sanoq sistemalari

PPTX 22 pages 1.6 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

3- mavzu. sanoq sistemalari tillar, aniq va ijtimoiy fanlar kafedrasi fan o‘qituvchisi: a.a.adilov 5-mavzu. sanoq sistemalari reja: 1.sanoq sistemasi tushunchasi. pozitsion va nopozitsion sanoq sistemalari. 2.o‘nli pozitsion sanoq sistemasini targ‘ib qilishda m.xorazmiyning roli. 3.o‘nli pozitsion sanoq sistemasida sonlarning yozilishi va o‘qilishi. 4.o‘ndan farqli pozitsion sanoq sistemalari: sonlarning yozilishi, arifmetik amallar, bir sanoq sistemasida yozilgan sonni boshqa sanoq sistemasidagi yozuvga o‘tkazish. kalit so’zlar va tayanch iboralar: sanoq sistemalari, pozitsion, nopozitsion, algoritm, qo’shish, ayirish,ko’paytirish, ko’paytirish jadvali 1.sanoq sistemasi tushunchasi. pozitsion va nopozitsion sanoq sistemalari. insoniyat paydo bo‘lib, madaniyat darajasi ancha yuqori bo‘lgan davrdan boshlab yozuv paydo boigan. bunda dastlab nima haqida gap yuritilayotgan bo‘lsa, shu narsa yoki tushunchaning tasvirini beradigan rasmlardan foydalanilgan. keyinchalik rasmlar o ‘rniga maxsus belgilar va nihoyat asta-sekinlik bilan harflar, so‘ng raqamlar paydo bo’lgan. sanoq sistemasi deb, sonlarni yozish, o ‘qish va ular ustida amal bajarish usuliga aytiladi. sanoq sistemalari tuzilishiga ko‘ra, odatda, ikki turli bo’ladi: pozitsion va nopozitsion. …

2 / 22

shishidan qat’i nazar, doim bir xil ma’noni anglatadi. bunday sanoq sistemalari nopozitsion sanoq sistemalari deb yuritiladi. rim sanoq sistemasi nopozitsion sanoq sistemasiga misol bo‘ladi. i, ii, iii, v, x, l, c, d, m kabi belgilar yordamida yozish rimliklar tomonidan kiritilgan bo'lib, sonlar i — bir, ii — ikki, iv — to‘rt, vi — olti, xi — o‘n bir, xl — qirq, xc — to‘qson va hokazolar ko‘rinishda yozilgan. rim sanoq sistemasida bir (1) besh (5) o‘n (10) ellik (50) yuz (100) besh yuz (500) ming (1000) – – – – i belgi bilan; v belgi bilan; x belgi bilan; l belgi bilan; c belgi bilan; d belgi bilan; m bilan belgilanadi. masalan, xxxix — o‘ttiz to‘qqiz, bunda, x belgi barcha o'rinlarda o ‘nni, i belgi esa birni anglatadi. rim sanoq sistemasida kichik qiymat bildiruvchi belgi katta qiymatli belgidan oldin (chapda) yozilsa, sonning qiymati belgilar qiymatlarini ayirib topilgan, agar belgilar qiymatlari …

3 / 22

raqamlaridan foydalaniladi. ulardan chekli ketma-ketliklar hosil qilinib, bu ketma-ketliklar o'nlarning qisqacha yozuvidir. misol. 5457 ketma-ketlik nima? y e c h i sh. 5457 ketma-ketlik 5 ming + 4 yuz + 5 o‘n + 7 bir sonining qisqacha yozuvidir, yoki 5457= 5 • 103 + 4 • 10² + 5 • 10¹ + 7 ta’rif. x natural sonning o‘nli yozuvi deb, bu sonni x = aₙ • 10ⁿ+ + an-1 • 10n-1 + ... + a₁• 10¹ + a₀ ko‘rinishda yozishga aytiladi, bu yerda aₙ, an-1, ... a₁, a₀ koeffitsiyentlar 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 qiymatlarni qabul qiladi va a≠ 0 0 ‘nli sanoq sistemasida hamma sonlarni x = aₙ • 10ⁿ+ + an-1 • 10n-1 + ... + a₁• 10¹ + a₀ ko‘rinishdagina yozmasdan, ularning hammasiga nom, ism berish mumkin. bu quyidagicha amalga oshiriladi: birinchi o‘nta sonning nomi bor. so‘ngra bu sonlardan o‘nli yozuv ta’rifiga mos …

4 / 22

todikasi: kasb-hunar kollejlari uchun o‘quv qo’llanma. 3-qayta ishlangan nashr. — t.: «turon-iqbol». 2010yil 87-106- betlar 2. abdullayeva b.s., sadikova a.v., muxitdinova m.n., toshpo‘latova m.i., raximova f. matematika. tdpu. (boshlang‘ich ta’lim va sport-tarbiyaviy ish bakalavriyat ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun darslik) toshkent-2012, 165-185 betlar otlichno! image2.jpg image12.png image3.png image4.png audio1.wav image5.jpg image6.jpg image7.jpg image8.jpg image9.jpg image13.png image10.jpg image14.png image11.jpg image15.png audio2.wav image16.png image17.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 22

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sanoq sistemalari"

3- mavzu. sanoq sistemalari tillar, aniq va ijtimoiy fanlar kafedrasi fan o‘qituvchisi: a.a.adilov 5-mavzu. sanoq sistemalari reja: 1.sanoq sistemasi tushunchasi. pozitsion va nopozitsion sanoq sistemalari. 2.o‘nli pozitsion sanoq sistemasini targ‘ib qilishda m.xorazmiyning roli. 3.o‘nli pozitsion sanoq sistemasida sonlarning yozilishi va o‘qilishi. 4.o‘ndan farqli pozitsion sanoq sistemalari: sonlarning yozilishi, arifmetik amallar, bir sanoq sistemasida yozilgan sonni boshqa sanoq sistemasidagi yozuvga o‘tkazish. kalit so’zlar va tayanch iboralar: sanoq sistemalari, pozitsion, nopozitsion, algoritm, qo’shish, ayirish,ko’paytirish, ko’paytirish jadvali 1.sanoq sistemasi tushunchasi. pozitsion va nopozitsion sanoq sistemalari. insoniyat paydo bo‘lib, madaniyat darajasi ancha yuqori bo‘lgan...

This file contains 22 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "sanoq sistemalari", click the Telegram button on the left.

Tags: sanoq sistemalari PPTX 22 pages Free download Telegram