ijtimoiy soha tarmoqlari, ularning shakllanishi va tadrijiy rivojlanish bosqichlari

DOC 19 стр. 168,0 КБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 168,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

mavzu 2. ijtimoiy soha tarmoqlari, ularning shakllanishi reja 1.ijtimoiy soha tarmoqlari, ularning shakllanishi va tadrijiy rivojlanish bosqichlari 2. ijtimoiy soha iqtisodiyoti fanining predmeti tayanch so‘z va iboralar: ijtimoiy soha, iqtisodiyot, sug‘urta, samaradorlik, mehnat taqsimoti, foyda, rentabellik, sog‘liqni saqlash sohasi, turizm, ijtimoiy soha tarmoqlari. 1.ijtimoiy soha tarmoqlari, ularning shakllanishi va tadrijiy rivojlanish bosqichlari ijtimoiy soha sog‘liqni saqlash, ta’lim, uy-joy-kommunal xo‘jaligi, madaniyat, sport va turizm, ijtimoiy xizmat ko‘rsatish va ijtimoiy ta’minot, ijtimoiy sug‘urta va pensiya ta’minoti kabi sohalarni mujassamlashtirgan (1.4-rasm). ular quyidagi umumiy xususiyatlarga ega: • inson va uning turmushiga bevosita ta’sir ko‘rsatadigan ijtimoiy ne’matlarni, asosan xizmatlar tarzida taqdim etadi; • taqdim etilayotgan ne’matlar jiddiy tashqi samaradorlikka ega; • ijtimoiy soha tarmoqlarining faoliyati baholashni doimiy qo‘llashning ob’ekti hisoblanadi. ijtimoiy soha tarmoqlari bevosita inson, uning moddiy, jismoniy va ma’naviy ehtiyojlarini qondirishga yo‘naltirilgan. sog‘liqni saqlash kasalliklarning oldini olish va ularni davolash bilan shug‘ullanadi. ta’lim insonning bilimi, malakasi va ko‘nikmalari ortishini ta’minlaydi. uy-joy-kommunal xo‘jaligi turmush …

2 / 19

aqdim etiladigan ne’matlar faqat bu ne’matlardan foydalanayotgan shaxs manfaati uchungina emas, balki butun jamiyat manfaatlariga ham xizmat qiladi. masalan, kasalliklarning oldini olish va bemorlarni davolash aholi o‘rtasida kasallanish darajasini pasaytiradi va epidemiya xavfini kamaytiradi. yalpi savodxonlik jamiyat uchun beqiyos imkoniyatlar yaratadi, iqtisodiyotni jadal rivojlanishining hal qiluvchi omillaridan biriga aylanadi. madaniy faoliyat ijtimoiy qadriyatlarning ommalashishi va ularning kishilar tomonidan o‘zlashtirilishiga, jamiyatni jipslashtirishga yordam beradi. ijtimoiy soha tarmoqlarining faoliyati davlat va jamiyat tomonidan muttasil baholanib boradi. jumladan, turli ijtimoiy guruhlar tomonidan tibbiy yordam va ta’lim olish imkoniyati ijtimoiy adolat nuqtai nazaridan baholab boriladi. tibbiy xizmatdan va madaniyat muassasalaridan foydalanish, ta’lim olish imkoniyati xalqaro tashkilotlar va ko‘pgina davlatlarning konstitutsiyalarida insonning ajralmas huquqi sifatida e’tirof etilgan. ijtimoiy soha hozirgi davr iqtisodiyotining salmoqli qismini tashkil etadi. xxi asr ikkinchi o‘n yilligi boshiga kelib jahonning rivojlangan davlatlarida yalpi ichki mahsulotning 30,0–45,0 %i ijtimoiy soha ehtiyojlariga yo‘naltirilmoqda (1.5-rasm). 1.5-rasm. jahonning rivojlangan mamlakatlarida (avstraliya, avstriya, aqsh, belgiya, buyuk …

3 / 19

tgan tovar va ko‘rsatilayotgan xizmat turlari va shakllarini o‘zgartirish huquqiga egalar, shuningdek, olingan foydani ta’sischilar (mulk egalari) o‘rtasida taqsimlaydilar. notijorat tashkilotlari faoliyatining maqsadi foyda olishga mo‘ljallangan bo‘lmaydi. ularning maqomi foyda olingan taqdirda ham buni ta’sischilar o‘rtasida tasimlashni man etadi. foyda faqat muassasani rivojlantirish maqsadlariga sarflanishi mumkin. butun iqtisodiyot, shu jumladan ijtimoiy soha ham tashkil etish iqtisodiy shakllariga ko‘ra uch sektorga tasniflanadi (1.6-rasm): 1. birinchi sektor – u davlat (munitsipial) mulkiga ega bo‘lgan korxona, tashkilot va muassasalarni qamrab oladi. 2. ikkinchi sektor – mazkur toifaga faoliyatining asosiy maqsadi foyda olish bo‘lgan tijorat korxona, tashkilot va muassasalari kiradi. ular aksiyadorlik jamiyatlari, mas’uliyati cheklangan jamiyatlar, korxona, tashkilot va muassasalar sifatida tashkil etilgan bo‘lishi mumkin. tabiiyki, ularning mulki ham davlatniki emas, balki aksiyadorlarga, paychilarga tegishlidir. 3. uchinchi sektorga notijorat tashkilot va muassasalar kiradi. ular ham foyda olishni ko‘zlamaydi. bu toifaga nodavlat notijorat tashkilotlari, jamg‘armalar kiradi. 1.6-rasm. ijtimoiy soha muassasa va tashkilotlarining mulk shakli bo‘yicha …

