qiladi. axloqiy hissiyot –shaxsning axloqiy talab me'yorlar doirasida o'z-o'zini his qilishdir. shunga …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari"

powerpoint presentation o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi namangan muhandislik-texnologiya instituti est fakulteti ijtimoiy fanlar kafedrasi assistenti h.qipchoqov mavzu: axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari.. reja axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi axloqshunoslik fanining maqsadi va vazifalari qadimgi davr axloqiy tafakkuri; o'rta asrlar, uyg'onish davri axloqiy ta'limotlari taraqqiyoti yangi davr (17-18-asrlar) axloqiy ta'limotlari. hozirgi davr (19-20- asrlar) axloqiy fikr taraqqiyoti. arastu axloqni ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi, uyg'unlashtiruvchi eng muhim omil deb hisoblaydi va ana shu masala tadqiqi bilan maxsus shug'ullanuvchi ilm sohasi zarur degan fikrga keladi, hamda uni “etika”(yunon etkos-xulq) deb noml...

This file contains 9 pages in PPT format (99.5 KB). To download "axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: axloqshunoslik fanining tadqiqo… PPT 9 pages Free download Telegram