elektrik bo`lmagan o`lchov vositalari

DOC 10 pages 1.4 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

ma`ruza № 3. elektrik bo`lmagan o`lchov vositalari elektr o`lchash sxemalari – ko`prikli sxemalar. reja: 1. elektrik bo`lmagan o`lchov vositalari 2. doimiy tokning ko'prikli o'lchash sxemasi. 3. elektr datchiklarning tasnifi. 4. kontaktli datchiklar. elektrik bo`lmagan o`lchov vositalari avtomatlashtirish tizimlarida boshqaruv signallari, ma`lum bir ishlab chiqarish jarayonini tavsiflovchi turli xil elektr bo`lmagan va elektr miqdorlariga bog`liq. ushbu qiymatlar haqida ma`lumot datchikdan olinadi va ba`zi turli xil signal ko`rinishida ifodalanishi kerak. hozirgi kunda elektr signalidan foydalanish avtomatlashtirish sistemalarining ishonchliligini oshiradi va ishchi kuchini tejaydi. elektr signallarni boshqa signallar bilan taqqoslaganda (masalan, mexanik, pnevmatik, gidravlik, yorug`lik, tovush) uning bir nechta afzalliklarini aytib o`tish mumkin: uzoq masofalarga uzatish, o`zgartirish va kuchaytirish, kompyuterga kirish imkoniyatlari mavjud. shuning uchun elektr bo`lmagan miqdorlarni o`lchash uchun elektr o`lchash usullari keng tarqalgan. ular elektr bo`lmagan miqdorlarni elektr signaliga o`zgartirishning yuqori aniqligini ta`minlashi va uning o`zgarishiga tezda javob berishlari kerak. o`lchanayotgan kattalik elektr bo`lmagan miqdor haqida ma`lumotni o`lchov asbobi datchiklar (sensor) …

2 / 10

qo`llaniladi. agar darhol elektr bo`lmagan miqdorni elektr signaliga aylantirish mumkin bo`lsa, unda to`g`ridan-to`g`ri o`zgartkichli datchiklar (masalan, qarshilik termometri va termojuftlar) ishlatiladi. shunday qilib, elektr bo`lmagan miqdor haqida ma`lumot datchikdan uzatiladigan elektr signal ko`rinishida bo`ladi. bu signal aktiv qarshilik, induktiv yoki kuchlanish, yoki tok kuchi yoki boshqa elektr parametrlarining o`zgarishi bo`yicha ifodalanadi. ushbu parametrlarni o`lchash uchun tegishli elektr o`lchovchi asboblar kerak. shunday qilib, elektr bo`lmagan miqdorni elektr o`lchash sxemasi 2.1-rasmda ifodalangan. har bir elektron elementda sezgirlik va qarshilik bo`yicha ifodalanadi. ularning barchasi quvvat manbai bilan ta`minlanishi mumkin (quvvat manbai 2.1-rasmda ko`rsatilmagan). datchik kirish signalining elektr bo`lmagan miqdorini ni elektr parametriga o`zgartiradi (qarshilik, kuchlanish va boshqalar). datchik sezgirligi . o`lchash zanjiri bitta elektr parametrining o`zgarishini boshqa elektr parametriga o`zgartiradi. o`lchov sxemasining sezgirligi . elektr o`zgartkichli pribor parametriga proporsional ravishda ko`rsatkichini ifodalaydi (masalan, shkala bo`yicha strelkaning yo`naltirilmagan shaklida). qurilmaning sezgirligi . elektr bo`lmagan miqdorni o`lchashning elektr usuli bilan ta`minlangan sezgirlik , 2.1-rasm. elektr …

3 / 10

riborning ichki qarshiligi bir-biriga mutanosib. priborga tok kuchi ta`sir qiladi. ushbu rejim bo`yicha tokning sezgirligi quyidagicha aniqlanadi: (2.2) ko`pincha o`lchash moslamasi sifatida milliampermetr ishlatiladi. keyinchalik joriy holatdagi tokning sezgirlikni ko`rib chiqamiz. elektr o`lchashning mavjud usullarini asosan ikkita sinfga bo`lish mumkin: to`g`ridan-to`g`ri baholash va taqqoslash. to`g`ridan-to`g`ri baholash bilan o`lchash usuli faqat datchikning chiqish signalini o`zgartirish funktsiyasini bajaradi, masalan, uni kuchaytiradi yoki datchikning chiqish qarshiligi qurilmaning kirish qarshiligi bilan mos keladi. ushbu usul juda oddiy, ammo u nisbatan kamdan-kam hollarda qo`llaniladi, chunki u sezilarli xatolar bilan tavsiflanadi (ayniqsa, datchikning ta`minot kuchlanishini o`zgartirganda). taqqoslash usuli yuqori aniqlik va sezgirlikni ta`minlaydi. bunday holda, ko`prik, differentsial va kompensatsiya o`lchash sxemalari qo`llaniladi. doimiy tokda ko`prikli o`lchov sxemalari doimiy tokda bitta ko`prikning prinsipial sxemasi (2.2-rasm) авбг yopiq to`rtburchagiga ulangan , , va aktiv qarshiliklarga ega to`rtta rezistordan iborat. sxemaga kiritilgan rezistorlari ko`prikning yelkalari yoki chiziqlari deb ataladi. yelkalar harflar bilan ham belgilanishi mumkin, masalan аб yelkasi. абвг …

