sanoq sistemalari: oʻndan farqli

PPTX 15 pages 65.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 65.9 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation oʻndan farqli sanoq sistemalari bir sanoq sistemasidan ikkinchi sanoq sistemasiga oʻtish boltaboyeva shahzoda 1. son sistemalari o'rtasidagi o'tish 2. amaldagi misollar va qo'llanmalar 3. o'nlikdan farqli son sistemalari reja: o'n oltilik son sistemasiga umumiy nuqtai o'n oltilik son sistemasida katta sonlarni ixchamroq ifodalash mumkin, chunki har bir o'n oltilik raqam to'rtta ikkilik raqamga teng, bu esa xotira hajmini tejashga yordam beradi. o'nlik son sistemasidan o'n oltilikka o'tishda, o'nlik sonni 16 ga bo'lib, qoldiqlarni ketma-ket yozib, yuqori darajadagi qoldiqdan boshlash orqali o'n oltilik ekvivalentini topamiz. masalan, 255 10 = ff 16 . o'n oltilik son sistemasida 0 dan 9 gacha raqamlar va a (10), b (11), c (12), d (13), e (14), f (15) harflari qo'llaniladi, bu esa 16 ta noyob belgini ifodalaydi va har bir raqam 4 bit bilan ifodalanishi mumkin. ikkilikdan o'nlikka o'tish ikkilik son sistemasidan o'nlikka o'tishda har bir ikkilik raqam (bit) 2ning darajasi bilan ko'paytiriladi …

2 / 15

ng 8-lik asosga mos keladigan ekvivalenti topiladi. bu jarayon, o'nlik sonni ketma-ket 8 ga bo'lish orqali amalga oshiriladi va qoldiqlar sakkizlik sonining raqamlari bo'ladi. yuqori darajadagi o'rinlardan pastki o'rinlarga qarab yoziladi. o'nlik son sistemasidan sakkizlikka o'tishda har bir o'nlikdagi raqamni 8 ga bo'lib, qoldiqlarni yozib olamiz va natijada hosil bo'lgan butun qismni yana 8 ga bo'lishni davom ettiramiz. oxirgi qoldiqlarni teskari tartibda yozib, sakkizlikdagi ekvivalentini topamiz. masalan, 2510 = 318. turli son sistemalarining amaliy qo'llanilishi sextal son tizimi (asos 6) ba'zi maxsus hisoblash usullarida va kodlashda qo'llanishi mumkin, bu esa o'nlik tizimga nisbatan kamroq raqamli ifodalarni talab qiladi va ma'lumotlarni ixchamlashtirishga yordam beradi. turli son sistemalaridan, masalan, ikkilik (binary) va o'n oltilik (hexadecimal) sistemalardan kompyuter fanida ma'lumotlarni kodlash va saqlashda keng foydalaniladi, bu esa 0 va 1 raqamlari yordamida millionlab ma'lumotlarni ifodalash imkonini beradi. o'n ikkilik (duodecimal) son sistemi tarixan savdo va o'lchov tizimlarida qo'llanilgan, chunki 12 soni 2, 3, …

3 / 15

'nlik qiymat olinadi. son sistemasini o'zgartirishning asosiy tamoyillari yuqori tartibli son sistemalariga o'tishda (masalan, 16-lik sistemaga) har bir raqamni 16 ga bo'lish va qoldiqlarni yozib borish orqali amalga oshiriladi, natijada olingan butun qismlarni yana 16 ga bo'lish davom ettiriladi, bu jarayon 0 qoldiq qolguncha davom etadi. son sistemasini o'zgartirishda asosiy tamoyil - har bir raqamning o'nlik sistemasidagi ekvivalentini aniqlash va keyin uni yangi sistemadagi qiymatga o'tkazishdir. masalan, 1012 (ikkalik) sonini o'nlik sistemaga o'tkazish uchun 12²+02¹+12⁰ hisoblash kerak. ikki son sistemasini o'zaro o'tkazishda, ayniqsa, katta sonlar bilan ishlashda, algoritmlar va dasturlash tillaridan foydalanish samaradorlikni oshiradi, chunki bu murakkab hisob-kitoblarni avtomatlashtiradi va xatolar ehtimolini kamaytiradi. o'n oltilikdan o'nlikka o'tish o'n oltilik sonni o'nlikka o'tkazishda, eng o'ngdagi raqam 16⁰, keyingisi 16¹, keyingisi 16² va hokazo darajalar bilan ko'paytiriladi, natijalar yig'iladi. masalan, 1a (o'n oltilik) = 116¹ + 1016⁰ = 26 (o'nlik). o'n oltilikdan o'nlikka o'tish jarayonini soddalashtirish uchun maxsus konvertatsiya jadvallari yoki dasturiy …

