minerallar va ularning turlari

PPTX 14 стр. 519,2 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 519,2 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

powerpoint presentation meneral ogitlar va ularning turlari hurshidbek 1. minerallar: ta'rif va xossalari 2. mineral turlari va tasnifi 3. mineralarning amaliy ahamiyati reja: minerallar nima? minerallar tabiiy ravishda hosil boʻladigan, aniq kimyoviy tarkibga va kristall tuzilishga ega boʻlgan noorganik qattiq jismlardir, ularning 4000 dan ortiq turlari mavjud. ba’zi minerallar, masalan, kvarts (sio2) va feldşpatlar, yer poʻstida juda koʻp miqdorda uchrab, togʻ jinslarining asosiy tarkibiy qismlarini tashkil qiladi. minerallarning fizik xossalari, masalan, qattiqligi (mohs shkalasi boʻyicha 1 dan 10 gacha), zichligi, rangi va yorqinligi ularni aniqlashda muhim ahamiyatga ega. minerallarni tasniflash minerallar kristall tuzilishiga ko'ra ham tasniflanadi. masalan, izometrik, tetragonal, rombik, monoklinik va triklinik singari 6 ta asosiy kristall tizim mavjud bo'lib, ularning har biri o'ziga xos simmetriya xususiyatlariga ega. minerallarni genetik kelib chiqishiga ko'ra magmatik, metamorfik va cho'kindi jinslarga xos bo'lgan turlarga ajratish mumkin. bu ularning hosil bo'lish sharoitlari va jarayonlarini aks ettiradi. minerallarni kimyoviy tarkibiga ko'ra 8 ta asosiy …

2 / 14

abi muhim metallarning asosiy manbai hisoblangan sulfid minerallari gidrotermal jarayonlar natijasida hosil bo'ladi va ko'pincha magmatik jinslar bilan bog'liqdir. sulfid minerallarning qattiqligi mohs shkalasi bo'yicha 2,5 dan 6 gacha o'zgarib turadi va ularning xossalari kimyoviy tarkibi va kristall tuzilishiga bog'liq bo'lib, ba'zilari elektr o'tkazuvchanligiga ega. sulfid minerallar yer qobig'ining taxminan 1% ini tashkil qiladi va 100 dan ortiq turdagi metallarni o'z ichiga oladi, ulardan ko'plari sanoatda muhim ahamiyatga ega. silikativ minerallar silikatlarning asosiy tuzilish birligi sio4 tetraedri bo'lib, u bir-biriga turli xil usullar bilan bog'lanib, zanjirsimon, varaqli yoki uch o'lchovli tuzilmalarni hosil qiladi, bu ularning qattiqligi va boshqa fizik xossalariga ta'sir qiladi. silikat minerallarning keng tarqalgan turlari orasida kvarts (sio2), feldspatlar (masalan, ortoklaz kalsi3o8) va slyudalar (masalan, muskovit kal2(alsi3o10)(oh)2) kiradi, ularning har biri o'ziga xos kimyoviy tarkibi va kristall tuzilishiga ega. silikat minerallar yer qobig'ining taxminan 90% ini tashkil qiladi va ularning tarkibida turli xil metall ionlari, masalan, alyuminiy, temir, …

3 / 14

qattiqligi mohs shkalasi bo'yicha 1 dan 10 gacha o'zgarib turadi, masalan, talk 1, olmos esa 10 ballga ega. bu ularning kristall panjaralari tuzilishi bilan bog'liq. tug'ma elementlarning 90% dan ortig'ini metallar tashkil etadi, qolgan qismi esa nometall va yarim metallarga to'g'ri keladi, bu ularning yer po'stlog'idagi tarqalishini aks ettiradi. oltingugurt (s) va olmos (c) kabi tug'ma elementlar kimyoviy jihatdan juda inert bo'lib, yagona atomlardan iborat kristallar hosil qiladi va shu sababli juda barqaror hisoblanadi. haloid minerallar galogen minerallar, masalan, galogenidlar guruhiga kiruvchi tuzlar, nacl (osh tuzi) kabi 10 dan ortiq mineralni o'z ichiga oladi va ularning kristall tuzilishi kubik shaklda bo'ladi. galogen minerallarning qattiqligi mohs shkalasi bo'yicha 2,5 dan past bo'lib, ular nisbatan yumshoq hisoblanadi va osonlik bilan tirnaladi, shuningdek, ularning zichligi past bo'ladi. galogen minerallarning asosiy tarkibiy qismi galogen anionlari (f⁻, cl⁻, br⁻, i⁻) bo'lib, ular metall yoki boshqa kationlar bilan birikib tuzlar hosil qiladi, misol uchun, fluorit (caf₂) …

4 / 14

kuchli magnit xususiyatlariga ega va bu xususiyat ularni sanoatda keng qo'llanilishini ta'minlaydi. karbonat minerallar karbonat minerallarning asosiy vakillari kaltsiy karbonat (caco₃) boʻlib, ularning qattiqligi mohs shkalasi boʻyicha 3 ga teng va turli xil jinslar tarkibida, jumladan, ohaktosh va marmarda uchraydi. dolomit (camg(co₃)₂) – kaltsiy va magniy karbonatlarining ikkilamchi minerali boʻlib, ohaktoshlarga oʻxshash, lekin yuqori magniy miqdori bilan ajralib turadi va baʼzi hollarda 18% gacha magniyni oʻz ichiga olishi mumkin. magnezit (mgco₃) va siderit (feco₃) kabi karbonat minerallarning kimyoviy tarkibi kaltsiy karbonatdan farq qiladi, bu ularning fizik xususiyatlariga, shu jumladan zichlik va rangiga taʼsir qiladi. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png

5 / 14

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "minerallar va ularning turlari"

powerpoint presentation meneral ogitlar va ularning turlari hurshidbek 1. minerallar: ta'rif va xossalari 2. mineral turlari va tasnifi 3. mineralarning amaliy ahamiyati reja: minerallar nima? minerallar tabiiy ravishda hosil boʻladigan, aniq kimyoviy tarkibga va kristall tuzilishga ega boʻlgan noorganik qattiq jismlardir, ularning 4000 dan ortiq turlari mavjud. ba’zi minerallar, masalan, kvarts (sio2) va feldşpatlar, yer poʻstida juda koʻp miqdorda uchrab, togʻ jinslarining asosiy tarkibiy qismlarini tashkil qiladi. minerallarning fizik xossalari, masalan, qattiqligi (mohs shkalasi boʻyicha 1 dan 10 gacha), zichligi, rangi va yorqinligi ularni aniqlashda muhim ahamiyatga ega. minerallarni tasniflash minerallar kristall tuzilishiga ko'ra ham tasniflanadi. masalan, izometrik, tetragonal, ro...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPTX (519,2 КБ). Чтобы скачать "minerallar va ularning turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: minerallar va ularning turlari PPTX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram