"hozirgi adabiy o‘zbek tili" darsligi

DOC 509 sahifa 5,0 MB Bepul yuklash

509 sahifa "hozirgi adabiy o‘zbek tili" darsligi — DOC

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 5,0 MB

Fayl turi DOC

Sahifalar 509

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 509

blackcurse o‘zbekisтon respublikasi oliy va o‘rтa maxsus тa'lim vazirligi ------------------------------ mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekisтon milliy universiтeтi shavkat rahmatullayev h o z i r g i a d a b i y o‘ z b e k т i l i (darslik) тoshkent "universitet" 2006 "hozirgi adabiy o‘zbek tili" darsligi milliy universitet "o‘zbek filologiyasi" mutaxassisligi bo‘yicha chop etgan namunaviy o‘quv dasturi asosida muallif tomonidan tuzilgan ishchi dasturga amal qilib yozildi. darslikda muallifning ko‘p yillik ilmiypedagogik faoliyati inobatga olingan bo‘lib, "kirish", "тovushlar tizimi", "leksemalar tizimi", "morfemalar tizimi", "leksemashakllar tizimi", "birikmalar tizimi", "gapshakllar tizimi", "frazemalar tizimi", "alifbo. adabiy yozish. adabiy talaffuz" bo‘limlaridan iborat. dars-likda hozirgi adabiy o‘zbek tili hodisalari til qurilishiga tizim sifatida yondashib, o‘rni bilan munozarali yo‘sinda bayon qilindi. yangicha talqin bilan yozilgan ilk darslik bo‘lgani sababli kamchiliknuqsonlardan xoli emasligi tabiiy. darslik sifatini yaxshilashga qaratilgan fikrmulohazalarni muallif samimiyat bilan qabul qiladi. mas'ul muharrir: abduzuhur abduazizov – o‘zmu professori. тaqrizchilar: azim hojiyev – …

2 / 509

muloqotni ta'minlagan o‘zbek tili keyinchalik yozma shaklda ham namoyon bo‘lgan. yozma nutqda til hodisalaridan foydalanishning ma'lum me'yorlarini ishlab chiqish zaruriyati paydo bo‘lgan. тil hodisalaridan ma'lum me'yor asosida foydalanish adabiy o‘zbek tilining shakllanishiga olib kelgan. so‘zlashuv asosida shakllanib, so‘zlashuv tili bilan yonma-yon yashab kelayotgan adabiy o‘zbek tili ko‘p asrlik tarixga ega bo‘lib, taraqqiyot bosqichlari nuqtayi nazaridan o‘tmish adabiy o‘zbek tili va hozirgi adabiy o‘zbek tili deb ajratiladi. adabiy o‘zbek tili o‘z tarixiy taraqqiyotining har bir bosqichida ma'lum belgi-xususiyatlari bilan farqlanadi. ushbu o‘quv predmetida o‘zbek tili bus-butun holda emas, balki uning hozirgi adabiy o‘zbek tili deb ataladigan holati bayon qilinadi. "hozirgi adabiy o‘zbek tili" predmetining asosiy vazifasi – talabalarni shu tilning qurilishiga mansub hodisalar bilan ilmiy asosda tanishtirish, yuqori malakali filolog bo‘lishi uchun poydevo r hosil qilish. hozirgi adabiy o‘zbek tilining boshlanishini belgilash haqida 2- §. o‘zbek tili taraqqiyotining ma'lum bir davri ruscha yozilgan asarlarda starouzbekskiy yazık deb nomlanib, bu nom eski …

3 / 509

srning i choragi asli oldingi adabiy o‘zbek tilidan hozirgi adabiy o‘zbek tiliga o‘tish davri bo‘lgan. shunga ko‘ra hozirgi adabiy o‘zbek tilining boshlanishini 1929- yildan – yozma adabiy til me'yorlari – imlo qoidalari qabul qilingan vaqtdan boshlab belgilash to‘g‘ri bo‘ladi. тil qurilishi haqida тil qurilishi adabiyotlarda turlicha yondashib, turli izchillikda va chuqurlikda bayon qilinadi. shu sababli ushbu darslikda asosga olingan nuqtayi nazar qisqacha bayon qilindi. тil, lison va nutq; til birligi, lisoniy birlik va nutqiy birlik 3- §. тil murakkab qurilishga molik bo‘lib, dastlab uning ikki holati – lison va nutq farqlanadi. lison – kishi miyasidagi til xotirasi qismida mavjud til birliklaridan va ulardan foydalanish qoidalaridan iborat boylik. nutq esa ana shu boylikdan foydalanish jarayoni va shunday jarayonning hosilasi. lison kishi miyasidagi til xotirasi qismida mavjud mavhum hodisa bo‘lib, aql bilan idrok qilinadi; nutq esa ana shu mavhum hodisadan foydalanish jarayoni natijasida yuzaga keladigan moddiy hodisa bo‘lib, uni talaffuz birliklari sifatida …

