qattiq jismlar va biologik to'qimalar mexanik xossalari haqida

DOC 11 pages 823.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 823.0 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu № 2.qattiq jismlar va biologik to’qimalarning mexanik xossalari. 3.laboratoriya ishi №1. qattiq jismlarning issiqlikdan chiziqli kengayish koeffisiyentini aniqlash. reja: 1. qattiq jismlarning va biologik to‘qimalarning mexanik xossalari. 2. qattiq jism deformatsiyasi va turlari 3. mustaxkamlik chegarasi 4. yung moduli 5.qattiq jismlarning issiqlikdan chiziqli kengayish koeffitsientini aniqlash biz tabiatda moddalarni 3 agregat xolatiga bo‘lib o‘rganamiz, ya’ni qattiq, suyuq, gazsimon. ayni bir modda tashqi muxit omillarining ta’sirida xar uchala turini xam namoyon qilishi mumkin. masalan, muz bo‘lagini oladigan bo‘lsak, u qattiq jism turiga kiradi. temperatura ortishi bilan u suyuqlikka aylanadi. yanada temperaturani orttirsak, gaz xolatiga o‘tadi. demak, ushbu moddaning bir turdan ikkinchi turga o‘tishining sababi, temperaturaning ortishi tufayli molekulalar orasidagi masofalarning o‘zgarishidadir. malekulalar orasidagi masofalarning o‘zgarishi bilan, bir modda boshqa bir agregat xolatga o‘tadi. va bu moddalarni xossalari xam o‘zgaradi. qattiq jismlar - xam shaklga, xam xajmga ega. suyuqliklar - xajmga ega, lekin shaklga ega emas. gazlar esa-shaklga xam xajmga xam …

2 / 11

ining tartibli joylashishi kristall panjaralarni tashkil qiladi. kristall panjara tugunlarida turgan zarrachalarning tabiati va o‘zaro ta’sir kuchlariga qarab,to‘rt turga bo‘linadi. tabiati va o‘zaro ta’sir kuchlari 1 ionli ionli kristallning kristall panjarasi tugunlarida turli xil ishorali ionlar turadi. ular orasidagi o‘zaro ta’sir kuchlari asosan kulon kuchlaridir. bunday kristall umuman bir butun molekula sifatida qaraladi. atomli atom kristall panjarasi tugunlari neytral atomlar bilan band bo‘lib, ular orasida kovalent bog‘lanishli ta’sirlar mavjud. metalli metall panjaraning barcha tugunlarida metallning musbat ionlari joylashgan. ular orasida elektronlar xaotik arakatlanadi. ionlar va elektronlar sistemasi metall bog‘lanishni xosil qiladi. molekulyar molekular kristallning kristall panjarasi tugunlarida ma’lum bir yo‘nalishda orientatsiyalanib, o‘z o‘rinlarida molekulalararo o‘zaro ta’sir tufayli ushlanib turuvchi molekulalar joylashgan. amorf jismlar amorf jismlarda molekulalar tartibsiz joylashadi.amorf jismlar tuzilishida zarrachalar tartibsiz joylashganligi uchun katta solishtirma xajmga, entropiyaga va ichki energiyaga egadir.amorf jismlar tashqi ta’sirlarning tezligiga qarab, elastik yoki oquvchan bo‘lib qolishi mumkin. amorf jismlar kichik bosim va yuqori xaroratli …

3 / 11

taladi.suyuq kristallar – mexanik xossasiga ko‘ra, oquvchandir. optik xossasiga ko‘ra, qutblanish tekisligini aylantira oladi.(islaand shpati-kalsiy karbon oksidinig bir turi caco, geksoganal sistema kristallari; kvars; turmalin-murakkab alumoslikat, trigonal sistema kristallari) nurlarni ikki marta sindira oladi. suyuq kristallar yuqori temperaturada suyuq amorf, past temperaturada qattiq kristall xolatda bo‘ladi. molekulalari uzunchoq tayoqchalarga o‘xshash bo‘ladi.molekulalari tartibli joylashishiga qarab, nematik va smektik turlarga bo‘linadi. nematik turida- molekulalari parallel bo‘ladi, ammo markazlari tartibsiz bo‘ladi. smektik turida- molekulalari tartibli joylashgan parallel qatlamlardan iborat. xolesterik turida- suyuq kristallarda molekulalar qatlamlarida to‘planadi. har bir qatlam ichida molekula o‘qlari parallel joylashadi. xolesterik suyuq kristallar tashqi ta’sirga sezgirdir.harorat ortishi bilan o‘z rangini binafshadan qizilgacha o‘zgartira oladi. bu xossasidan jismlarning turli qismlaridagi xarorati o‘zgarishlarini o‘lchashda foydalaniladi.tibbiyotda esa, venalarning, arteriyalarning, o‘smalarning joylashishlarini aniqlashda foydalaniladi. elektr maydon ta’sirida optik xossalarini o‘zgartirishidan asbobsozlikda foydalaniladi. masalan, soatlarda raqamli indikator sifatida foydalaniladi. polimerlar molekulalari ko‘p miqdordagi atomlardan yoki atomlar guruxidan tuzilgan uzun zanjir ko‘rinishidagi moddalar polimerlardir. polimerlar …

