qattiq jismlar va biologik to’qimalarning mexanik xossalari

PPTX 36 pages 2.6 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPTX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

презентация powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘zbekiston respublikasisog‘liqni saqlash vazirligi andijon davlat tibbiyot instituti biofizika fanidan “qattiq jismlar va biologik to’qimalarning mexanik xossalari» mavzusidagi taqdimot biofizika , informatika , tibbiy texnologiyalar kafedrasi o’qituvchisi д.т. komilova click to edit master text styles second level third level fourth level fifth level 1 r e j a : 1. kristal va amorf jismlar.polimerlar 2. suyuq kristallar 3. qattiq jismlar mexanik xossalari 4. biologik to`qimalarning mexanik xossalari © vig pr. biomexanika biomexanika – biofizikaviy bo’lim bo’lib, tirik to’qima va organlarning mexanikaviy xossalarini o’rganadi. odam organizmining to’qimalari ma’lum mexanik xossalarga ega: mustahkamlik, elastiklik, mo’rtlik va h.k. to’qimalarning mexanik xossalari ularning tarkibiga va tuzilishiga bog’liq. fiziologik faoliyati jarayonida a’zolar va ularning ayrim qismlari birmuncha mexanik yukni ko’tarib turadi. bu yuklar ta’sirida to’qimalar deformasiyalanadi. qattiq jismlar – bular metallar va dielektriklar bo`lib , ularsiz elektrotexnikani tasavvur qilib bo`lmaydi.bular hozirgi zamon elektronikasi asosidagi yarim …

2 / 36

ing muntazam shaklga ega bo`lishidir.kristall jismlarga misol qilib metallar, osh tuzi , kvars, achiq tosh va boshqa kristallarni ko`rsatish mumkin. agar jism bir kristalldan iborat bo`lsa, u monokristall jism deyiladi. jism joylashgan va bir-biriga yopishib o`sgan mayda kristallardan iborat bo`lsa, u polikristall jism deyiladi. mayda kristallarning tartibsiz joylashganligi sababli polikristall jismning fizik xossalari hamma yo`nalishda bir xil bo`ladi. polikristall jismlar jumlasiga metallar kiradi. kristall atomlari va molekulalarining tartibli joylashishlari kristall (fazoviy) panjarani tashkil etib, geometrik muntazam strukturalarning tugunlarida joylashishlari bilan tushuntiriladi. panjara tugunlarida turgan zarrachalaning tabiati va o‘zaro ta’sir kuchlarining xarakteriga qarab kristall panjarani bir-biridan farq qiluvchi to‘rt xil turga ajratish mumkin: ionli, atomli, metall va molekular panjaralar. amorf jismlar amorf jismlarning asosiy makroskopik xususiyati ular xossalarining tabiiy izotropiyasida va jismlarning ichki tuzilishiga ko'ra muayyan aniq erish nuqtasining yo'qligidadir. amorf holda bo'lgan jismlar ichki tuzilishlaridagi eng muhim bo'lgan xususiyat kristall holat uchun xos bo'lgan uzoq tartibning yo'qligi, ya’ni butun jism …

3 / 36

rf jismlarga misol qilib qora mum va shishani ko’rsatish mumkin. polimerlar molekulalari ko‘p miqdordagi atomlardan yoki atom guruhlaridan tuzilgan vakimyoviy bog'lanishlar bilan birlashtirilgan uzun zanjir ko‘rinishidagi moddalar polimerlar deyiladi. polimerlar-mexanik xossalari jihatidan qattiq jism va suyuqliklar xossalarining birlashmasidan tashkil topgan materiallardir: ular yetarlicha mustahkam va shu bilan birga yetarlicha katta qaytuvchan deformatsiyalanish qobiliyatiga ega. © vig pr. deformasiya qattiq jism molekula yoki atomlari orasida tortish kuchlaridan tashqari itarishish kuchlari ta`sir qilishi mumkin. zarralar bir biriga yaqinlashganda ularning bir biridan itarilish kuchi ortadi.jism cho`zilganda zarralar orasida tortishish kuchlari ustunlik qiladi. qattiq jismga ko`rsatilgan ta`sir kristall panjaraning muvozanat holatini buzadi. bu ta`sir kristall ichida zarralarni siljishiga olib keladi, bu esa jismning shakli yoki hajmini o`zgarishiga ya’ni deformatsiyaga olib keladi. deformasiya deb, tashqi kuch ta’sirida jismning shakli va hajmining o’zgarishiga aytiladi. jism moddasining xususiyatlariga qarab deformasiya 2 xil bo’ladi: elastik plastik deformatsiya tashqi ta’sirlar (mexanik, elektr, magnit yoki jsm haroratining o'zgarishi) tufayli yuz …

