xx asr 80-yillari respublikadagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma'naviy holat haqida tushunchalar

DOC 10 pages 169.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 169.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

3-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar. reja: 1. xx asr 80-yillari о‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. markazning o‘zbekistonda amalga oshirgan qatag’on siyosati. “paxta ishi”, “о‘zbek ishi” nomli kоmpaniyalar. 2. aholi turmush tarzining og’irlashuvi. orol fojiasi. 3. farg’ona voqealari. 1989-yil о‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy hayotidagi о‘zgarishlar. milliy manfaatlar ustuvorligining о‘sib borishi. 4. islom karimov - o‘zbekistonning birinchi prezidenti. mustaqillik deklaratsiyasi va uning tarixiy ahamiyati. 1991-yil avgust voqealari. gkchp. sovet davlatining tanazzulga yuz tutishi. tayanch tushunchalar: taraqqiyotda ekstensiv usulning hukmronligi, iqtisodiyotning bir tomonlama xom ashyo yetishtirish tomon yо‘naltirilishi, paxta yakka hokimligi, orol fejeasi, iqtisodiy tanglik. farg’ona fojeasi, davlat tili tо‘g‘risidagi qonun, o‘zbekistonda prezident lavozimining ta’sis etilishi, «mustaqillik deklaratsiyasi». 1. xx asr 80-yillari о‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. markazning o‘zbekistonda amalga oshirgan qatag’on siyosati. “paxta ishi” “о‘zbek ishi” nomli kоmpaniyalar. agar 30-yillardagi qatag’onlarda asosan partiya, davlat, xо‘jalik va harbiy kadrlar mavh etilgan bо‘lsa, 40-50-yillar boshidagi …

2 / 10

iddiy mafkuraviy xatolar va buzg’unchilik”da ayblandi. bundan tashqari, milliy ziyolilarning atoqli vakillariga qarshi qatag’on boshlandi. ayniqsa, 1951-52-yillarda “sovetlarga qarshi millatchilik faoliyati” uchun shukrullo, m.shayxzoda, shuhrat, said ahmad, mirkarim osim, mirzakalon ismoiliy va respublikaning boshqa bir qancha yozuvchilari, olimlari 25 yil qamoq jazosiga hukm qilindilar. stalincha qatag’on yillarida o‘zbekistonda 1937-39-yillarning о‘zida 41 ming kishi qamoqqa olindi, shulardan 37 mingi turli muddatlarga hukm qilindi, 6920 kishi otib tashlandi. umuman olganda, 1939-1953-yillarda 61799 kishi qamoqqa olinib shulardan, 56112 kishi ozodlikdan mahrum qilingan bо‘lsa, 7100 kishi otib tashlandi. albatta, ularning kо‘pchiligi 1956-yilda batamom oqlandi, biroq о‘limidan sо‘ng 80-yillarga kelib mavjud tuzum mafkurachilari о‘zlarining yangi hurujini boshladilar. totalitar tuzumni saqlab qolish uchun aholini qо‘rquvda tutish, dam-badam tahqirlar va qatag’on qilish odat tusiga aylanib qolgan edi. bu safar ham partiya zо‘ravonligi natijasida, 1982-yili bir guruh adabiyotchi olimlar jadidchilik mafkurasini rasm bо‘lib qolgan qoliplardan tashqarida kо‘rib chiqishga intilgani uchun ayblandilar, fitrat va chо‘lponni oqlash borasidagi sa’y- harakatlar …

3 / 10

shlikka yо‘l qо‘yib bо‘lmasdi. о‘sha davrda ochilgan illatlar butun ittifoqga xos qusur edi. biroq “paxta ishi” oqibatida kо‘pgina halol va vijdonli kishilar ham tuhmat va uydirmalar bilan qamoqqa olindi. bu ish natijasida 5 ming kishi qamoqqa olindi va turli muddatlarga ozodlikdan mahrum etildi. faqat o‘zbekiston mustaqillikka erishishi bilan “paxta ishi” va undan oldingi qatag’onliklar oqibatida nohaq ozor chekkan minglab kishilar va ularning oila a’zolari oqlandi va haq-huquqlari tiklandi. 74 yil davom etgan bu tengsiz, yashirin kurash kommunistik tuzumi qulashi bilan tugallandi. urushdan keyingi yillarda ham respublikamizning mustamlaka maqomi saqlanib qoldi. bu davrda o‘zbekiston sanoati tabiiy, moddiy-texnika va mehnat resurslardan yanada kengroq foydalanildi. xuddi shu davrda o‘zbekiston yoqilg’i- energetika majmuining asosini tashkil etadigan qator yirik gaz konlari о‘zlashtirildi, nodir metallurgiya sanoati yaratildi, oltin qazib olish sanoati barpo etildi, kо‘p tarmoqli mashinasozlik markazlari barpo etildi. paxtachilikni rivojlantirish maqsadida “tashselmash”, “о‘zbekselmash”, “krasniy dvigatel”, “pod’yomnik” kabi zavodlarda tirkama uskunalar va traktorlar uchun ehtiyot qismlar …

