neoklassik maktab va neoliberazmning evolyutsiyasi

DOC 9 pages 78.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 78.0 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

neoklassik maktab va neoliberazmning evolyutsiyasi reja: 1.morjenalizmning umumiy ta‟rifi 2. eng yuqori naf nazariyasining inglizcha varianti 3. alfred marshalning narxlar va daromadlar nazariyasi 4. neoklassik mikro iqtisodiy taxlil morjenalizmning umumiy ta‟rifi marjinalizm (inglizcha – me‘yorli) tadqiqotining predmetini me‘yorli tahlil tashkil etadi. marjinalizm iqtisodiy yo‗nalishning namoyandalari fridrix vizer (1851-1926, avstriya maktabi), yevgeniy byom-baverk (1851-1914, avstriya maktabi), alfred marshall va boshqalar bo‗lgan. xix asrning 70-yillaridan boshlab klassik (mumtoz) qiymatning mehnat nazariyasida chinakam inqilobiy o‗zgarishlar yuz bergan edi. avstriya maktabining namoyandalari, ya‘ni dastlabki marjinalistlar iqtisodiyotni sub‘ektiv-psixologik nuqtai-nazardan baholanib (ob‘ektiv iqtisodiy qonunularni inkor etib), asosiy e‘tiborni iste‘mol(talab)ning tutgan o‗rniga bag‗ishlab, ishlab chiqarish (taklif)ni ikkinchi darajali qilib qo‗ydilar. keyingi marjinalistlar ishlab chiqarish va iste‘mol jarayonlarni yaxlit o‗rganib, me‘yoriy iqtisodiy o‗lchamlarni taqsimot va ayirboshlash jarayonlariga ham tatbiq etdilar. natijada yangi iqtisodiy g‗oyalar namoyandalari klassik iqtisodiy maktabning davomchilari sifatida baholanib, ularga neoklassiklar deb nom berildi. marjinalizm nazariyasi markazida o‗z foydasini maksimallashtirishga intiluvchi firma (ishlab chiqaruvchi) va harid …

2 / 9

shundan iborat ediki, ular moddiy ne‘matlar qiymatini unga zarur bo‗lgan ijtimoiy mehnat chiqimlari va mehnat miqdori bilan belgilamasdan, balki tovarning foydaliligi (nafligi) va noyobliligi bilan bog‗lanadi. «eng yuqori foydalik» tushunchasini kiritdilar. avstriya maktabi.xix asrning 70-yillarida g‗arb siyosiy iqtisodining nufuzli maktablaridan biri avstriya maktabi (avstraliyalik omillar nomidan) vujudga keldi. avstriya maktabini sub‘ektiv-psixologik maktab ham deb ataydilar, uning mafkurachilari qo‗llagan usul munosabati bilan unga mana shunday nom berilgan. 70-yillarda avstriya maktabining asoschisi karl menger (1840-1921) bu g‗oyani rivojlantirib, uni sub‘ektiv-psixologik maktabning asosiy nazariyasiga aylantirdi. yevgeniy byom-baverk (1851-1914), fridrix fon vizer (1852-1926) va boshqalar ham shu nazariyani ishlab chiqdilar. avstriya maktabining konsepsiyalari mengerning «siyosiy iqtisod asoslari» (1871), vizerning «xo‗jalik boyligining kelib chiqishi va asosiy qonunlari to‗g‗risida» (1884), byom-baverkning «kapital va foyda» (1884-1889), «xo‗jalik ne‘matlari nazariyasining asoslari» (1886), «k.marks nazariyasi va uning tanqidi»(1896) va boshqa asarlarida bayon etilgan, avstriya maktabining ta‘limoti angliya, germaniya, aqsh, rossiyada va boshqa mamlakatlardaham yoyildi. bu ta‘limot g‗arb siyosiy iqtisodining …

3 / 9

lohida olingan bir xo‗jalik misolida shu qonunlarni ko‗rib chiqish yetarli deb hisoblanadi, ya‘ni jamiyat aloxida olingan robinzonlar xo‘jaligi yigindisidir, degen xulosa chikariladi. tadqiqotning bu usuli robinzonad usuli deb nom oldi. shu usul yordamida siyosiy iqtisoddan ijtimoiy, ishlab chiqarish munosabatlari chiqarib tashlanadi, iqtisodiy kategoriyalarning ijtimoiy-sinfiy mazmuni kuchaytiriladi, ijtimoiy ishlab chiqarishning roli soxtalashtiriladi. biz yukorida merkantilizm ( boylik asosi muomala soxasida), fiziokratizm (yer), iqtisodiy ta‘limotlarini kurdik. avtriya maktabining nazariyotchilari esa yukoridagilardan farqli kapitalizmni faqat bozor munosabatlari bilangina bog‗langan yakka xo‗jaliklarning mexanik yig‗idisi deb tasvirlab, mehnatning kiymatni belgilashdagi rolini inkor etdilar. qadriyat nazariyasi avstriya maktabining konsepsiyalarida markaziy o‗rinni oldi, bu nazariya «eng yukori foydalilik» nomini oldi. siyosiy iqtisodda qabul qilingan «tovar» va «qiymat» kategoriyalari ijtimoiy mazmundan mahrum bo‗lgan «ne‘mat» va «qadriyat» kategoriyalari (foydalilik) naf tushunchalari bilan almashtirildi. bunda tovarning kadr kimmati shu mahsulotning foydaliliga va noyobligi bilan o‗lchanadi. eng yuqori naf nazariyasining inglizcha varianti k.menger, ye.byom-baverk va boshqalar qiymat-ijtimoiy zarur mehnatning ifodasi, mehnat …