4 / 15

a o'nlik raqam guruhi sakkizlikdagi bitta raqam bilan ifodalanishi mumkin. bu katta sonlar bilan ishlashni soddalashtiradi. o'n oltilik (hexadecimal) sistemada 0 dan 9 gacha raqamlar va a (10), b (11), c (12), d (13), e (14), f (15) harflari qo'llaniladi o'nlikdan o'n oltilikka o'tish o'nlikdan o'n oltilikka o'tishda, har bir o'nlik raqamni to'rtta bitlik (4 bit) ikkilik raqamga aylantirish orqali ham osonlik bilan amalga oshirish mumkin. masalan, 10 o'nlik soni 1010 ikkilik, keyin esa a o'n oltilikka aylanadi. bu usul kompyuter fanida keng qo'llaniladi. o'n oltilik son sistemasi o'nlikka nisbatan har bir raqam ikki marta ko'p ma'lumot saqlaydi, chunki u 16 ta simvoldan foydalanadi (0-9 va a-f). shuning uchun, katta hajmdagi ma'lumotlarni qisqaroq ko'rinishda ifodalash uchun o'n oltilik tizim qulayroq hisoblanadi o'nlik son sistemasidan o'n oltilikka o'tishda har bir o'nlik sonni 16 ga bo'lish orqali qoldiqlarni aniqlash va bu qoldiqlarni 0 dan 15 gacha bo'lgan o'n oltilik raqamlarga (0-9 va …

5 / 15

lar (8 bit) yoki so'zlar (masalan, 32 bit yoki 64 bit) hosil qiladi. ikki sonli sistemada katta sonlarni ifodalash uchun o'nlik sistemaga qaraganda ko'proq bitlar kerak bo'ladi; masalan, 1000 o'nlik sonini ifodalash uchun 1000111000002 ikki sonli kodi talab etiladi. ikki sonli sistemadagi sonlarni o'nlik sistemaga o'tkazish uchun har bir bitning o'ziga mos 2ning darajasini ko'paytirib va natijalarni qo'shish kerak; masalan, 10112 = 12³ + 02² + 12¹ + 12⁰ = 1110. o'nlikdan ikkilikka o'tish o'nlik son sistemasidan ikkilikka o'tishda har bir o'nlik raqamni ikkilik sistemasining 0 va 1 raqamlari ketma-ketligi bilan ifodalash mumkin, bu yerda har bir o'rin 2ning darajalarini ko'rsatadi. masalan, o'nlik 10 soni ikkilik 1010 ga teng. ikkilik son sistemasida bitta raqam (bit) 0 yoki 1 qiymatlarini oladi. shuning uchun o'nlik sonni ikkilikka o'tkazishda, o'nlik sonning ikkilik ifodasini hosil qilish uchun bir qancha bitlar talab qilinishi mumkin, bu sonning kattaligiga bog'liq. o'nlikdan ikkilikka o'tishning bir usuli takroriy bo'linish …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sanoq sistemalari: oʻndan farqli"

powerpoint presentation oʻndan farqli sanoq sistemalari bir sanoq sistemasidan ikkinchi sanoq sistemasiga oʻtish boltaboyeva shahzoda 1. son sistemalari o'rtasidagi o'tish 2. amaldagi misollar va qo'llanmalar 3. o'nlikdan farqli son sistemalari reja: o'n oltilik son sistemasiga umumiy nuqtai o'n oltilik son sistemasida katta sonlarni ixchamroq ifodalash mumkin, chunki har bir o'n oltilik raqam to'rtta ikkilik raqamga teng, bu esa xotira hajmini tejashga yordam beradi. o'nlik son sistemasidan o'n oltilikka o'tishda, o'nlik sonni 16 ga bo'lib, qoldiqlarni ketma-ket yozib, yuqori darajadagi qoldiqdan boshlash orqali o'n oltilik ekvivalentini topamiz. masalan, 255 10 = ff 16 . o'n oltilik son sistemasida 0 dan 9 gacha raqamlar va a (10), b (11), c (12), d (13), e (14), f (15) harflari qo'llani...

This file contains 15 pages in PPTX format (65.9 KB). To download "sanoq sistemalari: oʻndan farqli", click the Telegram button on the left.

Tags: sanoq sistemalari: oʻndan farqli PPTX 15 pages Free download Telegram