neoklassik maktab iqtisodiy qarashlari

PPTX 15 pages 749.1 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 749.1 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

1-mavzu: “iqtisodiy ta`limotlar tarixi” faniga kirish. fanning predmeti va o`rganish usullari. mavzu: neoklassik maktab iqtisodiy qarashlari reja: neoklassik maktab xususiyatlari. qisman va umumiy muvozanat tahlili ma’ruzachi: jumayeva zamira bustonovna foydalilikning pasayib borishi buyumning haqiqiy qimmati nima bilan (uning eng ko’p, o’rtacha yoki eng kam foydaliligi bilan) aniqlanishini tushunishda yordam beradi. avstriya maktabi vakil-lari nazariyasiga ko’ra, konkret qimmat eng kam yoki me’yorli foydalilik bilan aniqlanadi. xaridor o’zi uchun yagona bo’lgan, bir juft etik uchun yettinchi etikka qaraganda ko’p haq to’lashga tayyor. unga birinchi juft etikka qaraganda, yettinchisining foydasi ancha kam. demak, foydalilikka sub’yektiv baho beriladi, tovar miqdori ko’payib borgan sari foydalilik pasayib boradi va bu miqdorning kamayib borishi bilan foydalilik oshib boradi. bozorning tovarlar bilan to’yinish darajasini o’rganayotgan ishlab chiqaruvchi ham ushbu xususiyatni hisobga olgan holda ish yuritadi. ijtimoiy me’yorli foydalilik. bozorda har bir sub’yekt o’ziga keragidan ortiqcha tovarlarini (sub’yekt uchun me’yorli foydaliligi nisbatan katta bo’lmagan) sotish va o’zi ehtiyoj sezgan …

2 / 15

sdiqlashicha, bozor mexanizmi xo’jalik jarayonlarini o’zi tartiblashga, ishlab chiqarish va iste’mol o’rtasida muvozanat o’rnatishga qodir, erkin bozorning o’zaro ta’siri asosida shakllanadigan munosabatlarga davlatning aralashuvi esa, muvozanatning buzilishiga, iqtisodiy samaradorlikning pasayishiga olib kelishi mumkin. shuning uchun yangi klassik yo’nalish vakillari xususiy tadbirkorlik va bozor imkoniyatlaridan to’la foydalanish uchun kurashdilar. a.smit an’analarini davom ettirgan holda, yangi klassiklar universal iqtisodiy qonuniyatlarni keltirib chiqarishga harakat qildilar. ular marjinalizm metodologiyasiga suyangan holda, iqtisodiy fanning asosiy bo’limlarini o’z ichiga oluvchi bir butun nazariy tizim yaratdilar. xususan, firma daromadlarni taqsimlash, bozor muvozanati nazariyalari ancha takomillashtirildi, iste’mol tanlovi, umumiy (barcha bozorlar uchun) muvozanat nazariyalari yaratildi. o’sha davrdagi yangi klassiklarning ilmiy qarashlari uning atoqli vakillaridan biri, kembrij maktabining rahnamosi alfred marshallning (1842–1924) «ekonomiks prinsiplari» (1890) kitobida ancha tizimlashtirilgan ko’rinishda ifodalangan. mazkur asar birinchi katta darslik vazifasini o’tagan. unda talab va taklif to’g’risidagi kontseptsiyalar birlashtirilgan va ayrim bozorlarni o’rganish uchun matematik dastaklar keng qo’llanilgan. a.marshall va uning hamfikrlari xizmati tufayli …

3 / 15

hilar tomonidan tulik e`tibor bilan kabul kilinmadi. lekin uning goyalaridagi sub`ektivizm asosiy ilmiy asarlarida anik uz urnini topgan edi. masalan, iste`mol, talab, foydalilik xakida uz xolicha tushunchalar berish bilan birga u.jevons tovarlar narxi uning me`yoriy foydaliligi bilan funktsional boglikdir, deb kursatadi. shuningdek, olim klassiklarning rakobat xakidagi fikrlarini qo’llab, sotuvchi va oluvchi uzaro mulokatda bulib kerakli ma`lumotni bir-biridan olish mumkin deb kursatadi. natijada u kuyidagi xulosani keltirib chikaradi: bozordagi sotuvchilar (sub`ektlar) insonlar extiyoji uchun zarur bulgan tovarlarni muxayyo kilib, ularning iste`mollarini tularok kondiradilar. shu fikri bilan u.jevons dastlabkilardan bulib, me`yoriy taxlilni maydonga tashlaydi va marjinalizm asoschilaridan biriga aylanadi. (1834-1910) marjinalizmning lozanna (shveytsariya) deb ataluvchi maktabi asoschisi xisoblanadi. qiymat (qimmat) va narxning shakllanishi nazariyasi. iqtisodiy fikrlar tarixida eng qiyin va murakkab muammolardan biri – qiymat muammosi hisoblanadi. a.marshallning asari vujudga kelgunga qadar tovar qiymati muammosiga bo’lgan ikki xil yondashuv mavjud bo’lgan: qiymat yo ishlab chiqarish xarajatlari bilan, yoki tovarning foydaliligi va noyobligi …