4 / 9

h orqali qiymat hosil bo‗lishi jarayonini qayta ko‗rib chiqiladi. yangi yo‗nalish hozirgi zamon iqtisodiy ta‘limotlari asosidir. ular buni baho beruvchilik mulohazalariga va individlarning psixogiyasiga bog‗liq bo‗lgan sub‘ektiv kategoriyaga aylantirib qo‗ydilar. bu esa navbatdagi yangi nazariya bo‗lib, bu nazariya qiymatni u hosil bo‗ladigan sharoit va manbadan ishlab chiqarish va mehnat sohasidan butunlay ajratib qo‗yadi. byom-baverkning hamma mulohazalari jarayonni oydinlashtiradigan, ushbu kategoriyada ifodalanadigan ishlab chiqarish munosabatlarini kengaytiradigan fikrlar asosiga qurilgan. «eng yuqori foydalilik», «noyoblik» nazariyalari avstriya maktabi va boshqa yangi konsepsiyalar uchun asos bo‗ldi, byom-baverkning ta‘biricha, qadriyat to‗g‗risidagi ta‘limot daromadni taqsimlash, shu jumladan, yer rentasi, ish haqi, kapitaldan olinadigan foyda to‗g‗risidagi butun o‗z doktrinasining markaziy bandidir. kembridj maktabi. a.marshall va uning narx, ish haqi hakidagi nazariyalari. kapitalizmdan imperializmga o‗tish davrida angliyada kembridj dorilfununida iqtisodchilar maktabi vujudga keldi. maktabning nomi ham shu dorilfununning nomidan olingan. alfred marshall (1842-1924) marjinalizmning «kembridj maktabi» lideri hisoblanadi. u kembridj (angliya) universitetida o‗qidi, uni tugatdi va shu yerda …

5 / 9

lashtirib qo‗ydi va narxni bozor iqtisodiyotining eng muhim elementi, deb hisoblaydi. olim avvalgi tadqiqotlarda qiymatning iste‘mol va almashuv ( ikkita) shakllari alohida-alohida qaralgan edi, marshalda esa bu farq yo‗q. ob‘ektiv qiymat kategoriyasidan foydalanadi. bu narsa uning nazariyasida muvozanat narxi rolini bajaradi. marshallning nazariyasi sintetik nazariya nomini oldi, chunki muallif bu nazariyada o‗zidan avvalgi mavjud narx nazariyalari «eng yuqori foydalilik (naf)», «ishlab chiqarish chiqimlari», «talab va taklif» nazariyalarni birlashtirib, ularning hammasini to‗g‗ri deb ko‗rsatdi. narx nazariyasi bilan bir qatorda marshall foyda va ish haqi nazariyalarini ilgari surdi. alfred marshalning narxlar va daromadlar nazariyasi a.marshalning va uning maktabdoshlari o‗z uslublari (metodologiya)da umuman, avstriya maktabini qo‗llab-quvvatlaydilar, lekin unga ayrim jiddiy o‗zgarishlarni ham kiritishni lozim topdilar. jumladan, faqat funksional tadqiqot usulinigina tan olish bilan birga, bozor munosabatlarining uch asosiy zaruriyatlarini: narx, talab, taklifni o‗zaro bog‗liqlikda ko‗rib chiqadilar. ularning fikricha, avvalo ishlab chiqarish iste‘mol harakatini aniqlaydi, keyinchalik u eng yuqori foydalilik va talab doirasi ko‗rinishiga …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "neoklassik maktab va neoliberazmning evolyutsiyasi"

neoklassik maktab va neoliberazmning evolyutsiyasi reja: 1.morjenalizmning umumiy ta‟rifi 2. eng yuqori naf nazariyasining inglizcha varianti 3. alfred marshalning narxlar va daromadlar nazariyasi 4. neoklassik mikro iqtisodiy taxlil morjenalizmning umumiy ta‟rifi marjinalizm (inglizcha – me‘yorli) tadqiqotining predmetini me‘yorli tahlil tashkil etadi. marjinalizm iqtisodiy yo‗nalishning namoyandalari fridrix vizer (1851-1926, avstriya maktabi), yevgeniy byom-baverk (1851-1914, avstriya maktabi), alfred marshall va boshqalar bo‗lgan. xix asrning 70-yillaridan boshlab klassik (mumtoz) qiymatning mehnat nazariyasida chinakam inqilobiy o‗zgarishlar yuz bergan edi. avstriya maktabining namoyandalari, ya‘ni dastlabki marjinalistlar iqtisodiyotni sub‘ektiv-psixologik nuqtai-nazardan baholanib (...

This file contains 9 pages in DOC format (78.0 KB). To download "neoklassik maktab va neoliberazmning evolyutsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: neoklassik maktab va neoliberaz… DOC 9 pages Free download Telegram

neoklassik maktab va neoliberazmning evolyutsiyasi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "neoklassik maktab va neoliberazmning evolyutsiyasi"

Similar files