4 / 10

jumladan, tayyor sanoat mollari va hatto о‘zi uchun yetarli darajada ishlab chiqarish mumkin bо‘lgan mahsulotlarining 2/3 qismini ittifoqning boshqa respublikaliridan yuqori iste’mol baholarida keltirilishi respublikamiz xо‘jaligining bir tomonlama rivojlanganligini yaqqol kо‘rsatardi. bunga qо‘shimcha qilib, shuni ta’kidlash joizki respublika sanoatida yengil sanoat mahsulotining hissasi 1989- yilda 37,2 % ni tashkil etdi. bunda aholi uchun keng iste’mol mollari ishlab beradigan yengil sanoat o‘zbekistonda ancha yuqori rivojlangandek tuyulardi. aslida bu tarmoq mahsulotlarining yarmidan kо‘pini paxta tozalash zavodlarida tayorlangan paxta tolasi, pillakashlik fabrikalarida ishlov berilgan ipak tolasi, zavodlarda ishlangan kanop tolasi, teriga ishlov beruvchi korxonalarda ishlov berilgan qorakо‘l terilar tashkil qilganini e’tiborga olsak, qishloq xо‘jaligi mahsulotlariga dastlabki ishlov beruvchi tarmoqlar hissasi butun yengil sanoatda 2/3 qismga borib qolganini kо‘ramiz. shu bois o‘zbekiston mustaqillik arafasida sanoat yalpi mahsulot ishlab chiqarish hajmi bо‘yicha sobiq ittifoqda 10 о‘rinni egallar edi. urushdan keyingi yillarda qishloq xо‘jaligida ham ijobiy va salbiy jihatlarni kuzatish mumkin. qishloq xо‘jaligining asosiy yо‘nalishi paxtachilik …

5 / 10

otlari yetishtirishga ixtisoslashgan dehqonchilikning kо‘pgina tarmoqlari siqib chiqarildi, chorvachilik zarar kо‘rdi, kо‘p yillar davomida surunkali paxta ekilishi tuproqning tarkibi buzilib, tabiiy unumdorligi qashshoqlashdi, maydonlarni shо‘r bosdi, mineral о‘g’itlarni о‘ta ortig’i bilan ishlatilishi tuproq, suv va atmosferaning zaharlanishiga, ekologik sharoitning og’irlanishiga olib keldi. bu davrda sug’orma dehqonchilikni yuksaltirish maqsadida kо‘plab yangi kanallar va suv omborlari ishga tushirildi. (chimqо‘rg’on, janubiy surxon suv omborlari, amu-buxoro, amu-qorakо‘l, janubiy mirzachо‘l kanallari va b.) hamda mirzachо‘l, qarshi chо‘li, surxon-sherobod chо‘llarida unumdor qо‘riq yerlar о‘zlashtirildi. dastlab bu tadbirlar qishloq xо‘jalik mahsulotlarini yetishtirishning oshishiga olib kelgan bо‘lsa-da, keyinchalik ekologiyaga salbiy ta’sir kо‘rsatdi. eng yomoni amudaryo va sirdaryo suvlari orol dengizigacha qariyb yetib bormay qoldi. bu orolni falokat yoqasiga olib keldi. dengiz sathi pasayib, ilgarigi gullab turgan shahru-qо‘rg’onlar shо‘r qumzorga aylandi. umuman olganda, iqtisodiyotni rivojlantiirishda ekstensiv usul hukmronlik qildi, ilmiy-texnika taraqqiyotini ishlab chiqarishga tatbiq ettirishga yetarli e’tibor berilmadi. masalan, 1981-1985-yillarda 660 ta kashfiyotdan faqat uchdan biri xalq xо‘jaligiga joriy …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xx asr 80-yillari respublikadagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma'naviy holat haqida tushunchalar"

3-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar. reja: 1. xx asr 80-yillari о‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. markazning o‘zbekistonda amalga oshirgan qatag’on siyosati. “paxta ishi”, “о‘zbek ishi” nomli kоmpaniyalar. 2. aholi turmush tarzining og’irlashuvi. orol fojiasi. 3. farg’ona voqealari. 1989-yil о‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy hayotidagi о‘zgarishlar. milliy manfaatlar ustuvorligining о‘sib borishi. 4. islom karimov - o‘zbekistonning birinchi prezidenti. mustaqillik deklaratsiyasi va uning tarixiy ahamiyati. 1991-yil avgust voqealari. gkchp. sovet davlatining tanazzulga yuz tutishi. tayanch tushunchalar: taraqqiyotda ekstensiv usulning hukmronligi, iqtisodiyotning bir tomonlama xo...

This file contains 10 pages in DOC format (169.5 KB). To download "xx asr 80-yillari respublikadagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma'naviy holat haqida tushunchalar", click the Telegram button on the left.

Tags: xx asr 80-yillari respublikadag… DOC 10 pages Free download Telegram