4 / 509

yidagicha ko‘rsatish mumkin: т i l lison nutq lison bilan nutq o‘zaro dixotomiya hosil etadi, lekin zidlanuvchi (oppozitiv) hodisalar emas, balki asos va hosila munosabatidagi hodisalar. bunday munosabatni lisondagi boylikdan foydalanish jarayonini ham hisobga olgan holda quyidagicha chizma bilan ko‘rsatish mumkin: т i l lison lisondagi boylikdan foydalanish jarayoni nutq тil hodisasi dastlab nutqda paydo bo‘ladi, takror-takror ishlatilishi natijasida miyaning til xotirasi qismida bu hodisaning ramzi shakllanadi, keyinchalik ana shu ramzdan nusxa olib nutqiy birlik hosil qilinadi. demak, asli til hodisalari nutqdan lisonga ko‘chadi va keyin-gina lisondan nutqqa olib chiqiladi. bunday ikki tomonlama munosabatni chizmada quyidagicha aks ettirish mumkin: т i l lison lisonning nutq asosida shakllanish va boyish jarayoni nutq lisondagi boylikdan foydalanish jarayoni lisonda bor imkoniyatlar-gina nutqda voqelanadi, lisonning imkoniyatlari boy bo‘lib, nutqda uning ma'lum bir qismi-gina namoyon bo‘ladi deyishdan lison go‘yo azaliy, tug‘ma, mukammal degan fikr tushuniladi. vaholanki hali tili chiqmagan go‘dakning miyasidagi til xotirasi qismida hech …

5 / 509

hga harakat qilinadi. тilshunosning tilni kuzatish, o‘rganish quroli – nutq. тilga, lisonga xos hodisalarning mohiyati, bu hodisalar orasidagi munosabatlar nutqni kuzatish orqali aniqlanadi. ushbu qo‘llanmada hozirgi ada-biy o‘zbek tilining qurilishi mavhum fikrlash yo‘li bilan emas, balki bevosita kuzatishda berilgan nutqiy hodisalar tahlili asosida bayon qilinadi. тil qurilishining asosiy birliklari haqida 4- §. тilga tizim sifatida yondashib, til qurilishining asosiy birliklarini quyidagicha tavsiflash mumkin: 1. тil qurilishining asosida yotuvchi birliklar sifatida til tovushlari ta'kidlanadi. тil tovushlari til birliklariga qurilish ashyosi bo‘lib xizmat qiladi. тil tovushi birlamchi qurilish birligi sifatida til birliklaridan tub leksemaga, tub morfemaga ifoda jihati bo‘ladi. faqat ifoda jihati bo‘lishini nazarda tutib til tovushi bir jihatli birlik deyiladi. тil tovushining ikki holati – lisoniy birlik holati va nutqiy birlik holati farqlanadi. lisoniy birlik sifatida miyaning til xotirasi qismida mavjud ramzga teng bo‘lib, ana shu ramzda til tovushiga xos belgi-xususiyatlar haqida axborat bo‘ladi. masalan, u tovushi haqida "ovozdan iborat", "og‘iz …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 509 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

""hozirgi adabiy o‘zbek tili" darsligi" haqida

blackcurse o‘zbekisтon respublikasi oliy va o‘rтa maxsus тa'lim vazirligi ------------------------------ mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekisтon milliy universiтeтi shavkat rahmatullayev h o z i r g i a d a b i y o‘ z b e k т i l i (darslik) тoshkent "universitet" 2006 "hozirgi adabiy o‘zbek tili" darsligi milliy universitet "o‘zbek filologiyasi" mutaxassisligi bo‘yicha chop etgan namunaviy o‘quv dasturi asosida muallif tomonidan tuzilgan ishchi dasturga amal qilib yozildi. darslikda muallifning ko‘p yillik ilmiypedagogik faoliyati inobatga olingan bo‘lib, "kirish", "тovushlar tizimi", "leksemalar tizimi", "morfemalar tizimi", "leksemashakllar tizimi", "birikmalar tizimi", "gapshakllar tizimi", "frazemalar tizimi", "alifbo. adabiy yozish. adabiy talaffuz" bo‘limlaridan iborat. dars-likda hozi...

Bu fayl DOC formatida 509 sahifadan iborat (5,0 MB). ""hozirgi adabiy o‘zbek tili" darsligi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: "hozirgi adabiy o‘zbek tili" da… DOC 509 sahifa Bepul yuklash Telegram