4 / 19

o‘laganlar betob bo‘lgan yoki jarohatlangan hollarida bu jamg‘arma va jamiyatlardan moddiy yordam olish huquqiga ega bo‘lganlar. angliyada kambag‘allar to‘g‘risida 1388 yilda birinchi qonun qabul qilingan, 1601 yilgi qonunga binoan esa nochor fuqarolarga yordam ko‘rsatish tizimini shakllantirishga kirishilgan. bunday yordam ko‘rsatish cherkovlar zimmasiga yuklangan. ular nogironlar va yolg‘iz keksa kishilarga boshpana berishi, ishsiz va tirikchilik uchun mablag‘i bo‘lmagan mehnatga layoqatli nochor kishilarni haq to‘lanadigan ish bilan ta’minlashi kerak bo‘lgan. iqtisodiyotni industrlashtirish yangi ommaviy ijtimoiy qatlam – manufaktura, zavod va fabrika ishchilarini paydo qildi. ularning yakkayu yagona daromadi ish haqi bo‘lib, bu ishchilar mehnat qobiliyatini yo‘qotganlarida tirikchilik vositasidan to‘la mahrum bo‘lar edi. shuning uchun korxonalar ishchilarining o‘zlari o‘zaro yordam jamg‘armalari va jamiyatlarini tashkil etdilar. mazkur tashkilotlar bemor, jarohatlangan ishchilarga moddiy yordam ko‘rsatish bilan birga asta-sekin o‘z tibbiyot muassasalarini tashkil qilishga ham kirishdilar. industrlashtirish va aholining ijtimoiy harakatchanligining ortishi davlatning ijtimoiy ta’minot va ijtimoiy xizmat ko‘rsatishdagi ishtirokini kengaytirishni talab etdi. 1834 yilda angliyada …

5 / 19

ial davlatlarda ishchilar bosimi ostida shakllangan bo‘lsa, tibbiy sug‘urta, sog‘liqni saqlash va ta’lim tizimini rivojlantirishda mulk egalari tashabbus ko‘rsatdilar. ular iqtisodiy o‘sish ishchilarning salomatligi va bilim darajasiga bog‘liqligini tushunib yetgan edi. xix asrga qadar ta’lim muassasalari, asosan, xususiy yoki diniy tashkilotlarga tegishli edi. ko‘pgina maktablar xayriya muassasasi sifatida ochilgan, faqat o‘qish va yozishga o‘rgatishga mo‘ljallangan edi. 1800 yil boshidan keyingina yevropa va aqshda davlat maktablar qurish va o‘qituvchilarga ish haqi to‘lashni moliyalashga kirishdi. natijada davlat tomonidan mablag‘ bilan ta’minlanadigan umumiy ta’lim tizimiga asos solindi. 1870 yilda angliyada jahonda birinchi marta har bir bolaning muayyan bilim olishi qonun yo‘li bilan kafolatlab qo‘yildi. sanoat inqilobi natijasida shahar aholisi soning jadal sur’atlarda o‘sishi turarjoy taqchilligiga va bu bilan bog‘liq ravishda sanitariya-gigiena muammolari keskinlashishiga olib keldi. ayniqsa, o‘lat, sil kabi yuqumli kasalliklarning tarqalishi uy-joy-kommunal xo‘jaligi davlat tomonidan tartibga solinishi zarurligini ko‘rsatdi. yevropa davlatlari birinchi jahon urushi yillarida xususiy uy egalari tomonidan belgilanadigan ijara haqini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ijtimoiy soha tarmoqlari, ularning shakllanishi va tadrijiy rivojlanish bosqichlari"

mavzu 2. ijtimoiy soha tarmoqlari, ularning shakllanishi reja 1.ijtimoiy soha tarmoqlari, ularning shakllanishi va tadrijiy rivojlanish bosqichlari 2. ijtimoiy soha iqtisodiyoti fanining predmeti tayanch so‘z va iboralar: ijtimoiy soha, iqtisodiyot, sug‘urta, samaradorlik, mehnat taqsimoti, foyda, rentabellik, sog‘liqni saqlash sohasi, turizm, ijtimoiy soha tarmoqlari. 1.ijtimoiy soha tarmoqlari, ularning shakllanishi va tadrijiy rivojlanish bosqichlari ijtimoiy soha sog‘liqni saqlash, ta’lim, uy-joy-kommunal xo‘jaligi, madaniyat, sport va turizm, ijtimoiy xizmat ko‘rsatish va ijtimoiy ta’minot, ijtimoiy sug‘urta va pensiya ta’minoti kabi sohalarni mujassamlashtirgan (1.4-rasm). ular quyidagi umumiy xususiyatlarga ega: • inson va uning turmushiga bevosita ta’sir ko‘rsatadigan ijtimoiy ne’m...

Этот файл содержит 19 стр. в формате DOC (168,0 КБ). Чтобы скачать "ijtimoiy soha tarmoqlari, ularning shakllanishi va tadrijiy rivojlanish bosqichlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ijtimoiy soha tarmoqlari, ularn… DOC 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram