ijtimoiylashuv tushunchasi

DOC 11 pages 762.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 762.0 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

ижтимоий психологияда ижтимоий-психологик назариялар. катта ижтимоий гурухлар психологиясини тадкик этиш тамойиллари. reja: 1. ijtimoiylashuv tushunchasi 2. o’spirinlik davrida shaxs ijtimoiylashuvi 3. ijtimoiylashuv jarayonida shaxs yo’nalishining shakllanishi 1. ijtimoiylashuv tushunchasi bugungi kunda jamiyatimizda olib borilayotgan siyosatning asosiy maqsadlaridan biri – barkamol avlodni tarbiyalashdir. barkamol avlod tarbiyasi uchun mas’ul bo‘lgan kishilar sifatida psixolog mutaxassislarga bugungi mavzu juda dolzarbdir. «ijtimoiylashuv» atamasini birinchi bo‘lib amerikalik sotsiolog f.g.giddings insonlarga nisbatan qo'llagan. u o‘zining «ijtimoiylashuv nazariyasi» (1897) kitobida «ijtimoiylashuv individ tabiati yoki xarakterining rivojlanishi, insonni ijtimoiy hayotga tayyorlashdir», degan fikrni bildiradi. har birimizning jamiyatdagi o‘rnimiz, uning qachon va qanday sharoitlarda paydo bo‘lgani, jamiyatga qo‘shilib yashashimizning psixologik mexanizmlari jarayoni psixologiyada ijtimoiylashuv yoki ijtimoiyizatsiya deb yuritiladi. ijtimoiylashuvga oid bir qancha ta’riflar mavjud bo’lib, quyida ulardan bir qanchasining izohi beriladi. ijtimoiylashuv (ba’zi adabiyotlarda ijtimoiyizatsiya deb berilgan) tushunchasi ijtimoiy-psixologik, sotsiologik, pedagogik kategoriyalardan biri bo‘lib, bu atama shaxsning uni o‘rab turgan tashqi ijtimoiy muhit ta’siri ostida jamiyatdagi mavjud tajribalarni o‘zlashtirishga moyilligi …

2 / 11

ar bir shaxsning jamiyatga qo‘shilishi, uning me’yorlari, talablari, kutishlari va ta’sirini qabul qilgan holda, har bir harakati va muomalasida uni ko‘rsatishi va kerak bo'lsa, shu ijtimoiy tajribasini o‘z navbatida o'zgalarga o'rgata olish jarayonidir. ijtimoivlashuv so’ziga berilgan ta'riflardan eng keng tarqalgani (lot. socialis — ijtimoiy, jamoaviy) individning jamiyatga kirib borib, undagi hayot uchun zarur bo’ladigan malaka, rollar, me’yorlar va qadriyatlarni o'zlashtirishidir. ijtimoiylashuv jarayonida insonlarda jamiyatdagi muloqotning ishtirokchisi bolishi uchun kerak bo’ladigan ijtimoiy sifatlar, bilimlar, ko‘nikmalar shakllanib boradi. hozirgi zamon psixologiyasida ijtimoiylashuv terminining yana ikkita sinonimi keng qo‘llaniladi: ya’ni bular «shaxs shakllanishi» va «tarbiya» jarayonidir. ijtimoiylashuv «individning jamiyatga kirib borishi», «ijtimoiy ta’sirlarni o'zlashtirish» hamda «ijtimoiy aloqa jarayonida ulardan foydalanish» kabi tushunchalar orqali ham ifodalanadi. ijtimoiylashuv — bu bizning jamiyatga qo‘shilib yashashimiz va shu jamiyatda mavjud bo‘lgan ijtimoiy tajribalarni o‘zlashtirishimizdan iborat bo'lgan jarayondir. bu jarayon uch bosqichdan iborat holda kechadi: individ ijtimoiy tajribani · qabul qilishi, singdirishi; · o‘z hayoti, faoliyati, munosabati jarayonida …

3 / 11

hi tomoni esa — inson faolligi — insonning jamiyatga o'zining faoliyati orqali ta’sir etishidir. bunda inson faolligi pozitsiyasi — ijtimoiy aloqalarga har qanday ta’sir ma’lum bir qaror qabul qilish va keyinchalik shu qarorni bajarish uchun ma’lum bir faoliyat strategiyasini ishlab chiqish orqali tushuntiriladi. ijtimoiylashuv jarayoni shu keltirilgan tushuntirishlar orqali shaxs shakllanish jarayoniga qarshi chiqmaydi, lekin, bu muammoga turli tomondan yondashishni talab qiladi. g.m.andreyevaning fikriga ko’ra, «yosh psixologiyasi uchun bu muammo «shaxs» mavzusiga taalluqli bo‘lsa, ijtimoiy psixologiya uchun «shaxsning jamiyatga ta'siri» tomondan qiziqroq hisoblanadi». 2. o’spirinlik davrida shaxs ijtimoiylashuvi shaxs, uning dunyoni bilishi, o’zini va atrofidagi insoniy munosabatlarni bilishi, tushunishi va o’zaro munosabatlar jarayonida o’zidagi takrorlanmas individuallilikni namoyon qilishi hamda ushbu jarayonlarning yoshga va jinsga bog’liq ayrim jihatlarini tahlil qilish bizga umumiy ravishda shaxs-jamiyatda yashaydigan ijtimoiy mavjudotdir, degan xulosani qaytarishga imkon beradi. ya’ni, u tug’ilgan onidan boshlab o’ziga o’xshash insonlar qurshovida bo’ladi va uning butun ruhiy potensiali ana shu ijtimoiy muhitda …

