global iqtisodiyotning o‘zgaruvchan konturlari va drayverlari

DOC 38 pages 215.0 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 215.0 KB

File type DOC

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

ii bob. global iqtisodiyotning o‘zgaruvchan konturlari va drayverlari 2.1. iqtisodiyotning globallashuvinazariyalarining transformatsiyalashuvi vaxususiyatlari turli qit’alardagi atmosfera haroratining ko‘tarilishi va boshqa anomaliyalar bilan kuzatilayotgan tabiiy ofatlar ob-havo tizimining keskin o‘zgarayotganligini ko‘rsatadi. bunday o‘zgarishlar chegaralari endi yil fasllariga qarab odatiy tebranishlarni o‘z ichiga olmaydi, uning ichida oldindan bashorat qilinmagan yangi jarayonlar yuzaga kelmoqdaki, bu mavjud tizimning odatdagi tuzilmalari o‘zgarayot- ganligini va ularni tushuntiruvchi nazariyalar eskirayotganini ko‘rsa- tadi. tabiiy o‘zgarishlar bilan birga siyosiy hamda iqtisodiy o‘zga- rishlar qonuniyatlarida ham yuqoridagi kabi tizim o‘zgarishlari yuz berayotganligini ko‘rish mumkin. shunisi xarakterliki, so‘nggi yillarda iqtisodiy globallashuvning salbiy jihatlarini tanqidiy baholash kuchaydi va bu jarayondagi ziddiyatlarni tahlil qilish g‘arb olimlari, shuningdek, o‘z hukumatlari va nufuzli xalqaro tashkilotlarda muhim lavozimlarni egallagan amaliy siyosatchilar tomonidan ham avj oldi. ana shunday tanqidchilarning yorqin misoli sifatida 2001-yilda asimmetrik axborotli bozorlar yo‘nalishidagi tadqiqotlari uchun nobel mukofoti sovrindori bo‘lgan j.stiglitsni ko‘rsatish mumkin. j.stiglits iqtisodiy fanlarning yangi tarmog‘i hisoblanuvchi “axborot iqtisodiyoti” fanining asoschisi hisoblanadi. …

2 / 38

va uning nomutanosibliklari” nomli mono- grafiyasida shunday deydi: “men globalizatsiya ya’ni erkin savdo va milliy iqtisodiyotlarning yaqinroq integratsiyalashuvi yo‘lidagi to‘siq- larni olib tashlash yo‘lidagi kuch bo‘lishi mumkin, deb hisoblayman va u yer yuzidagi barcha odamlarning hayotini yaxshilash mumkin bo‘lgan rivojlanish salohiyatiga ega. globallashuvning salbiy ta’siri rivojlanayotgan mamlakatlarga mafkuraviy siyosat tufayli yetkazilgan zarardan emas, balki global savdo tizimiga xos adolatsizliklardan xabardorlik hamdir. bugungi kunda rivojlangan mamlakatlarning ikkiyuzlamachiligi, adolatsizligi ayon bo‘lib qoldi, bu – o‘z bozorlarini yopiq qoldirgan holda, turli yordamlar bahonasida rivojlanayotgan mamlakatlarni o‘z mahsulotlari uchun bozorlarni ochishga majbur qilishda ko‘rinadi. hozirgi vaqtda bu ikkiyuzlamachi siyosatni faqat tor egoistik monopol manfaatlari rivojlangan mamlakatlarning yopiq bozorlariga bog‘liq bo‘lgan kishilargina oqlaydilar. bunday siyosat boylarni boyitib, kambag‘allarni yanada kambag‘allashtirishi va o‘sib borayotgan norozilikni yanada kuchaytirishi ko‘pchilikka ayon bo‘lib bormoqda”. tabiiy o‘zgarishlar jamiyat haqidagi oldingi bilimlarning haqiqat- ligini shubha ostiga oladigan chuqur ijtimoiy o‘zgarishlar bilan birga keladi. xxi asrda o‘zgarishlarning jadal yuz berishi ijtimoiy taraqqiyot …

3 / 38

tirayotgani tasodifiy emas. turbulentlik (lotincha “turbulentus” – turbulent, tartibsiz) – suyuqliklar va gazlarga xos hodisa bo‘lib, ularning oqimlarida turli kattalikdagi ko‘plab quyunlar hosil bo‘ladi, natijada ularning gidro- dinamik va termodinamik xususiyatlari odatdagi ko‘rsatkichlardan tashqariga chiqadigan tebranishlarni boshdan kechiradi14. buatama jismoniy va ijtimoiy muhitda yuz berayotgan tasodifiy o‘zgarishlarni tavsiflash uchun ishlatiladi. jahon siyosatida turbulentlik tushunchasini globallashuvning transformatsion nazariyasi asoschilaridan biri – amerikalik siyosat- shunos j.rozenau taklif etgan bo‘lib, u 1990-yilda ko‘rib o‘tilayotgan holatni keng yorituvchi “jahon siyosatida turbulentlik: o‘zgarishlar va davomiylik nazariyasi” asarini nashr etdi15. bu tushunchaga ko‘ra, jahon tizimi keskin o‘zgarishlar natijasida yuqori tanglikni boshdan kechirmoqda, bu esa jahon siyosatini qo‘llab-quvvatlovchi tuzilmalar va jarayonlarni beqaror holga keltirib, ularni qayta tashkil etmoqda. tizimning odatiy o‘zgarishlari anomaliyalar bilan almashtiriladi, tashkil etilgan tuzilmalar tarqalib ketadi, yangi jarayonlar ishlab chiqiladi, natijalar qisqa umr ko‘radi va tizim uzoq beqarorlik davriga kiradi. turbulent siyosatning asosiy xususiyati noaniqlik bo‘lib, qonu- niyatlar yetishmasligi bilan xarakterlanadi. jahon siyosati oldindan …

