"bekorchi sinflar nazariyasi" asaridagi iqtisodiy g’oyalar

DOCX 15 pages 30.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.3 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: “bekorchi sinflar nazariyasi” asaridagi iqtisodiy g’oyalar. reja: 1. rikardo modeli,davriy muammolar. 2. t.veblenning “bekorchi sinflar nazariyasi” asaridagi iqtisodiy g’oyalar. 3. o’zbekistonda davlat mulkini xususiylashtirish bosqichlari. d.rikardo qiymatning yagona mezoni bolib tovar ishlab chiqarishga sarflangan hamda ish vaqti sarflari orqali aniqlanuvchi mehnat hisoblanishini isbotlab bergan. u tovarning iste’mol qiymati va qiymati o‘rtasidagi farqni aniq ko'rsatib, har qanday ishlab chiqarishda tovarning qiymati sarflangan mehnat orqali aniqlanishini ta'kidlagan. demak, yuqorida ta'kidlaganimizdek. qiymatning mehnat nazariyasi tarafdorlarining fikricha, tovarlarni ayirboshlash ularning qiymati asosida amalga oshiriladi. qiymatning miqdori esa, ijtimoiy zaruriy mehnat sarflari bilan, ya’ni ijtimoiy zaruriy ish vaqti bilan olchanadi. (qiymatning mehnat nazariyasiga ko'ra, ijtimoiy zarur ish vaqti o‘ziga xos ijtimoiy mehnat me’yori rolini o'ynaydi. bu me’yor bozorda aniqlanadi va tovar ishlab chiqaruvchilar unga amal qilishlari zarurdir. keragidan ortiqcha mehnat sarflari qiymat yaratmaydi, ya’ni jamiyat tomonidan e’tirof etilmaydi, rad etiladi. bozorda muayyan turdagi tovarlarning asosiy massasini ishlab chiqarish uchun zarur bomganidan amaldagi ortiqcha mehnat …

2 / 15

sarflarni ijtimoiy zarur sarflariga tenglashtirish bilan birga sodir bomadi. veblen iqtisodiy jarayonlarni shakllangan an'analar sifatida tahlil etadi. ana shunday an'anaviy harakatlantiruvchi kuchlar qatoriga ota-onalar his- tuygusi, usta instinkti, ya'ni yaxshi ishlashga intilish, ilmga chanqoqlik, sof qiziquvchanlik kiritiladi. uning fikricha, dastlabki instinkt avval oilaga gamxorlikda namoyon boladi, keyinchalik esa jamiyat va butun insoniyatga bolgan gamxorlikka aylanib boradi. darvinizm (biologik) goyalari iqtisodiyotga tadbiq etiladi. veblen "bekorchi sinflar nazariyasi" ("teoriya prazdnogo klassa") kitobida quyidagilarni yozadi: "jamiyatdagi odamning hayoti boshqa turdagi hayot kabi mavjudlik uchun kurashdir va demak, tanlanish va moslashish jarayonini aks ettiradi. jamiyat strukturasining evolutsiyasi institutlarning tabiiy tanlanish jarayonidir". darvinning tabiiy tanlanish ta'li- moti ijtimoiy xodisalarga mexanik ravishda kochiriladi. insonning ongli harakatiga yetarlicha baho bermasdan, odamlarning yurish-turishi gayriixtiyoriy saboqlar, instinkt, fe'l-atvor va odatlar orqali tushuntiriladi. jamiyat rivoji biologik qonuniyatlar bilan bir xil deb qaraladi, proletariat- nig sinfiy kurashi inkor qilinadi, markscha inqilobga darvinistik evolyusionizm qarama-qarshi qoyiladi. u zamonaviy industrial texnokratik konsepsiyalar asoschisi …

3 / 15

hun intiladi va shu sababli uni beayov tanqid qiladi, chunki turli moliyaviy va kredit nayranglari, turli aksioner jamiyatlari tizimi tufayli sanoat unga tola boysundirilgan. shu sa- babli, sanoatni biznes ta'siridan "ozod" qilish kerak, deydi u. "industriya" va "biznes" nazariyasida ishlab chiqarish jarayonida moddiy mazmun bilan uning sotsial-iqtisodiy shakli ortasida boglanish yoq. veblen industriya va biznes orasida keskin qarama-qarshilik bor deb xato qiladi, shular kapializm illatlarining sababchisi qilib korsatiladi. insonlarning iqtisodiy ragbati avvalo qarindoshlik his-tuygusi, bilim va bajarilayotgan ishning yuqori sifatiga instinktiv intilishdir (a.smit - foyda ketidan quvish). bekorchi (toq) sinflar togrisida farq yuritilib, ularga "biznes olami odatlari" xosligi aytiladi. ular uchun tovarlarga alohida baho belgilanadi va ular talab qonunlaridan boshqacha bolishi mumkin deyiladi. buni "veblen effekti" deb ataladi (bu fikrda jon bor, boy mamlakatlarda boylar uchun alohida dokonlar mavjud). veblen nazariyasi jamiyat sotsial strukturasi togrisida notogri tushuncha hosil qiladi, jamiyat sinflarga ajratilmaydi, ishchilar va muhan- dislar yagona sanoatchilar guruhiga kiritiladi, …

4 / 15

saqlab qolish yo`lini taklif etadi. o’zbekistonda mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish maqsadi, yo’llari va usullari bozor munosabatlariga o’tishning asosiy sharti ko’’ ukladli iqtisodiyotni va raqobat muhitini shakllantirish uchun shart-sharoitni vujudga keltirishdan iborat. bunda asosiysi mulkchilik masalasini hal qilishdir. uzoq yillar mobaynida sobiq ittifoq tarkibiga kirgan davlatlar qatori bizning respublikamiz iqtisodiyotida ham umumxalq mulki deb atalgan, aslida esa davlatlashtirilgan mulk to’liq hukmronlik qilib keldi. nazariya va amaliyotda umumxalq mulki deb hisoblangan mulk subyekti sifatida davlatning chiqishi jamiyat ahzolari o’rtasida bu mulkka «hech kimniki», «davlatniki», «birovning mulki» deb qarashlarning shakllanishiga olib keldi. bozor iqtisodiyotini vujudga keltirish vazifasi o’tish davrida mulkchilikda davlat sektorining salmog’i ancha yuqori bo’lgan mamlakatlarda bu mulkning mahlum qismini davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishni taqozo qiladi. shunga ko’ra, o’zbekistonda ham mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishga muhim ahamiyat kasb etuvchi jarayon sifatida qaralib, o’zbekiston respublikasining «davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish to’g’risida»gi qonunida (1991 yil 19 noyabrg’, 425-xii-son) quyidagicha tahrif …

5 / 15

ulk hisobidan boshqa nodavlat mulk shakllarini vujudga keltirishni ham ko’zda tutadi. u bir qator yo’llar bilan amalga oshiriladi: davlat korxonalarini aktsiyadorlik jamiyatiga aylantirish, davlat korxonasini sotib, uni jamoa mulkiga aylantirish; mulkni qiymatga qarab chiqarilgan cheklar (vaucher) bo’yicha fuqarolarga be’ul berish; mulkni ayrim tadbirkor va ish boshqaruvchilarga sotish; ayrim davlat korxonalarini chet el firma va fuqarolariga sotish yoki qarz hisobiga berish; davlat mol-mulkini auksionlarda kim oshdi savdosi orqali sotish va h.k. xususiylashtirishning usullari ham turli-tuman bo’lib, ularni 3 guruhga ajratish mumkin: 1) davlat mulkini bepul bo’lib berish orqali xususiylashtirish; 2) davlat mulkini sotish orqali xususiylashtirish; 3) davlat mulkini be’ul bo’lib berish hamda sotishni uyg’unlashtirish orqali xususiylashtirish (3-rasm). o’zbekistonda iqtisodiy islohotlarning dastlabki ‘allasidayoq mulkchilikning hamma shakllari teng huquqli ekanligi konstitutsion tarzda ehtirof etildi va davlat mulki mono’olizmini tugatish hamda bu mulkni xususiylashtirish hisobiga ko’p ukladli iqtisodiyotni real shakllantirish vazifasi qo’yildi. avvalo mulkchilikning turli xil shakllari qaror to’ishi uchun teng huquqiy mehyorlar va …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""bekorchi sinflar nazariyasi" asaridagi iqtisodiy g’oyalar"

mavzu: “bekorchi sinflar nazariyasi” asaridagi iqtisodiy g’oyalar. reja: 1. rikardo modeli,davriy muammolar. 2. t.veblenning “bekorchi sinflar nazariyasi” asaridagi iqtisodiy g’oyalar. 3. o’zbekistonda davlat mulkini xususiylashtirish bosqichlari. d.rikardo qiymatning yagona mezoni bolib tovar ishlab chiqarishga sarflangan hamda ish vaqti sarflari orqali aniqlanuvchi mehnat hisoblanishini isbotlab bergan. u tovarning iste’mol qiymati va qiymati o‘rtasidagi farqni aniq ko'rsatib, har qanday ishlab chiqarishda tovarning qiymati sarflangan mehnat orqali aniqlanishini ta'kidlagan. demak, yuqorida ta'kidlaganimizdek. qiymatning mehnat nazariyasi tarafdorlarining fikricha, tovarlarni ayirboshlash ularning qiymati asosida amalga oshiriladi. qiymatning miqdori esa, ijtimoiy zaruriy mehnat sarflari...

This file contains 15 pages in DOCX format (30.3 KB). To download ""bekorchi sinflar nazariyasi" asaridagi iqtisodiy g’oyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: "bekorchi sinflar nazariyasi" a… DOCX 15 pages Free download Telegram