4 / 11

xil monomer xalqalaridan tuzilgan polimer birikmalari polimerlarda gaz xolatiga o‘tish yuz bermaydi, chunki ularni qaynash harorati xaddan tashqari yuqori bo‘lib, polimerlarda ajralish xarorati qaynash xaroratidan past bo‘ladi.polimerlar kondensatsiyalanganda suyuq yoki qattiq holatda bo‘ladi.amorf polimerlar yuqori elastiklik holatida kuchli deformatsiyalanish (1000 % gacha) xossasiga ega.polimerlardan (polietilen, polivinixlorid) yuqori bosim ostida yaxshi ishlov berilgani uchun tibbiyot asboblarini yasashda foydalaniladi.teflon, kapron, lavsan,milar,silastik, polimerlar yuqori chidamlilikka ega bo‘lganligi uchun organizm ichki qismlari protezlarini( qon tomirlar, yurak klapanlari, paylar, ko‘zga yopishuvchi linzalar) yasashda foydalaniladi. polivinilpirrolidon eritmasi qon plazmasi o‘rnini bosadi. sun’iy buyrakda, sellofandan yasalgan membranalar qo‘llaniladi. bunday membranalar oqsil va qon membranasi elementlarini ushlab qoladi. bundan tashqari silikondan sun’iy opkalar, alkil va boshqa palimerlardan chok qo‘ymasdan berkitishda foydalaniladi. qattiq jismlarning mexanik xossalari jismlar tashqi kuchlar natijasida o‘z shaklini o‘zgartirishiga deformatsiya deyiladi. deformatsiyalar ikki turga bo‘linadi. elastik deformatsiya -tashqi kuch ta’siri to‘xtatilgandan so‘ng qattiq jism avvalgi shaklini tiklay olishi. plastik deformatsiya-tashqi kuch ta’siri to‘xtatilgandan so‘ng qattiq …

5 / 11

aymiz, ya’ni unga ta’sir qilayotgan kuchlar orqali o‘lchash mumkin. qator xollarda uni jismga ta’sir etuvchi tashqi kuchlar orqali xisoblash mumkin. kuchlanishni bilvosita ayrim fizik effektlar yordamida aniqlash mumkin: δ=f/s juda kichik elastik deformatsiyalar guk qonuniga bo‘ysunadi.bu qonunga asosan kuchlanish deformatsiyaga to‘g‘ri proporsional: δ=e*ε bu erda e-yung moduli bo‘lib, mustaxkamlik chegarasidir.cho‘zilish jarayonini tajribadan olingan grafigini ko‘rib chiqamiz: ao-elastik deformatsiya v-elastik deformatsiya chegarasi, bunda tashqi kuch olingandan so‘ng, jism to‘la avvalgi xolatiga qayta oladi. sd- kuchlanishning oquvchanlik chegarasiga mos keladi. kuchlanish oshmaydi, deformatsiya oshib boradi. va jism buzilib, ketadi mustaxkamlik chegarasi: jismning buzilishi oldidan jismga qo‘yilgan eng katta yuklanish bilan aniqlanuvchi kuchlanishdir. po‘lat mustaxkamlik chegarasida 0.3% cho‘zilgandayoq uziladi.rezina esa 300% gacha cho‘ziladi. materiallar yung moduli, gpa mustakamlik chegarasi, mpa po‘lat shisha to‘ldirilgan kapron organik shisha 200 8 3,5 500 150 50 ayrim materiallarning mexanik xossalari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni keltiramiz. endi qattiq jismlarda deformatsiya xolatlarini bilgan xolatda biologik to‘qimalarni xam mexanik xossalarini o‘rganamiz. biologik …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qattiq jismlar va biologik to'qimalar mexanik xossalari haqida"

mavzu № 2.qattiq jismlar va biologik to’qimalarning mexanik xossalari. 3.laboratoriya ishi №1. qattiq jismlarning issiqlikdan chiziqli kengayish koeffisiyentini aniqlash. reja: 1. qattiq jismlarning va biologik to‘qimalarning mexanik xossalari. 2. qattiq jism deformatsiyasi va turlari 3. mustaxkamlik chegarasi 4. yung moduli 5.qattiq jismlarning issiqlikdan chiziqli kengayish koeffitsientini aniqlash biz tabiatda moddalarni 3 agregat xolatiga bo‘lib o‘rganamiz, ya’ni qattiq, suyuq, gazsimon. ayni bir modda tashqi muxit omillarining ta’sirida xar uchala turini xam namoyon qilishi mumkin. masalan, muz bo‘lagini oladigan bo‘lsak, u qattiq jism turiga kiradi. temperatura ortishi bilan u suyuqlikka aylanadi. yanada temperaturani orttirsak, gaz xolatiga o‘tadi. demak, ushbu moddaning bir turdan ...

This file contains 11 pages in DOC format (823.0 KB). To download "qattiq jismlar va biologik to'qimalar mexanik xossalari haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: qattiq jismlar va biologik to'q… DOC 11 pages Free download Telegram