4 / 36

lish cho’zilish egilish siljish buralish jismga uning bir qismini ikkinchisiga nisbatan siljitishga urinadigan kuchlar ta`sir etishi mumkin. bu holda jismda yuz beradigan deformatsiya siljish deformatsiyasi deyiladi. bir uchi mahkamlangan sterjenga uni o`qiga perpendikulyar tekislikda juft kuch ta`sir etsa, bunda buralish deformatsiyasi hosil bo`ladi. bu deformatsiya kalit bilan gaykalarni burashda ro`y beradi. agar jismning ikki uchi ikkita tayachga qo`yib unga kuch ta`sir etilsa, jism ham egiladi. bunda jism egilish deformatsiyasiga uchraydi. jismga tashqi deformatsiyalovchi kuch ta’sir etganda atomlar (ionlar) orasidagi masofa o‘zgaradi. bu esa atomlarni (ionlarni) o‘zining dastlabki vaziyatiga qaytarishga intiluvchi ichki kuchlarni yuzaga keltiradi. bukuchlarning o‘lchovi mexanik kuchlanish (kuchlanish) deyiladi. cho‘zilish deformatsiyasiga nisbatan qo’llanilganda kuchlanishni ta’sir qilayotgan kuchning shu sterjen ko‘ndalang kesimiga nisbati sifatida ifodalash mumkin. = f / s . siljish deformatsiyasi uchun ta’sir qilayotgan kuchning kuchlanishi shu kuch urinma bo‘lib yo'nalgan jitomanning yuziga nisbati orqali ifodalanadi. bu holda urinma kuchlanish deyiladi: = f / s . © vig …

5 / 36

boshqalar. bu jarayonlar kimyoviy jarayonlar bilan bog'langan va energetik jihatdan atf orqali ta’minlanib turiladi. © vig pr. biologik to’qimalarning biologik xossalari. tirik to’qimalarning muxim mexanik xossalaridan biri – mustahkamligidir. mustahkamlik – bu buzilishga qarshilik ko’rsatish xossasi. u minimal buzish kuchlanishiga teskari proporsional bo’lgan, kattalik hisoblanadi. eng katta mustahkamlikka suyak to’qimasi ega. δsuyak=109 n/m2 odam suyagining mustahkamligi cu va al dan katta, lekin po’latnikidan kichik. travmotologiya va ortopediyada shuni nazarda tutish kerakki, suyakning siqilishga chidamliligi cho’zilishga nisbatan 1,8 marta katta. suyak to’qimasi- tayanch harakatlanish apparatining asosiy materialidir. suyakning kompozitsion tuzilishi unga kerakli mexanik xossalarni ya’ni qattiqlik, elastiklik , mustahkamlikni baxsh etadi. © vig pr. biologik to’qimalarning mexanik xossalari. yumshoq to’qimalarning mustahkamligi ularda biriktiruvchi to’qimalarning mavjudligi bilan tushuntiriladi. ularning ichida kollagen tolalarining mustahkamligi yuqori. ularning cho’zilishga mustahkamligi δ=107-108 n/m2 plastiklik - to’qimalarning kuchli cho’zilish xossasi. plastiklikka barcha vena qon tomirlari ega, bu xususiyat tufayli ular barcha qonning 2/3 qismini sig’diradi. o’t pufagi, …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qattiq jismlar va biologik to’qimalarning mexanik xossalari"

презентация powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘zbekiston respublikasisog‘liqni saqlash vazirligi andijon davlat tibbiyot instituti biofizika fanidan “qattiq jismlar va biologik to’qimalarning mexanik xossalari» mavzusidagi taqdimot biofizika , informatika , tibbiy texnologiyalar kafedrasi o’qituvchisi д.т. komilova click to edit master text styles second level third level fourth level fifth level 1 r e j a : 1. kristal va amorf jismlar.polimerlar 2. suyuq kristallar 3. qattiq jismlar mexanik xossalari 4. biologik to`qimalarning mexanik xossalari © vig pr. biomexanika biomexanika – biofizikaviy bo’lim bo’lib, tirik to’qima va organlarning mexanikaviy xossalarini o’rganadi. odam organizmining to’qimalari ma’lum mexanik xossalarga ega: mustahkamlik, el...

This file contains 36 pages in PPTX format (2.6 MB). To download "qattiq jismlar va biologik to’qimalarning mexanik xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: qattiq jismlar va biologik to’q… PPTX 36 pages Free download Telegram