qadimgi xitoy ijtimoiy hayoti

DOCX 10 pages 19.7 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.7 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: qadimgi xitoy ijtimoiy hayotida daosizm. reja: 1. qadimgi xitoy ijtimoiy falsafiy fikr dastlab vujudga kelishi. 2. xitoy mifologiyalarida butun koinot. 3. konfutsiychilik. qadimgi xitoy ijtimoiy falsafiy fikr dastlab vujudga kelgan va taraqqiy etgan mamlakatlardan biri edi. xitoyda fan va madaniyat o`ziga xos shaklda rivojangan. eramizdan avvalgi ikki minginchi yilning o`rtalariga keib, yuan-in davlatida muayyan xo`jalik shakli yuzaga kelgan. eramizdan avvalgi xii asrda esa urushlar natijasida davlat chjou qabilasining qo`liga o`tgan. bu hokimiyat eramizdan avvalgi iii asrgacha davom etgan. bu vaqtda diniy mifologik dunyoqarash ustivorlik qilgan. u olam va tabiatning paydo bo`lishini o`ziga xos tarzda tushuntirgan va dunyoviy bilimlar rivojiga o`z ta`sirini o`tkazgan. qadimgi xitoy falsafasida turli xil yo`nalish va oqimlar mavjud. ularda falsafiy tafakkur qadriyatlarini ishlab chiqishga uringan mashhur kishilar, o`z davrining ko`zga ko`ringan donishmandlari tabiat, jamiyat va inson hayotiga taalluqli bo`lgan ko`pgina muammolarning real yechimini izlaganlar. bunday muammolarni o`z ijtimoiy ideallaridan kelib chiqqan holda hal etishga uringanlar. tabiiyki …

2 / 10

iqish unchalik kuchli bo`lmagan. aksincha, u ko`proq amaliy va pragmatic yo`nalishga ega edi. xitoy faylasuflari asosan kambag`al a`yonlarga mansub bo`lgan. ular ko`pincha g`oyat ulkan imperatorlik saroylari qoshida amal qilgan ma`muriy tizim sektorlarida faoliyat yuritishgan. ko`pgina buyuk xitoy mutafakkirlari ana shu ijtimoiy muhitning samarasi sifatida dunyoga kelgan. ko`pchilik tomonidan hurmat-ehtirom ila tan olingan donishmandlar ta`sirida asta-sekin xitoy falsafiy tafakkuri shakllana borgan. ko`p hollarda ularning ismlari aniq bo`lmasada, aynan ular asotirlar, afsonalar ma`naviy ta`siridan ozod bo`la borganlar va olam to`g`risidagi ilk dunyoqarashni.ozlarida shakllantirib, rivojlantirganlar. ularning qarashlarida afsonaviy va dunyoviy bilimlar bir-biri bilan bevosita bog’lanib, bir-birini to’ldirib brogan xitoy falsafasi o`zining gullab yashnagan vaqtiga “urushuvchi davlatlar” deb atalgan davrda erishdiki, uni xitoy falsafasining “oltin davri” (eramizdan avvalgi vi-iiiasrlar) deb atadilar. asosiy falsafiy yo`nalishlar quyidagilardan iborat edi: in-yan, konfutsiychilik, daosizm, ismlar maktabi, moizm, legizm. in - yan. qadimgi xitoydagi ilk falsafiy ta`limotlarga ko`ra, osmon va yer bilan chegaralangan olam in hamda yan tamoyillariga amal …

3 / 10

ammolarni yoritishda keng qo’llanilgan. konfutsiychilik qadimgi xitoyda vujudga kelgan va hozirgi kunga qadar o’z ta`sirini yo’qotmay kelayotgan falsafiy maktabdir. konfutsiy an`analarga qattiq rioya qilgan mutafakkirdir. uning ta`limotida qadimgi yozma manbalarni o’rganish markaziy o’rin tutadi. konfutsiy o`zi haqida shunday deydi: “eskini bayon qilaman va yangini yaratmayman”. konfutsiy tabiat falsafasi va din falsafasiga unchflik qiziqish namoyon qilmaydi balki, insonni diqqat markaziga qo’yadi. u va uning izdoshlari jamiyatning parchalanib ketishidan bezovta bo`lishganliklari sababli asosiy e`tiborini insonni o’z atrofidagilarga va jamiyatga nisbatan hurmat ruhida tarbiyalashga qaratdilar. shaxs o`zi uchun emas, balki jamiyat uchun shaxsdir. konfutsiychilik axloqi insonni uning ijtimoiy vazifasi bilan bog’liq ravishda tushunadi, ta`lim va tarbiyani esa, insonni ana shu vazifani bajarishga olib keladigan narsa sifatida idrok qiladi. konfutsiychilik sharq xalqlari ongida shunday axloqiy me`yorlarni shakllantirdiki, o’zining omma ongiga ta`sir kuchi jihatidan uni injildagi 10 diniy buyruq bilan solishtirish mumkin. bu avvalo, besh muqimlik, yoki besh fazilat - insonparvarlik, burchga codiqlik, tavfiqlik, aqlga …

