o‘rta osiyoning tarixshunosligi

PPT 37 pages 2.7 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PPT

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

prezentatsiya powerpoint 2-mavzu: o‘rta osiyo xalqlarining qadimgi davr tarixi tarixshunosligi reja: 1.o‘rta osiyoda tarixiy bilimlarning paydo bulishi va rivojlanishi. 2.yunon-makedon bosqini va ularga qarshi kurashning tarixiy adabiyotlarda yoritilishi. 3.yunon va rim tarixshunosligida o‘rta osiyoning qadimgi davr tarixi. o‘quv mashg‘ulotining maqsadi: o‘rta osiyoda tarixiy bilimlarning paydo bulishi va rivojlanishi, yunon-makedon bosqini va ularga qarshi kurashning tarixiy adabiyotlarda yoritilishi, o‘rta osiyoning qadimgi davr tarixining yunon va rim tarixshunosligida berilishi haqidagi ilmiy-nazariy bilimlarni chuqurlashtirish. tushunchalar va tayanch iboralar: oromiy yozuvi, markaziy osiyo xalqlarining yozuv tarixi, tarixiy bilimlarning doimiy ravishda yo‘q qilinishi, aristobul, ptolemey lag, nearx, arrian, strabon, stadiy, yaksart, maroqanda, «anabasis aleksandra», sansafar, umarg, to’maris, shteyn, "tarixiy kutubxona", "umumiy tarixi", yunon-rim manbalrining o’ziga xos hususiyati. tarixiy bilimlarning paydo bulishi va rivojlanishi. markaziy osiyo xalqlari dunyodagi eng boy tarixga ega bo‘lgan xalqlardan biri. bu o‘lkada qadimqadimdan yashab kelgan xorazmiylar, baqtriyaliklar, sug‘diyonaliklar, parfiyonlilar, davonlar, qanglar, kushonlar va boshqalar o‘z paydo bo‘lishi va rivojlanish, taraqqiy qilish …

2 / 37

edi 2)avvaliga har bir soʻz rasm koʻrinishida yozilgan 3)duolar va marosimlarni yozib borishda foydalanilgan 3)"muqaddas" yoki "hudolar kalomi" deb atalgan 4)yunonlar ularni "iyerogliflar" - "toshga chekilgan muqaddas bitiklar" deb atashgan 5)maqbara devorlariga va hudolar haykallariga oʻyib yozilgan 6)yozishda tosh va sopoldan foydalanilgan 7)alifbo 750 ta iyeroglifdan iborat boʻlgan. uzoq yillar o‘tishi bilan eron tillari zaminida fors-tojik tili, turkiy tillar laxjalarini zaminida turkgo‘y xalqlar tillari paydo bo‘lgan. qadim-qadimdan bu hududda yonma-yon, elkama-elka kelgan doimo iqtisodiy va ijtimoiy, madaniy jihatdan aloqador va bog‘lanib ketgan eron va turk tillarida so‘zlashuvchi tili jihatidan ham bir-biriga kuchli ta’sir o‘tkazganlar. buni nafaqat og‘zaki so‘zlashuv tilida, balki yozma madaniyatda ham ko‘rish mumkin. miloddan avvvalgi i ming yilllik o‘rtalarida eron, markaziy osiyo va boshqa o‘lkalarida oromiy yozuvi keng tarqalgan. markaziy osiyoni aleksandr makedonskiy bosib olgach, bu erga yunon yozuvi kirib keladi. xullas, bu davrda ahmoniylarning oromi yozuvi asosida parfiyon, sug‘d, bahtar va xorazm yozuvlari paydo bo‘lgan. keyinchalik runn …

3 / 37

nlar degan xulosaga keldi. tabariy ham buni so‘g‘d lashkarboshilari va hokimlari turk bo‘lganligi bilan tasdiqlaydi. o‘rta osiyo davlatlari taraqqiyotiga nazar tashlasak, doimiy bosqinchilik yurishlari natijasida davlatlar ko‘p bora o‘zgarib, yangilari paydo bo‘lib turgan. shu bilan bog‘liq ravishda tarixiy bilimlar ham doimiy ravishda yo‘q qilingan. hokimiyatga kelgan yangi davlat rahbari ko‘p hollarda eski davlat tarixi bilan bog‘liq tarixiy, diniy, ilmiy asarlarni, ko‘pincha yo‘q qilgan. masalan, ”avesto”ning katta qismi aleksadr makedonskiy tomonidan yo‘q qilingan. bunday salbiy, noxush voqealar yurtimiz tarixida ko‘p bo‘lganligi uchun tarixiy bilimlar taraqqiyotiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. o‘rta osiyo xalqlari ba’zi davrlarda hindiston va xitoy bilan bir davlat bo‘lib yashagan. miloddan avvalgi ii asrda yashagan xan saroyi elchisi chjan-syan asarlari, epigrafik yodgorliklar va arxeologik qazuv natijalari bunga guvohlik beradi. bu ishlar o‘sha zamonlardagi madaniy hayot muammolari, ishlab chiqarish kuchlari, tarixiy toponomika, tarixiy jo‘g‘rofiya, iqtisodiy aloqalar, xalqimiz etnogenezi to‘g‘risida muhim ma’lumotlar beradi. yunon-makedon bosqini va ularga qarshi kurashning tarixiy adabiyotlarda yoritilishi. …