4 / 10

asm. ko`prikli o`lchash sxemasi , , bunda , (2.3) . (2.4) (2.3) va (2.4) ifodalarni bo`lib yuboramiz va quyidagicha ifodalaymiz . (2.5) (2.5) dan ko`rinib turibdiki zanjirdagi pribor toki , ga teng va ko`prikning barcha yelkalarida tok o`zgarmas bo`ladi yoki , (2.6) ya`ni ko`prikning muvozanat holatini quyidagicha ifodalash mumkin: qarama-qarshi yelkalarining qarshiliklari ko`paytmasi bir-biriga teng bo`lishi kerak. ko`prik sxemasida, noma`lum qarshilik ni uni ko`prikning yelkalaridan biriga, masalan, rezistorining o`rniga бг tutqichiga kiritish orqali o`lchash mumkin. uchta ma`lum bo`lgan , , qarshiliklari bilan, noma`lum qarshilik quyidagicha topish mumkin. ko`prikni bitta qarshilik yoki ikkita qarshilik nisbatini o`zgartirish orqali ifodalash mumkin. muvozanat ko`priklarda o`lchash moslamasi juda sezgir bo`lishi kerak, u kichik tok oqimlariga javob berishi kerak. ko`prikning muvozanatini ifodalash uchun ko`rsatish qurilmasi o`rnatilishi kerak. shuning uchun, muvozanatli ko`priklarda, odatda, o`lchash moslamasi sifatida galvanometr ishlatiladi. bundan tashqari ko`priklar muvozanatlashmagan ko`rinishda ham bo`lishi mumkin, ularda va o`lchanadigan qarshilik pribor o`qining og`ishi bilan aniqlanadi, ya`ni qiymatiga …

5 / 10

vozanat holatini (2.6) olishimiz mumkin. ko`prik sxemalaridagi , qarshiliklarining murakkab ulanishi ekvivalent qarshilikka o`zgartirish mumkin – ko`prikning kirish qarshiligi ab manba diagonali bo`ylab ifodalanadi. ekvivalent ko`prik sxemasi 2.3-rasmda ko`rsatilgan. nisbatiga qarab past qarshilik va yuqori qarshiliklar ko`prikning o`lchash sxemalari bo`yicha ajratib turadi. agar bo`lsa, u holda ko`prik past qarshilik deyiladi. bunday ko`priklarda qarshilikning o`zgarishi tok oqimiga deyarli ta`sir ko`rsatmaydi, ya`ni deb taxmin qilishimiz mumkin. kam impedansli ko`priklarni hisoblashda odatda (2.8) tenglama qo`llaniladi. 2.3-rasm. ko`prikning ekvivalent sxemasi agar bo`lsa, u holda ko`prik yuqori qarshilik deyiladi. bunday holda, ko`prik terminallarida kuchlanish . doimiy qiymat deb hisoblanishi mumkin. yuqori impedansli ko`priklarni hisoblashda odatda (2.7) tenglama qo`llaniladi. (2.7) ni (2.8) ga bo`lish orqali biz ko`prikning kirish impedansi uchun quyidagi ifodani olamiz . (2.11) ko`prikli sxemalarning sezgirligi ko`prik yelkasining birida qarshilikning o`zgarishi, ushbu ko`prik diagonalida hosil bo`lgan ga nisbati bilan muvozanatlashgan ko`prikning sezgirligi aniqlanadi:. muvozanatlashgan ko`prikda . qarshilik qarshilikga o`zgarishi natijasida, o`lchov asbobining tok qiymati …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektrik bo`lmagan o`lchov vositalari"

ma`ruza № 3. elektrik bo`lmagan o`lchov vositalari elektr o`lchash sxemalari – ko`prikli sxemalar. reja: 1. elektrik bo`lmagan o`lchov vositalari 2. doimiy tokning ko'prikli o'lchash sxemasi. 3. elektr datchiklarning tasnifi. 4. kontaktli datchiklar. elektrik bo`lmagan o`lchov vositalari avtomatlashtirish tizimlarida boshqaruv signallari, ma`lum bir ishlab chiqarish jarayonini tavsiflovchi turli xil elektr bo`lmagan va elektr miqdorlariga bog`liq. ushbu qiymatlar haqida ma`lumot datchikdan olinadi va ba`zi turli xil signal ko`rinishida ifodalanishi kerak. hozirgi kunda elektr signalidan foydalanish avtomatlashtirish sistemalarining ishonchliligini oshiradi va ishchi kuchini tejaydi. elektr signallarni boshqa signallar bilan taqqoslaganda (masalan, mexanik, pnevmatik, gidravlik, yorug`lik, ...

This file contains 10 pages in DOC format (1.4 MB). To download "elektrik bo`lmagan o`lchov vositalari", click the Telegram button on the left.

Tags: elektrik bo`lmagan o`lchov vosi… DOC 10 pages Free download Telegram