4 / 15

i «marshall inqilobi» to’g’risida ham gap yuritiladi). uning xizmati shundan iboratki, u qiymatning birinchi (asosiy) sababini qidirishni tahlil qilishdan talab va taklifning shakllanish va o’zaro ta’sir ko’rsatish qonuniyatlarini o’rganishni tahlil qilishga o’tishning zarurligini asoslab berdi. boshqacha so’z bilan aytganda, a.marshall qiymat nazariyasini baho nazariyasi (yoki bozor muvozanati nazariyasi)ga turlantirdi. o’z mohiyatiga ko’ra, a.marshall bo’yicha, real qiymat – bu talab va taklif ta’sirida shakllanadigan muvozanat baho. bunda talab ham, taklif ham teng huquqli omil sifatida amal qiladi. a.marshall yo taklifni (klassik nazariya), yoki talabni (me’yorli foydalilik nazariyasi) hal qiluvchi omil sifatida ko’rsatishga bo’lgan urinishlarning har ikkalasi noto’g’ri ekanligini ko’rsatib berdi. shu asosida a.marshall oldingi qiymat nazariyalaridan eng muhim qoida va kontseptsiyalarni olib bir butun tamoyilga birlashtirdi. masalan, sarfli qiymat nazariyasi bozor taklifining shakllanish qonuniyatlarini tushuntirib berish uchun foydalanildi, me’yorli foydalilik nazariyasi esa bozor talabining shakllanish qonuniyatlarini tushuntirib berish uchun ishlatildi. a.marshall tovar qiymati (bahosi)ni aniqlashda me’yorli foydalilik va ishlab chiqarish xarajatlarini …

5 / 15

konkret individning afzal kurish nisbati ulchovi baxosiga almashtiriladi. deyarli kirk yildan sung (1959) v.v.leont’ev bu muammoni dolzarbligi pasaymayotganligi tufayli, bu soxada uchta pozitsiya 1954 yilda e`lon kilingan bulib, unda iste`molchilarning tovarlarni tanlashda uzini kanday tutishini kuzatish orkali ob`ektiv informatsiya manbai naflik funktsiyasi shaklida buladi, ularning kup sonli turli darajalarini solishtirish real (ish tartibi) protseduradir. m.blaugning fikricha, agar naflikni mikdoriy ulchash imkoni bulsa, eski eng yukori naflik nazariyasidan voz kechish zaruratini sezadi va aniklangan afzallik metodiga tula utish kerak. pareto tadkikot maksadida «befarklik egri chiziklari»dan foydalanib ma`lum ne`mat, mikdori, xuddi shuningdek, boshka barcha resurslar mikdoriga boglik ravishda iste`molchining kaysi ne`matini tanlash masalasini kurib chikdi. tovarlar nafligi summasi turli kombinatsiyalarda buladi va bir kombinatsiyaning boshkasidan ustunligini belgilash kerak. natijada olimning uch ulchovli diagrammalari paydo buldi, bu diagramma asos (un)larida iste`molchi kulida bu yoki boshka ne`matlarning turlicha mikdori kursatiladi. valras haqida so’z taxminlarga ko’ra biz mol goshti sanoatida narx va ishlab chiqarish hajmiga …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "neoklassik maktab iqtisodiy qarashlari"

1-mavzu: “iqtisodiy ta`limotlar tarixi” faniga kirish. fanning predmeti va o`rganish usullari. mavzu: neoklassik maktab iqtisodiy qarashlari reja: neoklassik maktab xususiyatlari. qisman va umumiy muvozanat tahlili ma’ruzachi: jumayeva zamira bustonovna foydalilikning pasayib borishi buyumning haqiqiy qimmati nima bilan (uning eng ko’p, o’rtacha yoki eng kam foydaliligi bilan) aniqlanishini tushunishda yordam beradi. avstriya maktabi vakil-lari nazariyasiga ko’ra, konkret qimmat eng kam yoki me’yorli foydalilik bilan aniqlanadi. xaridor o’zi uchun yagona bo’lgan, bir juft etik uchun yettinchi etikka qaraganda ko’p haq to’lashga tayyor. unga birinchi juft etikka qaraganda, yettinchisining foydasi ancha kam. demak, foydalilikka sub’yektiv baho beriladi, tovar miqdori ko’payib borgan sari foy...

This file contains 15 pages in PPTX format (749.1 KB). To download "neoklassik maktab iqtisodiy qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: neoklassik maktab iqtisodiy qar… PPTX 15 pages Free download Telegram