4 / 37

rlarida tasvirlangan. ular o’z asarlarida aleksadr zamondoshlarining asarlari va esdaliklaridan foydalanganlar. aleksadrning o’rta osiyoga yurishlari tasviri esa yunon tarixchisi arrian (miloddan avvalgi ii asr) va rim tarixchisi kvint kurtsiy ruf (milodning i asri) asarlarida saqlanib qolgan. aleksadrning sharqqa qilgan yurishlarini mufassal yoritgan plutarx (i-ii asrlar) bilan yustin (ii asr) esa uning o’rta osiyoga qilgan yurishlari haqida deyarli og’iz ochmaydilar. sitsiliyalik diodorning «tarixiy kutubxona» asarida (miloddan avvalgi 1 asr) ko’p o’rinlar yo’qolgan. bu asar 17 kitobdan iborat bo’lib, aleksadrning amudaryo ortiga yurishi tasvirlangan boblarning faqat sarlavhalarigina saqlanib qolgan. tarixshunoslik an`analariga ko’ra, kvint kurtsiy ruf asari ishonchli emas, muallif badiiy so’z jimjimadorligiga e`tibor beruvchi, turli-tuman latifalarni va badiiy to’qimalar bilan asarini bezovchi faylasuf-ritorikdir, degan fikr hukm suradi. tarixchi asarini bunday yuzaki baholash haqiqatga to’g’ri kelmaydi. kurtsiy rufning juda ko’p ma`lumotlari boshqa tarixiy manbalar bilan taqqoslanganida yuqoridagi fikrlarning to’g’ri ekanligining guvohi bo’lamiz. ammo kurtsiy ruf asarlariga nisbatan jangchi adib arrian risolasida o’rta osiyo …

5 / 37

shi o’rta osiyolik xalqlarning urushlari uzoq davom etdi. tarixiy manbalardan so’g’diyona poytaxti maroqanda (samarqand) qanday qilib makedoniyaliklar qo’liga o’tib qolganligini unchalik ravshan tasavvur etolmaymiz. kvint kurtsiy rufning yozishicha, aleksadr shaharda qo’shin qoldirib, atrofdagi qishloqlarga o’t qo’ygan. kurtsiy rufning guvohligiga ko’ra marokanda qal`asi devorini uzunligi 70 stadiy bo’lib, shahar ichkarisida yana bir devor bo’lgan. bunday mustahkam shahar uzoq qamal qilinmay, kon to’kilmay olinganini tasavvur qilish qiyin. shuning uchup sovet tarixchisi «marokanda shahri jangsiz taslim bo’lgan» degan taxminni bildiradi. olimlar fikricha, bu fikr etarli tarixiy asoslanmagan. aleksadr qo’shinlari maroqandani egallagach, yaksart (hozirgi sirdaryo) tomonga yuradi. bu yurish vaqtida aleksadr qo’shinlariga qo’zg’olonchi so’g’dliklar xujum qiladilar. 30 ming qo’zg’olonchi mug’ tog’idagi oyoq etmas istehkomlarga o’rnashgan edilar. makedoniyaliklar juda katta talafotlar evaziga mug’ qal’asini egallaydilar. mudofaachilar juda katta talafot ko’radilar. ularning ko’pchiligi qirilib ketadi. 8 ming yarador, ayollar va bolalar asirlikka olinadi. oradan ko‘p o‘tmay, so‘g‘diyona yana 7 shahar istilochilarga qo‘zg‘olon ko‘taradi. diodor ma’lumotlariga qaraganda, …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘rta osiyoning tarixshunosligi"

prezentatsiya powerpoint 2-mavzu: o‘rta osiyo xalqlarining qadimgi davr tarixi tarixshunosligi reja: 1.o‘rta osiyoda tarixiy bilimlarning paydo bulishi va rivojlanishi. 2.yunon-makedon bosqini va ularga qarshi kurashning tarixiy adabiyotlarda yoritilishi. 3.yunon va rim tarixshunosligida o‘rta osiyoning qadimgi davr tarixi. o‘quv mashg‘ulotining maqsadi: o‘rta osiyoda tarixiy bilimlarning paydo bulishi va rivojlanishi, yunon-makedon bosqini va ularga qarshi kurashning tarixiy adabiyotlarda yoritilishi, o‘rta osiyoning qadimgi davr tarixining yunon va rim tarixshunosligida berilishi haqidagi ilmiy-nazariy bilimlarni chuqurlashtirish. tushunchalar va tayanch iboralar: oromiy yozuvi, markaziy osiyo xalqlarining yozuv tarixi, tarixiy bilimlarning doimiy ravishda yo‘q qilinishi, aristobul, ptol...

This file contains 37 pages in PPT format (2.7 MB). To download "o‘rta osiyoning tarixshunosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘rta osiyoning tarixshunosligi PPT 37 pages Free download Telegram