4 / 38

ishi, terrorizm, narkotrafik, valyuta inqirozlari va oits kabi hodisalarning paydobo‘lishi; · davlatlarning tobora yirik xalqaro masalalar bilan uzviy bog‘ligi ortishi natijasida o‘z vakolati doirasida yirik siyosiy masalalarni samarali hal etaolmasligi; · barcha tashkiliy darajalarda markazdan qochish tendensiya- larining kengtarqalishi; · dunyoni idrok qilishning o‘zgarishi va dunyo aholisi tahliliy qobiliyatiningortishi. nemis siyosatshunosi xanns maull turbulentlikni quyidagi uchta keng qamrovli tendensiya ta’siridagi xalqaro munosabatlarning globallashuvi oqibatlari sifatida tavsiflaydi: · geosiyosatning geoiqtisodiyot ustidanhukmronligi; · davlatlararo munosabatlardan jamiyat va transmilliy sohaga tobora ko‘proq o‘tayotgan global xavfsizlik muammosining muta- tsiyalari; · turli qadriyatlar tizimi va mafkuralar o‘rtasidagi ziddiyatlar intensivligining ortibborishi16. uning fikricha, yuqori o‘zaro bog‘liqlik bilan belgilangan tizim- lardagi global o‘zaro ta’sirlar dinamikasi siyosiy nazoratning murak- kabligini ko‘rsatadi, bu esa mavjud tizimning qulashiga olib kelishi mumkin. shunday qilib, tadqiqotchilar va siyosatchilar ijtimoiy va siyosiy hayotning tartibsiz tabiatini dunyodagi global o‘zgarishlar bilan bog‘laydilar. shu asosda jismoniy va ijtimoiy sohalar o‘rtasidagi bog‘- liqliklar, shuningdek, mavjud dunyo tartibining …

5 / 38

sharoitida jahon miqyosida hokimiyatni jamlash masalasi dolzarb bo‘lib qoladi. shu bois muayyan muammolarni hal etishga qaratilgan xalqaro tuzilmalar oldingi o‘ringa chiqadi va ularning hamkorligi jahon siyosatida yuzaga kelayotgan tahdid va qiyinchiliklarni bartaraf etishga samarali ta’sir ko‘rsatadi. siyosiy turbulentlikka avval belgilangan tartib va madaniy an’ana- lar qarshilik ko‘rsatadi. mavjud tartibni saqlovchi kuchlar va transformatsiyaga intiluvchi kuchlar o‘rtasidagi kurash natijalarini bashorat qilish uchun turbulentlik tushunchasi ichidagi mavjud tenden- siyalarni aniqlash va tahlil qilish kerak. turbulentlik tadqiqotlari jahon siyosatini o‘zgartirishga hissa qo‘shuvchi turli harakatlantiruvchi kuchlarni tahlil qilish bilan bog‘liq bo‘lib, natijada yangi qoida va tartiblar tan olindi. axborot qarama-qarshiliklari elementlarining ta’siri ortib borishi voqelikni idrok etishni o‘zgartiruvchi yangi texnologiyalarning paydo bo‘lishiga yordam beradi. masalan, oksford lug‘atini tuzuvchilarning fikriga ko‘ra, 2016 yil “haqiqatdan keyingi” (“post-haqiqat”) davr deb ataladi. bu atama xxi asrning boshlarida hozirgi zamonga tegishli har qanday tushuncha, voqeaning o‘rinsizligini ifodalash uchun qo‘llaniladi18. “post-haqiqat” tushunchasi jamoatchilik fikrini shakllantirishda obyektiv faktlar hissiyotlar va shaxsiy …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "global iqtisodiyotning o‘zgaruvchan konturlari va drayverlari"

ii bob. global iqtisodiyotning o‘zgaruvchan konturlari va drayverlari 2.1. iqtisodiyotning globallashuvinazariyalarining transformatsiyalashuvi vaxususiyatlari turli qit’alardagi atmosfera haroratining ko‘tarilishi va boshqa anomaliyalar bilan kuzatilayotgan tabiiy ofatlar ob-havo tizimining keskin o‘zgarayotganligini ko‘rsatadi. bunday o‘zgarishlar chegaralari endi yil fasllariga qarab odatiy tebranishlarni o‘z ichiga olmaydi, uning ichida oldindan bashorat qilinmagan yangi jarayonlar yuzaga kelmoqdaki, bu mavjud tizimning odatdagi tuzilmalari o‘zgarayot- ganligini va ularni tushuntiruvchi nazariyalar eskirayotganini ko‘rsa- tadi. tabiiy o‘zgarishlar bilan birga siyosiy hamda iqtisodiy o‘zga- rishlar qonuniyatlarida ham yuqoridagi kabi tizim o‘zgarishlari yuz berayotganligini ko‘rish mumk...

This file contains 38 pages in DOC format (215.0 KB). To download "global iqtisodiyotning o‘zgaruvchan konturlari va drayverlari", click the Telegram button on the left.

Tags: global iqtisodiyotning o‘zgaruv… DOC 38 pages Free download Telegram