4 / 11

shtirilmay, u har bir shaxsning ichki ruhiyati, dunyoni aks ettirish xususiyatlari nuqtai nazaridan subyektiv tarzda idrok etiladi. shuning uchun ham bir xil ijtimoiy muhit va bir xil ta’sirlar odamlar tomonidan turlicha harakatlarni keltirib chiqaradi. masalan, 10-15 ta o’quvchidan iborat akademik lisey o’quvchilarini olaylik. ularning bilimni, ilmni idrok qilishlari, ulardan ota-onalarining kutishlari, o’qituvchilarning berayotgan darslari va unda yetkazilayotgan ma’lumotlar, manbalar va boshqa qator omillar bir xilday. lekin baribir ana shu 15 o’quvchining har biri shu ta’sirlarni o’zicha, o’ziga xos tarzda qabul qiladi va bu ularning ishdagi yutuqlari, o’quv ko’rsatgichlari va iqtidorida aks etadi. bu o’sha biz yuqorida ta’kidlagan ijtimoiylashuv va individualizasiya jarayonlarining o’zaro bog’liq va o’zaro qarama-qarshi jarayonlar ekanligidan darak beradi. ijtimoiylashuv jarayonlarining ro’y beradigan shart-sharoitlarini ijtimoiy institutlar deb ataymiz. bunday institutlarga oiladan boshlab, mahalla, rasmiy davlat muassasalari (bog’cha, maktab, maxsus ta’lim o’choqlari, oliygohlar, mehnat jamoalari) hamda norasmiy uyushmalar, nodavlat tashkilotlari kiradi. bu institutlar orasida bizning sharoitimizda oila va mahallaning roli …

5 / 11

aynan shu mahalladan qiz qidirib qolishadi. ya’ni, shu mahalladagi ijtimoiy muhit qizlarning iboli, aqlli, sarishtali bo’lib yetishishlariga ko’maklashgan. masalan, ayrim mahallalarda sahar turib ko’cha — eshiklarni supurish odatga aylangan va barcha oilalar shu udumni buzmaydilar. shunga o’xshash normalar tizimi har bir ko’cha-mahallaning bir-biridan farqi, afzallik va kamchilik tomonlarini belgilaydi, oxirgilar esa shu mahallada katta bo’layotgan yoshlar ijtimoiylashuvida bevosita ta’sirini ko’rsatadi. yana bir muhim ijtimoiylashuv o’choqlariga maktab va boshqa ta’lim maskanlari kiradi. aynan shu yerda ijtimoiylashuv va tarbiya jarayonlari maxsus tarzda uyg’unlashtiriladi. bizning ijtimoiy tasavvurlarimiz shundayki, maktabni biz ta’lim oladigan, bola bilimlar tizimini o’zlashtiradigan maskan sifatida qabul qilamiz. lekin aslida bu yer ijtimoiylashuv tarbiyaviy vositalarda yuz beradigan maskandir. bu yerda ataylab tashkil etilgan, oxirgi yillarda joriy etilgan «ma’naviyat darslari», «etika va psixologiya» kabi tarbiyalovchi fanlar nazarda tutilmayapti. gap har bir darsning, umuman maktabdagi shart-sharoitlar, umumiy muhitning tarbiyalovchi roli haqida. masalan, dars paytida o’qituvchi butun diqqati bilan yangi darsni tushuntirish bilan ovora …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiylashuv tushunchasi"

ижтимоий психологияда ижтимоий-психологик назариялар. катта ижтимоий гурухлар психологиясини тадкик этиш тамойиллари. reja: 1. ijtimoiylashuv tushunchasi 2. o’spirinlik davrida shaxs ijtimoiylashuvi 3. ijtimoiylashuv jarayonida shaxs yo’nalishining shakllanishi 1. ijtimoiylashuv tushunchasi bugungi kunda jamiyatimizda olib borilayotgan siyosatning asosiy maqsadlaridan biri – barkamol avlodni tarbiyalashdir. barkamol avlod tarbiyasi uchun mas’ul bo‘lgan kishilar sifatida psixolog mutaxassislarga bugungi mavzu juda dolzarbdir. «ijtimoiylashuv» atamasini birinchi bo‘lib amerikalik sotsiolog f.g.giddings insonlarga nisbatan qo'llagan. u o‘zining «ijtimoiylashuv nazariyasi» (1897) kitobida «ijtimoiylashuv individ tabiati yoki xarakterining rivojlanishi, insonni ijtimoiy hayotga tayyorlashdir», ...

This file contains 11 pages in DOC format (762.0 KB). To download "ijtimoiylashuv tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiylashuv tushunchasi DOC 11 pages Free download Telegram