4 / 10

rganish tufayli bilimlarni kashf etish imkoniyati borligi va ta`lim-tarbiyaning buyuk rolini qayd etish; -“oltin o’rtamiyonalik yo’li”, “ikki qarama-qarshi qirrani qo’lda ushlab, ammo xalq uchun o’rtachasidan foydalanish”, qoidasini qo’llash, ya`ni qarama-qarshiliklarni yumshatish va murosasozlik nazariyasiga rioya etish. konfutsiy tomonidan birinchi marta “oltin qioda” deb nom olgan va keyinchalik ko’pchilik mutafakkirlar tomonidan qolipga solingan - “o’zingga ravo ko’rmagan narsani boshqa odamlarga ham ravo ko`rma” qoidasi shakllantirildi. konfutsiychilikning yana bir muhim jihati “ismlarni tuzatish” talabi ediki, unga binoan agar jamiyatda “hukmdor, hukmdor bo’lmasa, xizmatkor xizmatkorlik qilmasa, o’g’il o’g’lligini qilmasa”, ya`ni shunday vaziyat vujudga kelsaki, u besh aloqa talab etgan ta`limot tashqarisiga chiqsa, voqelikni tuzatish, jumladan, kuch ishlatib bo’lsa ham tartibni joriy etish zaruriyatini tan olish lozim. shundagina jamiyatdagi tabaqalar o’rtasidagi munosabatlarni qat`iy ravishda tiklash mumkin bo’ladi. eramizdan oldingi 200-yil bilan eramizning 220-yiligacha bo’lgan davrda konfutsiychilik din sifatida ham shakllandi. o’zining mazmuniga ko’ra konfutsiychilik diniy marosimi qadimgi xitoyda tashkil topgan oilaviy-urug’chilik urf-odatlarini qonuniylashtirib, qadimgi …

5 / 10

irik falsafiy maktablardan biridir. daosizmning diqqat markazida tabiat, koinot va inson turdi. bu ta`limot to’g’risida keyingi paragrafda batafsil fikr yuritamiz. ismlar maktabi voqelikni til ifodasi masalalari orqali hal qilishga yo’naltirilgan edi. u ashyolar munosabati va shu munosabatlarning o’zini tadqiq etdi, so’ngra esa hukmlar va ismlarning bir-biriga muvofiq kelishini tekshirdi. bu maktab vakillaridan biri xuey shi ko’pgina narsalarning tushunchalarda noadekvat ifodalanishiga e`tiborni qaratgan. u buning sababini narsalarning bir-biriga qiyoslanmasligida, deb bilgan. o’zgacha uslubda fikrlash, bahs-munozara, isbot uchun dalillar keltirish, mavjud goyalarni rad etish va hokazolar ismlar maktabi uchun muhim ahamiyatga ega bo’lgan. maktab vakillaridan biri chjuan-szi vafot etgan raqibi to’g’risida, “men bilan bahs yuritadigan odam qolmadi” deb qayg’urib yozadi. ismlar maktabining tafakkur uslubi an`ana mavqeiga ega bo’lgan konfutsiychilik ta`limotiga bardosh bera olmagan. u asta-sekin konfutsiychilikka yaqinlashib, o’zining avvalgi mavqeini yo’qotgan. moistlar maktabi o’z ismini uning asoschisi mo-szi (e.o. 479-431 y) nomidan olingan. unda asosiy e`tabor ijtimoiy axloq muammolariga qaratilgan bo’lib, uni …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi xitoy ijtimoiy hayoti"

mavzu: qadimgi xitoy ijtimoiy hayotida daosizm. reja: 1. qadimgi xitoy ijtimoiy falsafiy fikr dastlab vujudga kelishi. 2. xitoy mifologiyalarida butun koinot. 3. konfutsiychilik. qadimgi xitoy ijtimoiy falsafiy fikr dastlab vujudga kelgan va taraqqiy etgan mamlakatlardan biri edi. xitoyda fan va madaniyat o`ziga xos shaklda rivojangan. eramizdan avvalgi ikki minginchi yilning o`rtalariga keib, yuan-in davlatida muayyan xo`jalik shakli yuzaga kelgan. eramizdan avvalgi xii asrda esa urushlar natijasida davlat chjou qabilasining qo`liga o`tgan. bu hokimiyat eramizdan avvalgi iii asrgacha davom etgan. bu vaqtda diniy mifologik dunyoqarash ustivorlik qilgan. u olam va tabiatning paydo bo`lishini o`ziga xos tarzda tushuntirgan va dunyoviy bilimlar rivojiga o`z ta`sirini o`tkazgan. qadimgi xitoy ...

This file contains 10 pages in DOCX format (19.7 KB). To download "qadimgi xitoy ijtimoiy hayoti", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi xitoy ijtimoiy hayoti DOCX 10 pages Free download Telegram